AFM, bedankt?!

12jan 2012januari 2012
Paul van Straaten
Paul van Straaten

Het laatste sprankje hoop voor de huizenmarkt werd door de AFM om zeep geholpen. De toezichthouder is volgens Paul van Straaten een beetje de weg kwijt.

Het Waarborgfonds Eigen Woningen heeft nog in 2011 bekend gemaakt dat per 1 januari 2012 voor NHG-hypotheken (hypotheken die onder overheidsgarantie vallen) een verruiming van de leencapaciteit voor tweeverdieners plaatsvindt. Omdat de systematiek voor het bepalen van de maximale leencapaciteit binnen de Gedragscode Hypothecaire Financieringen hier op aansluit, heeft de Nederlandse Vereniging van Banken aangegeven dit te volgen. Een lichtpuntje voor de markt. Het feestje was van korte duur want op 3 januari bracht de AFM een persbericht uit waarin zij aangaf dat zowel de Autoriteit Financiële Markten (AFM) als De Nederlandsche Bank (DNB) van oordeel zijn dat de verruiming van de leencapaciteit op dit moment onwenselijk is, zowel in het licht van de huidige economische situatie, als gezien de mogelijke gevolgen voor sommige inkomensgroepen. DNB hinkt eigenlijk op twee gedachten. De huizenmarkt zit ernstig in het slop en volgens de toezichthouder begint het herstel van de woningmarkt bij huishoudens die voor het eerst een woning kopen. Deze starters kunnen een keten van woningverkopen op gang brengen (bericht DNB). Hoop op enig herstel is nu met de geventileerde opinie van de AFM van tafel.

Inhaalrace
De AFM is toezichthouder. Zij dient toezicht te houden op de financiële markten. Op sparen, beleggen, verzekeren en lenen. De AFM geeft aan dat het belangrijk is dat consumenten, het bedrijfsleven en de overheid vertrouwen hebben in de financiële markten.?Helaas is het vertrouwen in de financiële markten momenteel bijzonder laag Niet alleen door de kredietcrisis en de landencrisis, maar vooral ook door de binnenlandse affaires (aandelenlease, woekerpolissen, DSB) die vrijwel alle Nederlanders hebben geraakt.
De AFM als toezichthouder zou financiële marktpartijen moeten monitoren of zij conform wet en regelgeving opereren, waarbij zij toch vooral de belangen van de belastingbetaler – de consument –  in het vizier dient te houden. De AFM heeft de belastingbetaler echter jarenlang in de kou laten staan. Hoe konden  anders de aandelenlease, de woekerpolissen en de koppelverkopen van de DSB zo lang doorgaan? Zou de AFM aan een inhaalrace bezig zijn en zich daarom steeds meer laten horen als een partij die normen probeert te zetten? In 2003 leek de AFM de gedupeerden van de effectenlease tegemoet te komen toen zij op 1 augustus 2002 verklaarde dat zorgplicht bij overstanden van toepassing is op beleggen met geleend geld.

Een veel aangehaalde gedragsregel uit de vorige eeuw (NR 1999 artikel 28 lid 3 en 4) had van doorslaggevende betekenis kunnen zijn voor de gedupeerden met een aandelenleaseproduct. Nog voordat de belangenbehartigers het in de gaten hadden trok de AFM haar mening in. Het is niet onwaarschijnlijk dat de Nederlandse Vereniging van Banken NVB achter de schermen heeft aangegeven dat ze met deze steun de consument een zeer sterk argument in handen had gegeven. ?De discussie om de schuld van huiseigenaren is naar mijn overtuiging volslagen misplaatst als je het met meer zin voor relativiteit beziet. Zo staat er tegenover de schulden een tweemaal zo groot bezit dat nu over de afgelopen 3 jaar met gemiddeld 10 procent in waarde is gedaald. Het is een tijdelijk fenomeen, waarbij de daling van de prijzen op de huizenmarkt vooral wordt veroorzaakt door de onzekerheid over de wet en regelgeving. De AFM acht het vertrouwen in de financiële markten belangrijk. Dit kan zij vooral bereiken door adequaat toezicht te houden en zich vooral niet te bemoeien met de afbakening van de normen. En al helemaal niet als het gaat om zaken die de huizenmarkt aangaan.

Nieuw speeltje?

Er is nog voldoende werk te verzetten voor de  AFM. Denk eens aan de kredietverlening voor consumptief gebruik. Dat is lenen zonder onderpand waar zeer hoge rentekosten tegenover staan. Een voorbeeld: creditcardmaatschappij ICS zond mij deze week drie berichten met de vraag of ik mijn limiet wilde wijzigen op mijn ANWB-VISA-creditcard daar ik 80 procent van mijn bestedingslimiet had bereikt. Meer lenen derhalve werd me aangeboden. Ik voel me gevleid.
In het Financieel Dagblad van gisteren verklaarde AFM-topman Ronald Gerritse dat de AFM dit jaar meer menskracht wil besteden aan beurzen en markten. De laatste jaren ging juist veel aandacht naar consumentenbelangen… De consument heeft daar in ieder geval weinig van geprofiteerd. ?Gerritse heeft hoe dan ook een punt. Hij doelt hier onder andere op de toegenomen ‘high frequency trading’ (flitshandel) waarmee de kans op marktmanipulatie toegenomen is. Buiten Nederland wil men vooral de flitshandel terugdringen. De AFM staat alleen in haar aanpak en zal kostbare capaciteit verliezen aan het volgen van de wisselwerking tussen algoritmes en orders die verdacht zouden kunnen zijn. De consumentenbelangen zijn nauwelijks op gang of de AFM heeft weer een nieuw speeltje.

AFM bedankt.

Het is tijd om in actie te komen. In een wereld waar alles om geld draait, kunnen we alleen samen het verschil maken