De wachters van Kaapstad

18apr 2011april 2011
Inge Abraham voor Follow the Money

Car guards vormen in Kaapstad een industrie op zich. Ze regelen plekken, bewaken auto’s tegen diefstal en verdienen zo een boterham. Correspondent Inge Abraham over een bloeiende bedrijfstak in Zuid-Afrika.

Wat doen Nederlandse dak- en werklozen om in hun eerste levensbehoeften te kunnen voorzien? Bedelen, op straat muziek spelen, fietsen stelen of de daklozenkrant verkopen. Dat doen ze hier ook. 

 
Het zijn niet zozeer deze Zuid-Afrikanen die ik bewonder om hun zakelijke doorzettingsvermogen. Dat zijn de ‘car guards’. Wie? Car guards: mannetjes met oranje hesjes die je overal in de stad tegenkomt. Zij verbeelden voor mij een bewonderenswaardige staaltje Zuid-Afrikaanse ondernemerszin. Ze doen in feite niet meer dan op geparkeerde auto’s passen. Handig, want in Kaapstad wordt regelmatig ingebroken in auto’s. Maar niet onder het oplettende, toeziende oog van deze wachters. ?
 
Industrie?
Car guards zijn in Kaapstad een industrie op zich – een heuse 24/7 economie. Er zijn twee varianten: de car guard in dienst van de gemeente – een zogenaamde parking marshal – en de ‘onafhankelijke’ car guard. Parking marshals kom je tegen op drukbezochte plekken in de binnenstad, terwijl de car guards in de minder drukke straten en wijken erbuiten de wacht houden. Volledig inbraakproof dus.
 
De parking marshal werkt met een geautomatiseerd systeem en standaard tarief. In zijn gebied (de A-locaties van de stad) betaal je 4,50 rand voor een half uur parkeren (iets minder dan 0,50 cent) en 9 rand voor een vol uur (bijna een euro). Alan, de marshal voor ons kantoor in drukke winkelstraat Long Street, werkt vijf dagen per week  van 8.00u tot 17.00u, net zolang als het in het gebied ‘gemeentelijk’ betaald parkeren is. 
 
Alan moet elke dag 450 rand afdragen aan de gemeente. Dat komt neer op 500 auto’s per dag die een vol uur parkeren, of 1000 auto’s die een half uur blijven staan. Let wel – Alan is niet de enige parking marshal in Long Street, dat – de naam doet het al vermoeden, behoorlijk lang is – elk stukje van de straat heeft een eigen parkeerwacht. Alan ‘bezit’ ongeveer 150 meter aan beide kanten van de straat.  
 
In totaal kennen de relatief weinige hotspots van Kaapstad in totaal meer dan 150 collega-marshals. Dringen geblazen dus.??Alles dat hij op een dag meer verdient dan de verplicht af te dragen 450 rand, mag hij houden als zijn loon. Of Alan erin slaagt om elke dag iets te verdienen? “Big problem”, aldus de van oorsprong Kongolese parkeerwacht. Klagen hoor je hem nooit, elke ochtend om 8 uur lacht hij ons tegemoet. En dat terwijl wij meestal lopend naar kantoor komen. 
 
Onafhankelijk
Wie het wat betrekkelijk beter voor elkaar hebben, zijn de onafhankelijke car guards. Ze doen precies hetzelfde werk, maar hoeven niets aan de gemeente af te dragen. De catch? Bij deze car guards ‘in eigen dienst’ zijn geen standaard parkeertarieven, noch ben je verplicht ze überhaupt te betalen. Zij werken volgens een beloningssysteem dat zich het best laat omschrijven als naar eigen inschatting. 
 
Je parkeert je auto, doet boodschappen, eet of drinkt wat en na afloop betaal je de car guard bij het wegrijden, als dank voor het bewaken van je auto. Je bepaalt hierbij zelf wat je hem geeft  – tot een ongeschreven maximum bedrag van 5 rand, zo’n 0,50 cent – voor een paar uur parkeren. Wegrijden zonder te betalen – wat overigens zelden gebeurt – is (helaas) ook een optie.??
 
De car guard industrie is een zogeheten ‘vrije sector’. Iedereen kan een oranje hesje aantrekken en zichzelf tot zelfstandige car guard kronen. Tenminste, als de hoek van de straat nog vrij is. In de regel geldt dat een car guard die een bepaald deel van de straat beheert, dit ook blijft doen: de ongeschreven regels van de Car Guard Industry. Totdat de gemeente bepaalt dat ‘jouw wijk’ vanaf nu ook tot betaald parkeren-gebied geldt, en de parking marshals het overnemen. Dan zijn weer 20 car guards werkloos. ???