CDA en de ‘langstudeerdersboete’

16aug 2012augustus 2012
Bas Jacobs
Bas Jacobs

Het CDA draait over de ‘langstudeerboete’. Onterecht, meent FTM columnist Bas Jacobs: de maatregel straft een tekort aan academische ambitie af.

Gister was het eerste verkiezingsdebat, in Utrecht, voor studenten. En direct kwam CDA-lijsttrekker Van Haersma Buma met een nogal doorzichtig verkiezingsstuntje. Het CDA was bij de onderhandelingen van het ‘Lenteakkoord’ nog een geharnast voorstander van een 3000 euro hoger collegegeld voor langstudeerders. Maar nu zei het CDA: die ‘langstudeerboete’ laten we vallen.

Ik moest onwillekeurig terugdenken aan de verkiezingscampagne van 2006 waarin Balkenende Bos verweet: “U liegt en u draait” over het ontslagrecht, terwijl het CDA zelf ingrepen in het ontslagrecht in de CPB-doorrekening had gestopt, maar die niet in het verkiezingsprogramma had staan. Maar dat terzijde.

 

Misvatting
De term ‘langstudeerboete’ is behoorlijk misleidend. Het wettelijk collegegeld is met 1.771 euro maar een fractie van de totale overheidsuitgaven per student: gemiddeld ruim 10.000 euro per jaar voor basisbeurs, aanvullende beurs, ov-kaart en de rijksbijdrage aan de hogeronderwijsinstellingen, zie Jacobs (2012). Studenten mogen bovendien een jaar langer studeren dan de nominale studieduur zonder dat dit leidt tot een hoger collegegeld, zie ook het Ministerie van Onderwijs.

 

Pas als een student meer dan een jaar vertraging oploopt, gaat het hogere collegegeldtarief in werking. Zelfs als studenten dan 3.063 euro meer collegegeld moeten betalen, dan krijgt een student nog altijd ruim 5.000 euro subsidie per jaar van de overheid om te kunnen studeren.

Is de draai van Van Haersma Buma eigenlijk wel een goed idee? Mij lijkt van niet. De gemiddelde studieduur in Nederland ligt ruim boven de nominale studielengte (BA-HBO: 48 maanden, BA+MA-HBO meestal 60 maanden, BA-WO meestal 36 maanden, BA+MA-WO meestal 48 maanden). Voor het HBO is de gemiddelde BA-studieduur 55 maanden en de MA-studieduur 68 maanden. Voor het WO bedragen die respectievelijk  54 maanden en 76 maanden. Daar zitten overigens ook langere studies tussen zoals die voor geneeskunde en de technische studies. Zie CBS cijfers hier en hier.

 

Sneller afstuderen
Het is goed als studenten wat sneller afstuderen, ook gezien het feit dat de meeste studenten een groot deel van hun tijd niet besteden aan studeren maar aan andere, leukere dingen. Ik spreek uit eigen ervaring. Lage studieinzet verlaagt de kwaliteit van het hoger onderwijs. Als veel studenten niet studeren dan demotiveert dat docenten, lectoren en hoogleraren. Maar het is ook vervelend voor alle medestudenten die wel hun best doen.

Maar goed, hoe eenieder zijn tijd wenst in te delen is in beginsel zijn of haar zaak. In beginsel, want zolang dat niet gebeurt op kosten van de derden. En dat is nu juist wel het geval met studeren. Als studenten niet studeren, maar andere, ongetwijfeld nuttige dingen doen, moet de belastingbetaler daarvoor betalen. (Waarom krijgen de jongeren die werken geen extra geld van de overheid om ‘bestuurstaken’ te doen, ‘congressen’ te organiseren en lid te zijn van een ‘vereniging’?)

 

Beetje harder werken

Studenten kunnen best een beetje harder werken. Zelfs als het niet lukt om een jaar na de nominale studietijd af te studeren, dan nog is er nog geen man over boord. 3.000 euro voor een extra jaar studeren is peanuts op de totale verwachte, gemiddelde inkomens die afgestudeerden gaan verdienen. Wel noodzakelijk is dat er dan een sociaal leenstelsel is om dat bedrag ook te kunnen lenen.

Het is jammer dat zoveel partijen (zoals D66, GroenLinks, PvdA) uit electoraal effectbejag een maatregel bepleiten die een tekort aan academische ambitie juist beloont. Nu heeft het CDA zich helaas daarbij aangesloten.

 

Ps. De discussie wordt door Van Haersma Buma oneigenlijk vermengd met het sociale leenstelsel. Het CDA wil een soort koehandel bedrijven: zij laten de het hoge collegegeld voor langstudeerders varen als andere partijen het sociale leenstelsel schrappen. Merkwaardig. Ook voor het sociale leenstelsel zijn goede argumenten, zie hier voor een blog uit de vorige verkiezingscampagne.