Hoera, het is schrikkelweek voor de euro

27feb 2012februari 2012
Roel Janssen
Roel Janssen

Verwacht geen Bijbelse wonderen, maar dit is de week waarin het gehavende eurogebouw twee zware stutten krijgt die toekomstige instorting moeten voorkomen.

Op schrikkeldag, 29 februari, neemt de Europese Centrale Bank in Frankfurt het voortouw. Een etmaal later is het de beurt voor de Europese Raad van de regeringsleiders in Brussel. Samen dragen ze eraan bij dat de eurozone over de middelen gaat beschikken waarop al zo lang is aangedrongen en die onmisbaar zijn om de crisis in de eurozone in te dammen.

ESM en ECB
Eerst de top van de regeringsleiders, hun zoveelste in twee jaar om de eurocrisis te beteugelen. Naar verwachting gaan ze het permanente noodfonds, het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM) dat later dit jaar in werking treedt, in omvang vergroten. Het bedrag wordt opgehoogd van 500 naar 750 miljard euro. Daarbij opgeteld andere bedragen die beschikbaar komen, komt het totaal op 1.500 miljard euro. Dat is de omvang waarop de Europese Centrale Bank, en in Nederland oud-president Wellink van de Nederlandsche Bank, al anderhalf jaar bij de politici aandringen. Eindelijk, dus.

Het ESM wordt zo omvangrijk omdat het dient als ‘firewall’ om Italië en Spanje te beschermen tegen overslaan van de crisis uit Griekenland of Portugal. Pas nu zijn Duitsland en Nederland hiertoe bereid omdat de regeringen in Italië en Spanje ernst maken met hervormingen en bezuinigingen. Dat – en de definitieve goedkeuring van het begrotingspact dat Duitsland heeft voorgesteld – is de voorwaarde om het ESM te vergroten.

Een dag eerder stelt de Europese Centrale Bank opnieuw het loket open om banken tegen een lage rente voor drie jaar geld te lenen. Eind december kwam op deze manier al 489 miljard beschikbaar voor banken, het nieuwe beroep op de ECB kan oplopen tot 1.000 miljard. Daarmee ontpopt de ECB zich als de laatste kredietverstrekker in de eurozone, een rol waarop al lang wordt aangedrongen.

Maar niet door rechtstreeks staatsobligaties van zwakke landen te kopen, want dat is volgens de statuten van de ECB verboden. Nee, Mario Draghi, de president van de ECB, heeft een slinkse omweg bedacht: de ECB overspoelt de banken met goedkoop geld en die banken kopen daarmee de staatsobligaties van de probleemlanden op. Met een omweggetje wordt hetzelfde doel bereikt.

Vooral banken in Zuid-Europa zullen naar verwachting weer een massaal beroep op het ECB-loket doen. En ook hier geldt: de ECB is bereid om tot deze strategie over te gaan nu in Italië en Spanje serieus hervormd wordt en Griekenland onder toezicht van Europa en het IMF is gesteld.

Puzzel
Zo valt het ene na het andere puzzelstuk op zijn plaats. Herfst vorig jaar stevende de eurozone op een crash af. Sindsdien: afgedwongen regeringswisselingen in Griekenland en Italië, nieuwe regeringen na verkiezingen in Portugal en Spanje, voortvarend begin van hervormingen in Italië en Spanje. Begin december: Europese top hakt eindelijk knopen door. Eind december: eerste infuus van de ECB aan banken. Half februari: Griekse bezuinigingen, banken gedwongen 75 procent van hun vorderingen op Griekenland af te schrijven, de eurozone neemt de Griekse staatsschuld over. Deze week: verhoging permanent noodfonds en tweede infuus van de ECB voor de banken.

De puzzelplaat van de eurozone is hiermee niet compleet, er ontbreken essentiële stukken. De komende presidentsverkiezingen in Frankrijk leveren nieuwe onzekerheid op. Griekenland kan nog altijd besluiten uit de eurozone te stappen. De ECB kan met zijn goedkope geld banken in leven houden die bankroet moeten gaan. De bevolking van de eurolanden kan hervormings- en bezuinigingsmoe raken. Neo-nationalisme kan ieder moment een spaak in het wiel steken.

Maar na deze schrikkelweek ziet het perspectief van de eurozone er weer iets rooskleuriger uit. Het lijkt waarachtig wel lente.  

Het is tijd om in actie te komen. In een wereld waar alles om geld draait, kunnen we alleen samen het verschil maken