Nieuwe immigrant onmisbaar in economie Zuid-Afrika

22mrt 2011maart 2011
Inge Abraham voor Follow the Money

Willen de echte werklozen van Zuid-Afrika nú opstaan? FTM-columnist Inge Abraham duikt in de wereld van de illegale immigrant.

?Mijn eerste ontmoeting met Chris voelde meteen als een bijzondere. Eerlijk is eerlijk, dat was deels omdat Chris een van de eerste ‘Afrikanen’ was waarmee ik na een paar weken hier in Kaapstad meer wisselde dan en passant een glimlach op straat, of het overhandigen van geld voor boodschappen bij de supermarkt. 

 

In mijn vorige column voor Follow the Money plaatste ik vraagtekens bij de ontmoedigde werkzoekenden van Zuid-Afrika. Zoals vrijwel elk land zijn ‘probleemgroepen’ heeft, zijn in Zuid-Afrika de economische vluchtelingen uit landen als Zimbabwe, Congo en Zambia veelal de gebeten hond. Als je de gemiddelde ‘native’ Zuid-Afrikaan vraagt wie in zijn ogen de ‘discouraged workseekers’ zijn, noemt hij als eerste economische immigranten uit andere Afrikaanse landen: the refugees. Hij doelt op immigranten als Chris.??

 

Chris is 35, komt uit Burundi en woont sinds 1998 in Zuid-Afrika. Chris is de klusjesman annex schoonmaker van het kantoor waar ik werk. Zijn dagen duren bijna steevast van 8 tot 8, maar ook als je hem in het weekend belt, is hij binnen 10 minuten op kantoor. Daarmee verdient hij ZAR 4000 per maand, omgerekend zo’n 400 euro.

 

Dollemansrit

In Burundi had Chris een goed leven. Zijn ouders werkten allebei en konden daarmee Chris en zijn twee jongere broers en zusjes prima onderhouden. Chris zat in zijn eerste jaar medicijnen aan de University of Burundi toen de burgeroorlog in het land aan Chris’ beide ouders het leven kostte. Hij brak zijn studie af en koos voor een kortere opleiding, eentje die sneller ‘brood op de plank’ voor hem en zijn broertjes en zusjes zou leveren. Het werd een business opleiding aan dezelfde universiteit. In het tweede jaar van deze studie kwam het gevaar ook voor Chris te dichtbij, en besloot hij te vluchten.
 
Weg wilde hij. ‘Zo ver mogelijk weg van Burundi’. Het werd Zuid-Afrika, omdat dit land eind jaren ’90 binnen Afrika bekend stond als ‘conflictvrij’ en ‘welkom jegens vluchtelingen’. Na een dollemansrit van maanden vol valse papieren, omkopingen bij grensposten en kat-en-muisspelletjes met de politie, kwam Chris in augustus 1998 in Zuid-Afrika aan.
 
De gastvrijheid viel tegen. Niks ‘sponsorships for foreign refugees’ – die hoop viel in duigen, want geld om de autoriteiten om te kopen had Chris toen niet meer. ??Zoals Chris zijn er honderdduizenden, zo niet miljoenen economische vluchtelingen op zoek naar Zuid-Afrikaans werk en geluk. Maar tegen de heersende opvatting van veel Zuid-Afrikanen in, zijn het niet deze nieuwe immigranten die de ontmoedigde werklozen zijn die afdoen aan de onbenutte potentie van Zuid-Afrika. “Integendeel,” meent Chris.
 
Harde werkers
?Tijdens een kop koffie in zijn (korte) pauze legt Chris me uit hoe het volgens hem zit met de gedemotiveerde werklozen. Hij werpt voor mij een andere blik op het dilemma. “Immigranten komen vaak slechts met maar een paar honderd dollar op zak naar Zuid-Afrika, en kunnen het dus niet permitteren om langer dan een week niet te werken. We pakken daarom elke baan aan die we kunnen krijgen, tegen elk salaris. Legaal of illegaal, laag of extreem laag; het maakt ons niet uit. Bovendien werken we over het algemeen harder dan Zuid-Afrikanen, uit continue angst ontslagen te worden. Het gevolg? Wij pikken niet de banen in van Zuid-Afrikanen, maar wij creëren een nieuwe markt van goedkope arbeiders waar Zuid-Afrikaanse werklozen niet in willen zitten.”
 
Het riekt in mijn oren naar moderne slavernij. Zuid-Afrikanen willen echt niet voor zo’n schamel salaris zo hard werken als zij doen. “En terecht,” verzucht Chris. ??En voilá, daar heb je de groep van 2 miljoen discouraged workseekers uit de statistieken. Betekent dit dat ontmoedigde Zuid-Afrikaanse werklozen dan ook maar voor salarissen ver onder het minimum moeten gaan werken? Beter van niet. Maar om de schuld zo gemakkelijk af te schuiven op de economische immigranten, is mijns inziens minstens zo verkeerd.