Is Estland de laatste passagier die aan boord van de Titanic stapt? Of is het land collectief masochistisch nu de euro op instorten staat? De toetreding van Estland tot de eurozone leidde tot de nodige vraagtekens. Waarom? En waarom nu? 

Voor de Esten heeft de toetreding tot de eurozone verschillende voordelen. Allereerst wil het land zich om geopolitieke redenen stevig nestelen in de Europese politiek. Historisch gezien begrijpelijk: na ruim 40 jaar Sovjet-dictatuur willen de meeste Esten 'dit nooit weer'.

Een van de economische redenen is dat veel Esten hun hypotheek de afgelopen jaren in euro's hebben afgesloten omdat de rente in euro's veel lager was dan in de eigen munt. Het doet denken aan verschillende Oosteuropese landen zoals Hongarije die om dezelfde reden de afgelopen jaren volop Zwitserse franken geleend om een huis te kunnen kopen.  In beide gevallen is het effect hetzelfde: door de in waarde dalende nationale valuta kan die hypotheekschuld in euro's of franken tot onbetaalbare hoogte stijgen.

Toetreding van Estland tot de eurozone is in dat opzicht dan ook puur eigen belang, ook al geeft het land zijn monetaire zelfstandigheid daarmee uit handen. Maar Esten zijn nuchtere noorderlingen die stabiliteit boven explosieve groei stellen.

Houwdegen

Omgekeerd heeft de Estse toetreding in meerdere opzichten voordelen voor de eurozone, betoogde FTM-columnist Edin Mujagic. Niet alleen voldoet het land ruimschoots aan alle eisen (in monetair opzicht is het bewonderenswaardig recht in de leer) maar het versterkt het de noordelijke stem in de Europese Centrale Bank.  

De rechtlijnige persoon die namens Estland plaatsneemt in de ECB-raad heet Andres Lipstok (1957), een voormalig schermkampioen die nauw betrokken was bij het losweken van Estland uit de Sovjet-Unie en gouverneur is van de centrale bank van Estland. Lipstok ziet er niet alleen streng uit, hij is dat ook. Zijn land heeft de laagste schuld van alle euro-landen en het op een na kleinste begrotingstekort. Lipstok geldt zelfs onder euro-hardliners als een harde. 

Lipstoks komst in de ECB-raad zal volgens Simon Johnson (professor MIT, voormalig chef econoom IMF en co-auteur van 13 bankers ) leiden tot de creatie van 'een soort Hanzeatische Liga van Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Finland, Estland en enkele van de andere kleine landen'. Dat concept van een Hanze-euro is ook op FTM.nl regelmatig geopperd als alternatief voor de huidige euro.  

Veel tijd  zal Lipstok overigens niet doorbrengen in Frankfurt. Zijn mandaat loopt af in 2012 en kan niet worden verlengd. Ongetwijfeld houdt hij tot die tijd de PIIGS scherp. En mocht de euro het voor die tijd begeven, dan hoopt Lipstok zijn land de Hanze-euro binnen te manoeuvreren, mocht die uit de rokende puinhopen ontstaan. Zijn expertise zou dan goed van pas komen. Het zou mij niet verwonderen dat Lipstok op een dag de ECB (of de Europese Hanze-Bank) leidt.

Arne van der Wal