‘Euro dwingt Europese Superstaat af’

28jun 2012juni 2012
Redactie Follow the Money

Zonder euro, geen Eurocrisis. Om de monetaire unie te behouden, moet iedereen inleveren. Frankrijk op het vlak van soevereiniteit, Duitsland in financiële zin.

Dat stelt Die Zeit vandaag in een uitgebreid commentaar over de zich verdiepende eurocrisis.

Nu de Europese Unie kampt met de ernstigste crisis in zijn bestaan, dan is het goed om de problematiek bij het begin te analyseren volgens de Duitse kwaliteitskrant. De malaise kan namelijk niet los worden gezien van de verwerkelijking van de Europese grondgedachte. Dat idee valt of staat met een gemeenschappelijke munt die moet leiden tot een verenigd continent.

Sterker nog: zonder het bestaan van de euro, was er geen crisis geweest, aldus Die Zeit. Deze pijnlijke erkenning moet worden meegenomen bij een poging om de huidige ellende te doorgronden.

Europees evenwicht vernield
Vandaar dat Die Zeit teruggaat bij de start van de Eurozone. Voor de invoering van de gemeenschappelijke munt,  telde het Europese continent economisch sterk en zwakke landen. Maar deze landen hadden geleerd te leven met hun sterke en zwakke punten. De euro heeft dit Europese evenwicht vernield. Goedkoop geld stroomde van Noord naar Zuid – waar de schulden naar grote hoogte stegen, zonder dat hiervoor reeële tegenwaarde werd verlangd.

 

Ter illustratie staat Die Zeit stil bij Griekenland. Dat land verkeerde al in grote problemen vòòr de aansluiting bij de Eurozone. Maar ten tijde van de Drachme zou Griekenland met eigen middelen wel uit de moeilijkheden komen, zo was de verwachting. Maar dankzij de invoering van de euro werd het mogelijk voor Griekenland om permanent op de pof te leven.

 

Een morele veroordeling van dergelijk gedrag helpt het probleem niet oplossen, stelt Die Zeit. De Grieken hebben slechts gereageerd op het veranderende economische klimaat. Als de rente ineens met meer dan de helft daalt – zoals destijds is gebeurd in zowat heel Zuid-Europa _ dan is de groei van een gigantische gezwel aan kredieten bijna onvermijdelijk. In zo’n situatie gaat de economie nu eenmaal niet spaarzaam om met geld.

Kredietbubbel
Per land kent deze kredietbubbel zijn eigen vorm: Spanje en Ierland bekostigden er hun vastgoedbubbel mee, de Grieken om de geldkraan van de overheid nog wijder open te draaien. Maar al deze problemen zijn wél ontstaan dankzij de invoering van een gemeenschappelijke munt, constateert Die Zeit.

Ook plaatst het liberaal gezinde dagblad uit Hamburg kanttekeningen bij de voordelen van de euro voor de Bondsrepubliek. Natuurlijk is het zo dat de Duitse exportsuccessen van de voorbije jaren onmogelijk zouden zijn geweest zonder de euro. Een groot Duits handelsoverschot ten tijde van D-Mark er zeker toe hebben geleid tot een afremming van de uitvoer. Dat klinkt nadelig. Tegelijkertijd stelt Die Zeit dat de economie van de Bondsrepubliek zonder euro op beduidend meer draagkracht van interne markten zou kunnen rekenen.

Europa doormidden gesneden
Vervolgens stelt Die Zeit vast dat Europa doormidden in gesneden: dankzij de euro leeft de helft van de Europeanen boven hun stand en de andere helft er onder.

Door dit over het hoofd te zien, hebben de architecten van de euro historisch gefaald. Kijk maar naar het Verdrag van Maastricht. Toen er werd onderhandeld over het oprichtingsdocument van de monetaire unie, maakten Duitse topambtenaren zich sterk voor een aanvullend protocol, die zou toezien op een beperking van de staatsschuld. Maar ze namen niet de moeite om afspraken te maken over de veel gevaarlijker problematiek van schulden van banken en particulieren.

 

Daarnaast mogen dan de bankiers van de  Europese Centrale Bank (ECB) in de afgelopen jaren hun zegeningen hebben geteld in de strijd tegen inflatie, aan de aanhoudende kredietexcessen werd geen woord vuil gemaakt.

 

De heilige status van het Verdrag van Maastricht is een mysterie voor Die Zeit

 

Manco’s Maastricht overduidelijk
Voor Die Zeit is het een raadsel waarom het Verdrag van Maastricht een heilige status heeft voor de Duitse economische orde. De tekortkomingen van Maastricht zijn immers overduidelijk.

Een eigen munteenheid was voor de eigen economie hét instrument om zich aan te passen maar dat is met de invoering van de euro nu geëlimineerd. Maar voor dit mechanisme is er niets in de plaats gekomen. Zo bezien, oordeelt Die Zeit, moet je dus dankbaar staan tegenover een schending van het Verdrag van Maastricht, in plaats van hierover te gaan zitten treuren.

Zo kan het niet verder
Hoe dan ook, zoals het nu gaat, kan het niet verder volgens Die Zeit. Want de crisis overwinnen met deze half voltooide Europese Unie is nagenoeg onmogelijk. Kijk maar naar de VS: de Amerikaanse regering garandeert de Amerikaanse schulden. En als het echt nodig is, springt de Amerikaanse centrale bank bij die dan gewoon geld bijdrukt.

Niet voor niets vragen de financiële markten zich nu af of de Spaanse schulden daadwerkelijk worden gegarandeerd. Het land kampt met drastisch gedaalde belastinginkomsten, terwijl een onafhankelijke centrale bank ontbreekt voor de noodzakelijke regie.

 

In financiële zin heeft Spanje de status van een federale staat, zonder deze voordelen te kunnen verzilveren. Als Saarland belandt in een crisis, dan springt de federale overheid bij en stelt zich garant voor de banken in deze Duitse deelstaat. Maar als Spanje in een crisis terecht komt, dan is er in eerste instantie niemand om de rekeningen te betalen.

Welbeschouwd is de crisis in essentie geen staatschuldencrisis maar een eurocrisis. Dit blijkt ook uit het feit dat de VS noch het Verenigd Koninkrijk moeite hebben om verse geldstromen te regelen op de financiële markten. En dat terwijl de schuldenlast van deze landen veel groter is dan de eurozone.

Hoogte schulden irrelevant
Op zich is de hoogte van de schulden irrelevant. Waar het om gaat is of deze schulden op tijd worden afgelost en scherp in de gaten worden gehouden. En daaraan twijfelen de financiële markten juist gelet op de institutionele manco’s van het monetaire stelsel van de euro.

Voordat de crisis uitbrak, had toenmalig ECB-president Jean-Claude Trichet er schik in om te vertellen hoe lang hij wel op de maar niet begrijpende Amerikanen moest inpraten om hen te overtuigen van het feit dat een monetaire unie ook prima kan bestaan zonder een politieke unie.

 

Afscheid van dierbare verworvenheden
Nu blijkt dat deze monetaire unie niet functioneert en de Europeanen maken haast om een soort kunstmatig staatsmodel op te zetten. En dan ingericht met een gemeenschappelijk monetair beleid en een gemeenschappelijke controle van de banken. Duitsland en Frankrijk zal dan afscheid moeten van hun zo dierbare verworvenheden: de Duitsers hun geld en de Franse hun soevereiniteit.

Zodra aan deze voorwaarden wordt voldaan, dan is het mogelijk om niet alleen de euro te redden, zo stelt Die Zeit. Maar ook kan het Europese continent dan zelfs een vaste plaats veroveren tussen de mondiale grootmachten.

 

‘Pacman’ euro in actie. ‘The next level’ is een Europese Superstaat volgens Die Zeit.

 

Alternatief is er niet
Tegelijkertijd realiseert Die Zeit zich dat de Europese burgers niet echt een keuze hebben over deze kwestie, zelfs als dit hen zou worden voorgelegd in de vorm van een referendum. Een alternatief is er namelijk niet volgens Die Zeit. Want die optie komt neer op de ineenstorting van de monetaire unie. De financiële gevolgen van deze optie zullen tot zodanige hoge kosten leiden die ieder voorstellingsvermogen te boven gaan.

Al met al dwingt een gemeenschappelijke eenheid de vorming af van een Europese Superstaat, zo luidt de conclusie van Die Zeit. Deze slotsom kan men als chantage betitelen. Of, zo besluit Die Zeit, als een list van de rede.

 

(L)

Het is tijd om in actie te komen. In een wereld waar alles om geld draait, kunnen we alleen samen het verschil maken