Analisten blunderen met Reed Elsevier

19jul 2012juli 2012
Arne van der Wal

Woensdag duikelde het aandeel Reed Elsevier door het Brussels voornemen om academische publicaties gratis beschikbaar te stellen. Opmerkelijk: bijna alle analisten verhoogden onlangs hun advies.

Woensdag verloor het aandeel Reed Elsevier na een gestage stijging plotseling ruim 3 procent aan waarde. (Koersgrafiek REN) Reden: een voorstel van de Europese Commissie om alle wetenschappelijke publicaties die gefinancierd zijn met Europees belastinggeld gratis voor iedereen beschikbaar te maken. Ook de Britse regering deed een voorstel met die strekking. 
 
Hoewel onduidelijk is in hoeverre dergelijke voornemens het business model van de uitgever daadwerkelijk zullen aantasten, is het een feit dat de ontevredenheid in de academische wereld groeit over de hoge prijzen die uitgevers als Elsevier (de wetenschappelijke divisie van Reed Elsevier) en Springer rekenen voor abonnementen op hun uitgaven. Ook hun inhoudelijke betrokkenheid bij Amerikaanse wetgeving die de vrijheid van publiceren op internet wil beperken viel niet goed. Begin dit jaar riepen enkele wetenschappers op tot een boycot van de grote spelers. FTM publiceerde toen een artikel waarin de achtergrond van deze ‘academische lente’ werd beschreven.
 
De oproep bleek een succes. Op het moment dat ik dit schrijf, hebben 12.458 academici over de hele wereld zich aangesloten. (Bekijk de lijst en de argumentatie op de site The cost of knowledge). Een deel daarvan verklaart niet alleen geen artikelen meer aan te zullen bieden, maar ook niet langer op te treden als redacteur of peer reviewer.
 
Geen verrassing
Voor de gemiddelde krantenlezer kan het dus geen verrassing zijn dat het zakelijk model van wetenschappelijk uitgeven al enige tijd onder druk staat. In bijna alle landen van de wereld wordt wetenschappelijk onderzoek gefinancierd uit publieke middelen. Als academici in wetenschappelijke bladen publiceren, of artikelen van collega’s beoordelen of redigeren, doen ze dat gratis. Terwijl tegelijk de bibliotheken zich blauw betalen aan diezelfde bladen en de wetenschappelijke uitgevers jaar na jaar hogere winstcijfers presenteren. En intussen krimpen de budgetten als gevolg van de economische crisis. Dat wringt. Vooral bij de belastingbetaler, die op deze manier wel bestuurders en aandeelhouders spekt, maar zelf niets terugziet van waarvoor hij/zij heeft betaald. 
 
De prijzen van de abonnementen zijn sterk gestegen. De website Phys.org geeft een paar sprekende voorbeelden. Zo steeg de prijs van een gemiddeld abonnement tussen 1986 en 2003 met 315 procent, terwijl de inflatie over die periode 68 procent was. Een abonnement op een blad als Brain Research kost $24.047 dollar. Per jaar.
 
Het verzet daartegen groeit en heeft geleid tot de zogenoemde open access-beweging. Die wil de vruchten van academisch onderzoek gratis beschikbaar maken via internet en heeft aanhangers in gerenommeerde universiteiten als Harvard, Cambridge  en Heidelberg. Het academische verzet is niet iets van matige wetenschappers die hun belabberde onderzoek niet kwijt kunnen in een tijdschrift dat er écht toe doet. En dat ook ‘Brussel’ met iets van een open access-model zou komen lag voor de hand. Er wordt immers al enige tijd over gesoebat en het is iets dat lekker ligt bij de belastingbetaler.
 
Blinde analisten
Deze ontwikkelingen maken het des te opmerkelijker dat vrijwel alle analisten de afgelopen maanden hun adviezen voor het aandeel Reed Elsevier hebben verhoogd. Uit het koersverloop van de laatste maanden van het aandeel blijkt dat een aantal beleggers die adviezen ter harte hebben genomen. 
 
Nu produceerde Reed Elsevier in april redelijke kwartaalcijfers, maar wees het bedrijf er vorig jaar nota bene zelf al op dat het model van science onder druk staat. Dat gegeven, samen met de druk vanuit academische hoek en regeringen, had op zijn minst tot een behoedzaam advies moet leiden. Het risico van het aandeel neemt hoe dan ook toe. Rabo wees daar wel op (‘Risico’s Reed Elsevier groter door acadmische lente‘),  maar andere bankanalisten negeerden het. 
 
Hier een kleine bloemlezing van de adviezen van de afgelopen tijd:
 
 
‘De bank verhoogt het koersdoel van €10,70 naar €11,30.’
 
‘Nomura Securities herhaalt het koopadvies van 17 feb 2012 voor Reed Elsevier. Het koopadvies van vrijdag 17 februari 2012 wordt herhaald. Dit vorige advies heeft geresulteerd in een rendement van -0,49%. Het opvolgen van dit advies met een turbo oplossing met een hefboom van 3 zou een rendement van -120,82% hebben opgeleverd.’
 
‘Het koopadvies van vrijdag 17 februari 2012 wordt herhaald. Dit vorige advies heeft geresulteerd in een rendement van -7,58%.’
 
 
Alleen Goldman Sachs verlaagde eind juni het koersdoel van €11,76 naar €11. Maar ook deze bank adviseerde: houden
 
Dumpen
Nu is het natuurlijk in principe mogelijk dat bankanalisten het nieuws niet volgen. Of dat ze denken dat de geschetste open access-trend en ‘Brussel’, ‘Londen’ en ‘Harvard’ al in de prijs van het aandeel zijn verdisconteerd en dat de vooruitzichten in de basis goed zijn. (Maar dat verklaart de dip dan weer niet… ) Het kan natuurlijk ook dat hun adviezen sowieso prut ziijn. 
 
Of zouden ze toch stiekem even over de Chinese Walls hebben heen gekeken? Een lekker positief advies als vriendendienst, om nog even wat rammelende pakketten aandelen tegen een fijn prijsje weg te kunnen zetten bij die goedgelovige sukkels die nog wel een blind vertrouwen hebben in hun bank.
 
Gek, dat dergelijke wantrouwende gedachten tegenwoordig automatisch bij iemand opkomen als een onderwerp dat met de financiële sector heeft te maken ter sprake komt.
 
 
Protest tegen Elsevier. Klik voor vergroting