Consumptie zonder schuldheroïne

28mrt 2012maart 2012
Jesse Frederik

Gebrekkige hypotheek productie en grotere aflossingen drukken de Nederlandse consumptie.

Voor de zesde maand op rij daalt de consumptie van Nederlandse huishoudens. Er werd in januari 2012 1,7 procent minder geconsumeerd dan een jaar eerder. Huishoudens kochten in januari zelfs ruim vier procent minder goederen. Volgens het CBS werden er met name minder auto’s verkocht. De consumptie van diensten bleef daarentegen redelijk op peil. 

 

 

Grafiek 1: Procentuele jaar op jaar verandering in consumptie van goederen en diensten (Bron: CBS)

 
Hypotheekgebrek
De daling van de consumptie valt voor een groot deel te wijten aan de perikelen op de woningmarkt. De consumptie van huishoudens bleef voor de crisis op peil doordat er meer schulden werden gemaakt. In 2006 bedroeg de netto toename van de schuld zelfs bijna 25 procent van het beschikbare inkomen van huishoudens. Een hypotheek was er niet slechts om een woning te kopen, maar ook om een mooi tapijt te kopen, een hoekbank aan te schaffen, een tuinhuis te bouwen, of misschien een wereldreis te maken. 
 
Alle aan wonen gerelateerde bedrijfstakken zitten daarom in zwaar weer nu hypotheken -en in het bijzonder hypotheken gebruikt voor consumptieve bestedingen- schaarser worden. Het aantal faillissementen in de meubelindustrie steeg van 51 in 2007 naar 97 in 2010, in de bouwnijverheid steeg het aantal faillissementen in dezelfde periode van 659 naar 1159. Kortom, het lijkt erop dat een slechte woningmarkt grote invloed heeft op de consumptie, zoals ook blijkt uit onderstaande grafiek. 
 
Grafiek 2: Procentuele jaar op jaar verandering  in consumptie en bedrag aan nieuwe hypotheken (Bron: CBS en Kadaster)


 
Niet alleen een gebrek aan nieuwe hypotheken zorgt voor lagere consumptie, ook de oudere hypotheken hebben invloed. Huishoudens met een hypotheek moeten elke maand een bepaald bedrag gedwongen sparen in de vorm van rente en aflossing. Hierdoor blijft er minder geld over om consumptieve bestedingen mee te doen. In het vierde kwartaal van 2011 werd er meer dan €10 miljard gestort op deposito’s met een vaste looptijd (veelal spaartegoeden van spaar- of bankspaarhypotheken), terwijl de hypotheekschuld bijna gelijk bleef. Deze aflossingen, hoewel verstandig voor individuele huishoudens, kunnen macro-economisch gezien wel grote implicaties hebben. 
 
De consumptie zal blijven dalen zolang de hypotheekproductie achterblijft enmensen meer gaan aflossen. De relatief heftige Nederlandse crisis laat nog maar eens zien hoe afhankelijk huishoudens waren van schulden voor hun consumptieve uitgaven. 

 

Op de hoogte blijven van de ontwikkelingen bij Follow the Money? Schrijf u in voor de nieuwsbrief: