Noorwegen gelooft wel in lucratieve JSF

15jun 2012juni 2012
Krijn Schramade

Terwijl Nederland achterover leunt, koopt Noorwegen gewoon 52 JSF-toestellen. En de Noorse industrie pakt vier miljard dollar omzet.

De JSF zou zijn als een mes met twee kanten. Het hypermoderne gevechtsvliegtuig zou de F16 uit de jaren 70 vervangen. En de Nederlandse industrie zou meedraaien in het project, waar miljarden orders te verdelen zijn. Nu vliegt de Nederlandse luchtmacht rond met verouderd materieel. En de orders in de industrie staan op losse schroeven. Watskebeurt?
 
De kosten van het project rijzen de pan uit en er is twijfel over de kwaliteit van de straaljager. De kosten worden gedragen door een groep landen die toegezegd heeft om mee te doen, maar inmiddels hebben verschillende landen hun orders uitgesteld en geannuleerd. Hierdoor wordt het vliegtuig nog duurder.
 
Kassa voor Noorse industrie
Vreemde eend in de bijt is Noorwegen. Voor tien miljard dollar bestellen zijn nu 52 JSF-toestellen. Deze F35 vliegtuigen van het Amerikaans Lockheed Martin lossen de Noorse F16’s af. Tegelijkertijd kregen de Noren van projectleider Amerika bevestigd dat zij de raketten voor de JSF mogen leveren. Kassa. Dit zou de Noorse industrie rond de vier miljard dollar aan omzet opleveren. 
 
SP en Groen Links willen snel stoppen met het miljardenproject, maar de Nederlandse regering houdt zijn kruit al een tijdje droog. De besluitvorming over vervolgaankopen in het JSF traject ligt bij een volgend kabinet.
 
JSF weer duurder
In de tussentijd is het alsof een plaat blijft hangen. De Joint Strike Fighter wordt met het jaar duurder. Minister Hillen van Defensie maakte afgelopen week bekend dat een toestel geen 60,4 miljoen euro gaat kosten, maar 61,5 miljoen euro. Plus 1,1 miljoen. Daarbij geeft Hillen aan dat het kabinet alle vertrouwen heeft in de opzet. “Nog niet alle problemen zijn opgelost – de softwareontwikkeling vraagt aanhoudend aandacht – en het management moet een streng bewind voeren, maar het programma zit op het goede spoor.” De nieuwe kostenstijgingen wijt Hillen aan de landen, met name pleitbezorger Verenigde Staten, die hun orders hebben uitgesteld.
 

 

Volgens El Fassed van Groen Links is Nederland in een fuik gekomen waar het niet uit kan komen. El Fassed: “Het moet eindelijk eens goed zichtbaar worden hoe we in dit project verzeild zijn geraakt en wat het ons heeft gekost. Afgelopen week liet minister Hillen ons weten dat de aanschaf- en exploitatiekosten opnieuw zullen stijgen maar niemand heeft daadwerkelijk inzicht in de kosten en de toekomst van het JSF-programma. Het is de hoogste tijd dat de Kamer de onderste steen boven haalt.”
 
 
 
Parlementaire  enquête  
Met een parlementaire enquête wil El Fassed voorkomen dat Nederland in de toekomst dezelfde fout maakt. “In het verleden hebben we dat ook verkeerd zien gaan met de Betuwelijn en de HSL. De Kamer moet op tijd kunnen voorkomen dat er miljoenen euro’s worden verspild door eindeloos door te modderen met achterhaalde scenario’s.
 
Een Kamermeerderheid twijfelt over het JSF-traject, maar het is de vraag of de Kamer een parlementaire enquête wil. De meeste partijen vinden dit middel te voorbarig. Op zes juli volgt een debat in de Tweede Kamer.
 
Hollandse glorie aan de grond
De Nederlandse industrie zal het debat met interesse volgen. Voormalig Philips-dochter Dutch Aero in Eindhoven en ingenieursbedrijf Nedtech Engineering in Hoofddorp, maar ook Aeronamic, Fokker, KMWE en Thales zullen hun schietgebedje doen in de hoop dat de politiek de F-35 niet neerhaalt. Er is een duidelijk verband tussen het niveau waarop Nederland blijft deelnemen aan het JSF-programma en de kansen voor de Nederlandse industrie. Erick Vink van het Netherlands Industrial Fighter Aircraft Replacement Platform, het platform van bedrijven die betrokken zijn bij de vervanging van de F-16: “De voorkeur zal uitgaan naar bedrijven uit landen die blijven meedoen.”
 
In de tussentijd steken de Noren hun olie- en gaskronen in de zwarte doos van het JSF-project. De JSF-dollars gaan naar de Noorse industrie. Slapeloze nachten voor de Nederlandse industrie?
 
 
Lees ook:

Het is tijd om in actie te komen. In een wereld waar alles om geld draait, kunnen we alleen samen het verschil maken