‘Ome Ben’ Verwaayen en de cijfertjes

21aug 2012augustus 2012
Eric Smit

Het optreden van Alcatel Lucent ceo Ben Verwaayen in Zomergasten maakte veel los. Slechts weinigen kennen de zorgelijke cijfers achter de ‘mensenmens’.

Zoveel is duidelijk: het optreden van Ben Verwaayen in Zomergasten heeft de nodige beroering doen ontstaan. De reacties op Twitter lagen ver uiteen, van uiterst lovend (‘inspirerend, enthousiast, eerlijk, wijs’ etc.) tot extreem kritisch (‘oppervlakkig, niks zeggend, zelfgenoegzaam’ etc.). Daar tussenin viel – op het commentaar een enkele ex-Groen Links politica na – weinig te bespeuren. Het deed de kijkcijfers goed.
De volgende dag waren de kritieken niet van de lucht. "Ik kraste me suf op de kaart van de bullshit bingo van de managementspeak", schreef journalist Japke-d. Bouma op de website van NRC Handelsblad.

Ook interviewer Jan Leyers kreeg er vaak geducht van langs. Zo ook op het als links bekend staande Joop. Hij had Verwaayen te veel ruimte gegeven, was niet kritisch genoeg en stelde dus niet de juiste vragen.

 

 

Aegonwoordvoerder Jan Driessen (VVD) is danig onder de indruk van Verwaayen.

 

Wim de Bie is dat iets minder.

 

Razendslim
Sommige recensenten hadden moeite met die polarisatie. In haar artikel in NRC Handelblad noemde Hanneke Groenteman Verwaayen heel beleefd een "razendslimme, succesvolle, vermoeiende oom". Net daarvoor had ze aangegeven dat ze "diepgang, zachtheid, ontroering en bespiegeling" bij hem had gemist.

Razendslim zijn en toch diepgang en het vermogen tot bespiegeling missen. Dat zijn ogenschijnlijk elkaar uitsluitende eigenschappen waarmee bestuurders in het bedrijfsleven evengoed vaak zijn gezegend. Neem iemand als voormalig Ahold-topman Cees van der Hoeven, of ex-bankier Rijkman Groenink. De beide heren kregen in het publieke domein met de nodige kritiek te maken. Bij Van der Hoeven klopte de sommetjes en de handtekeningen niet helemaal en Groenink zou de hoofdoorzaak zijn geweest dat ABN Amro in 2007 uiteen viel. Ze werden ooit gelauwerd maar vielen van hun voetstuk.

Verwaayen wordt nog steeds door velen als een ‘succesvol topman’ geëerd. Hoewel het grootste deel van het Nederlandse publiek – ook journalisten – daar een heel eind in mee gaat, valt daar toch het nodige op af te dingen. Eind 2011 besteedde we op FTM al eens even gedetailleerd aandacht aan de prestaties van de succesvolle ‘oom’ Ben Verwaayen. Die zijn stemmen niet zo vrolijk als het in Zomergasten getoonde humeur van Verwaayen doet vermoeden. Het rendement van ‘het belangrijkste exportproduct van de Nederlandse managementschool’ (dixit Pauw & Witteman) ligt op een bedroevend laag niveau, zo rekenden wij uit. Sinds Verwaayen in 1999 ceo werd van Lucent, vernietigde hij per saldo aandeelhouderswaarde. En niet weinig. Eind 2011 lag de totale waardevernietiging onder zijn leiding bij achtereenvolgens Lucent, British Telecom en Alcatel Lucent op 83 procent. Daar stond tegenover dat hij in dezelfde periode meer dan 21,8 miljoen euro aan salaris en bonussen toucheerde.

 

Door het stof
In de tussentijd is het er niet beter op geworden. In juli moest Verwaayen erkennen dat zijn optimistische verwachtingen over de omzet van het bedrijf, waar hij sinds 2008 de baas van is, niet uit waren gekomen. De koers van het aandeel Alcatel Lucent viel vervolgens tot historische diepten. Een paar weken later ging hij in the Financial Times flink door het stof (betaalde link).

Verwaayen verraste de Britse krant met zijn open en eerlijke mea culpa waar hij ook in Zomergasten nog op terug kwam. “If I have to point fingers, I have to point at ourselves,” zei Verwaayen zittend in zijn bij Hyde Park gelegen appartement tegen de dienstdoende journalist van FT. “I am not going to blame anything else than ourselves.
Om vervolgens aan te kondigen dat hij niet anders kon dan 1,25 miljard euro aan kosten te snijden waardoor 5 duizend banen verloren zouden gaan. Saneren in plaats van innoveren. Verwaayen zei in Zomergasten dat het nu eenmaal slecht ging in de industrie waarin Alcatel opereert, hij kon niet anders. Het is inderdaad een feit dat de leveranciers van telecommunicatie-apparatuur ernstig te lijden hebben, een aantal heeft het laatste half jaar zelfs nog slechter gepresteerd dan Alcatel. Bij Alcatel gaat het alleen al heel lang slecht. Zo beroerd zelfs dat de specialisten in de Londense City vrezen voor een faillissement. Verwaayen niet, zo liet hij FT weten. “We have €5.5bn in cash and marketable securities so can fulfil our obligations, but if you continue to burn through the money then you can run into problems.

Politieke uitdaging?
De analisten van de Zwitserse bank UBS menen niettemin dat het bedrijf bij verdere teruggang van de inkomsten (in een worst case scenario waarbij inkomsten met 25 procent dalen) in 2013 in een "precaire" liquiditeitssituatie zal komen waarbij het de vraag is of het zichzelf nog kan financieren.

"Too little, too late", luidt de weinig opbeurende titel van het rapport van UBS dat een paar dagen voor het interview van Verwaayen aan FT naar buiten kwam. De inhoud laat weinig heel van het topmanagement van Alcatel Lucent. De herstructureringen vinden op een "te reactionaire" wijze plaats en zijn niet ingrijpend genoeg. UBS beschouwt het aandeel Alcatel voorlopig als "uninvestable".

Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom Alcatel Lucent heeft aangekondigd om op 17 september naar de Londense City te komen voor een roadshow. Het wordt een stevige rondgang langs de belangrijkste spelers in de City. Verwaayen stuurt zelfs twee teams op pad, zo melden bronnen aan FTM. Een grote roadshow betekent meestal dat de zielen zullen worden gekneed voor een belangrijke aankondiging. Het vertrek van Verwaayen wellicht? Na de verkiezingen van 12 september zou het zo maar kunnen dat de VVD’er uiteindelijk toch een keer zal kiezen voor een politieke uitdaging. De aandeelhouders van Alcatel Lucent zullen er niet wakker van liggen.