Tulpenoorlog anno 2012

31jul 2012juli 2012
Dennis Mijnheer

Het ineengestorte tulpenbeleggingsfonds Novacap houdt betrokkenen 9 jaar na dato nog steeds bezig. Bollenmakelaar Mark Van der Poll, een voormalige hoofdverdachte, ging afgelopen week in hoger beroep.

De prospectus van het tulpenbeleggingsfonds Novacap (2003) lijkt zo mooi: een rendement van dertig procent, goedkeuring van Loyens & Loeff en een vergunning van de AFM. Daarnaast biedt de Hollandse Bank-Unie (HBU, tot 2009 een ABN Amro-dochter) volop financieringsmogelijkheden en ‘notabelen’ als Cor Boonstra, Jan Maarten de Jong, Willem Sijthoff, een accountmanager van ING en medewerkers van HBU stappen privé in. Er wordt 85 miljoen euro opgehaald om nieuwe tulpenrassen te kopen, te laten planten door geselecteerde bollenkwekers en het jaar daarop (2004) de oogst met winst verkopen. De hoge rendementen worden onderbouwd door de schaarste aan nieuwe tulpenrassen en het natuurlijke fenomeen dat tulpenbollen aangroeien. Als er in 2003 1 kilo bollen wordt geplant dan kan het jaar erop 2,5 keer zoveel geoogst worden. Deze waardecreatie, in combinatie met de grote internationale vraag naar nieuwe tulpen, maakt het aantrekkelijk om te investeren in tulpenbollen.

Er wordt een tulpenbeleggingsfonds opgericht dat nieuwe tulpenrassen opkoopt (de oogst van 2003) en volgens de prospectus tegelijkertijd een termijnverkoop afsluit voor de (grotere) oogst in 2004. Op papier kan het niet misgaan; de nieuwe bollen worden met het geld van beleggers aangekocht en door de afgesloten termijnverkopen zijn ze er zeker van dat ze de bollen weer kwijtraken. Het enige risico is een mislukte oogst, maar ook dat risico wordt verkleind door de bollen bij meerdere kwekers in het veld te planten.

 

Foto: Het voormalige kantoor van Novacap op de Heereweg in Lisse

 

Alle aan-en verkopen van het fonds worden gedaan door  het Sierteelt Bemiddelingscentrum (SBC) onder leiding van bollenmakelaar Mark van der Poll. Maar eind 2003 gaat SBC failliet, stort het fonds ineen en verdampt de ingelegde beleggingsgelden a 85 miljoen euro. De tulpenmanie van de 21e eeuw leidt ertoe dat Van der Poll op 31 augustus 2004 wordt gearresteerd op verdenking van verduistering, valsheid in geschrifte, overtreding van de Wet Toezicht Kredietwezen (WTK) en lid van een criminele organisatie die tot doel had om de tulpenbollenprijs op te drijven.
Van der Poll is uiteindelijk nooit veroordeeld of vrijgesproken, want in maart 2009 wordt het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk verklaard. De rechtbank oordeelt dat er sprake was van een “omvangrijke en langdurige schending van rechtsregels” aangezien getapte gesprekken tussen cliënt-advocaat niet zijn gewist en er stukken uit dossier “Tulp” zijn gelekt naar Novacap-beheerder Marco Vrijburg.

 

Van der Poll diende onlangs een miljoenenclaim in bij de Raadkamer in Den Haag voor de materiele en immateriële schade, maar een week geleden kreeg hij maar een deel van de materiële schade toegewezen die voortvloeide uit de 38 dagen dat hij ten onrechte in hechtenis zat. Hij neemt er geen genoegen mee en gaat nu in hoger beroep.

Welke immateriële schade heb je geleden?
“Ik werd een persona non grata in de bloembollensector en door de reputatieschade moest ik door metershoge muren om weer aan het werk te komen. Na mijn arrestatie werd ik ook drie keer tien dagen in beperkingen geplaatst en kreeg toen een door stress veroorzaakt herseninfarct. Daarna werd ik vijf jaar in onzekerheid gehouden of ik al dan niet vervolgd werd en heb tot 2009 financieel aan de ketting gelegen. Ik kon zelfs geen bankrekening openen. Ik kreeg door dit alles twee verstekvonnissen aan mijn broek in zaken die ik anders gewonnen had.”

Je hebt in 2010 het boek De Tulpenmaffia geschreven om jouw kant van het verhaal toe te lichten. Hoe kijk je daar op terug?
“In het boek is veel onderbelicht gebleven, want de uitgever (uitgeverij Kosmos, red) durfde niet alles aan waardoor de rol van Marco Vrijburg is onderbelicht. In ben nu bezig met een nieuw boek waarin ik ook wil ingaan op degenen die de prospectus hebben opgesteld – Loyens & Loeff. Daarnaast ga ik in op de rol van de Hollandse Bank-Unie die blind gefinancieerd heeft zonder ook maar enig besef te hebben wát zij financierden.Er is door HBU geen enkele due dilligence gedaan naar wat dan maar ook. En zij hebben twee dagen voor het faillissement van SBC mijn collega zwaar onder druk gezet. Ze heeft toen 33,1 miljoen euro overgemaakt naar HBU. Daar heb ik een afschrift van, ja. Ik weet niet waar ze allemaal mee gedreigd hebben. De handelswijze van HBU is zo paulianeus als de pest, maar de curator heeft aanvankelijk de kant van Vrijburg gekozen.”

Waar is het bij SBC misgegaan?
“De gedachte was toen dat het niet fout kón gaan. In mijn klantenbestand waren veel partijen waar ik een volmacht voor had. Ik ging dus voor ze aankopen, maar er werden teveel rassen te snel aangekocht waardoor we onze checks and balances niet konden doen. Het is mijn fout dat ik klem kwam te zitten. Is dat stom? Ja. Daarnaast zijn we te hard gegroeid en was er een gebrek aan overzicht. We hadden een nieuw administratiesysteem, maar dat liep voor geen meter, want de aan-en verkoopprocessen sloten niet op elkaar aan. We hadden klanten die zowel kochten als verkochten. We werkten daarom met posities, het draaide allemaal om het verschil daartussen. Maar op gegeven moment liepen al die posities mis. Klanten dachten bijvoorbeeld dat ze 7 ton konden vangen, maar ze moesten 1 miljoen betálen. De matige oogstresultaten en de niet geheel sluitende administratie waren daarvan de oorzaak.
Vervolgens  kwam Vrijburg na het faillissement van SBC met zijn fraudetheorie en is hij bij alle bollenkopers beslagen gaan leggen. Hij legde daarmee de hele markt plat. Hij betoogde dat de handel bij SBC kunstmatig was, want er werd immers geen handel meer gedaan. Dat is natuurlijk gelul: hij legt eerst de markt plat met beslagen en dan zegt hij; ‘Kijk, zie je wel, geen handel.’ Desondanks moesten mensen nog bollen afnemen waarvan ze wisten dat ze die nooit in de markt zouden kunnen terugverdienen. Na de beslagleggingen was er geen markt meer voor. Zij hebben toen allemaal een brief met dezelfde inhoud  gestuurd naar Novacap waarin ze ontkennen de bollen te hebben gekocht. Daar is op een advocatenkantoor overleg over geweest.”

Hoeveel hebben ten onrechte ontkend?
“Van de 35 kopers die mij door het OM ten laste zijn gelegd, hebben er 34 gelogen en één is een twijfelgeval.”

Wie hebben er gelogen?

“Ik ga niet vertellen wie dat zijn, want ik ga die mensen niet postuum naar de verdommenis helpen, daar spint Novacap garen bij. Die mensen hadden de keuze; als ik het afneem dan ben ik failliet. Als ik ontken dan heb ik nog wat. Ga er maar aan staan.”

Het geld van het Novacap-fonds is weggevloeid, wie hebben er goed aan verdiend?
“Er zijn mensen rijk van geworden, ja, sommigen hebben 100 procent winst gemaakt tussen 2002 en 2003. Als je in 2003 al je bollen verkocht, dan heb je het goed gedaan. Veel bollenboeren hebben veel geld verdiend aan de nieuwe tulpenhandel, maar ook bijvoorbeeld Dennis Wassenaar en Ton de Kroes die later naar Ibiza is gaan.”

Ton de Kroes werd in Het Financieele Dagblad aan de tulpenfraude gelinkt. Hoe beoordeel jij dat?   
“Er waren ongeveer 40 marktpartijen die via Ton de Kroes in Zwitserland bollen gingen kopen. Het waren particulieren die in Nederland woonden. Ze belden Ton de Kroes op en via zijn bedrijf MMI maakte hij een belastingvriendelijke constructie om bollen te kopen en verkopen. Een paar van die partijen zijn ook gaan participeren in het fonds. Ik weet niet wie dat waren. Ik weet wel dat De Kroes vier bedrijven in Zwitserland had. Met MMI en Knighthood heeft hij miljoenen verdiend, met twee anderen verlies. Hij heeft op tijd verkocht en is daar rijk van geworden. Is dat misdadig? Volgens mij niet.”

Willem Holleeder zou toendertijd ook in de bollen zijn gestapt. Zijn er transacties met hem geweest?
“Nee, dat is voor zover ik weet een lulverhaal. Ik denk dat Vrijburg de verdachtmaking zelf in de wereld heeft gebracht om te laten zie wat alle boze participanten wel niet over hem zeiden. Er zat wel wat geld in van mensen met een bedenkelijk allooi, want na het faillissement kreeg ik Hells Angels-achtige types aan de deur. Ik wist niet dat ze klant waren, maar ze waren geld kwijt zeiden ze. Ze zijn bij mij voor de deur opgepakt.”

Vorige week werd Marco Vrijburg persoonlijk failliet verklaard, hoe kijk je daar tegenaan?
“Ik kon een glimlach niet onderdrukken, maar het is eigenlijk gerommel in de marge. Als je ziet hoe hij mensen beschimpt heeft dan gaat zo’n faillissement helemaal nergens over.”