Financiële innovaties houden Vestia in wurggreep

01feb 2012februari 2012
Redactie Follow the Money

Woningcorporatie Vestia wilde het renterisico met derivaten afdekken en verkeert nu in doodsnood. De problemen bij Vestia staan niet op zichzelf.

Woningbouwcorporatie Vestia meende dat het verstandig was om het renterisico’s af te dekken. De rente stond laag en het leek voor de directie van Vestia een mooi moment om die eens voor een langere periode vast te klikken met een innovatief financieel product; een interest rate derivaat, ofwel een renteswap. Om de portfolio aan verschillende derivaten goed te kunnen managen, had Vestia in maart 2011 voor een systeem van het Britse Super Derivates gekozen. SD had met het product SDX "the ideal front office system" in huis had waarmee derivaten in alle soorten en maten naar eigen goeddunken kunnen worden gemanaged. Ideaal voor Vestia, zo meende treasurer Marcel de Vries van de Rotterdamse woningcorporatie in 2011.

"After extensive research and testing, Vestia chose SDX for the accuracy of its independent pricing model, analytics, post-trade deal management tools, risk and performance reports", zo meldde het persbericht in maart 2011.

De Vries: "We have experience with using a number of different derivatives systems, both third-party and in-house, but SD has shown the clear advantage of being able to deliver valuation precision in a very smart and user-friendly way."

SD verwijderde dinsdag het bericht van de eigen site, maar het bericht is onder andere op de website DerivSource nog steeds te vinden.

 

Bijstorten
Vestia dacht dus slim te zijn door de lage rentestand van dat moment voor meerdere jaren met een bepaald derivaat vast te klikken. De financiële breinen bij de woningbouwcorporatie waren er echter niet op bedacht dat de rente nog wel eens verder zou kunnen dalen. Renteswaps werken zo: waneer de rente boven de rekenrente uit stijgt, dan krijgt de afnemer geld bijgestort. Wanneer de rente echter onder de rekenrente daalt, dan werkt de deal precies andersom en moet er in een periodiek onderpand worden bijgestort. Dus niet alleen aan het einde van de looptijd wordt er afgerekend, tussentijds moeten er zekerheden worden verschaft wanneer de rente al te zeer afwijkt van de rekenrente.

Volgens het Financieele Dagblad zijn de bijstortingen in het depot inmiddels opgelopen tot 2,5 miljard euro. De krant kan niet zeggen of dit bedrag toevalt aan de banken als Vestia onder toezicht komt te staan of dat het slechts om een deel van dit bedrag gaat.
 
Volgens Erik Terheggen van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), het garantie-instituut, tevens derivatentoezichthouder van de corporatiesector is het in het verleden wel vaker misgegaan met woningcorporaties die hun renterisico met derivaten probeerden af te dekken. Zeker na 2008, het ontstaan van de kredietcrisis die leidde tot scherp dalende rentes. De situaties liepen in sommige gevallen zo uit de hand dat het wel eens heeft geleid tot het vertrek van een financieel directeur, aldus Terheggen in FD. De krant meldt ook dat de kasstroom bij een aantal woningcorporaties de afgelopen jaren in gevaar is geweest door hun derivatenbeleid. WSW moest daardoor meerdere malen ingrijpen.

WSW houdt sinds 2009 toezicht op de derivatenposities van woningcorporaties. Dat zou volgens Terheggen hebben geleid tot "een lagere rentegevoeligheid" bij woningcorporaties. Hoe het mogelijk is dat het bij Vestia zo mis is gegaan, kon Terheggen niet verklappen.

De vraag is nu of het systeem van SD gefaald heeft, de gebruiker van het systeem (Marcel de Vries van Vestia), of dat het toezicht van WSW tekort heeft geschoten. Een combinatie van alle ingrediënten is natuurlijk ook mogelijk. Wordt zonder meer vervolgd.