De Nederlandsche Bank heeft recent gewaarschuwd voor een zeepbel op de kantorenmarkt. Een terechte waarschuwing, maar misschien een beetje laat. Banken, pensioenfondsen, verzekeraars en welgestelde particulieren hebben waarschijnljk al te veel commercieel vastgoed in portefeuille. Na de Mexicaanse pesocrisis, de Azië-crisis, de Rusland-crisis, de LTCM-crisis, de dot.com bubble en boekhoudschandelen (Enron, Ahold) en meer recent de krediet- en eurocrisis dreigen beleggers wederom hardhandig met het begrip risio in aanraking te komen.

Het lijkt soms wel of de slechte markten in 2011 de laatste druppel was voor veel (particuliere) beleggers om zeer teleurgesteld afscheid te nemen van financiële markten en geld op deposito te zetten bij (staats)banken of in vertrouwd vastgoed te stoppen. Banken overigens, die eigenlijk te groot zijn voor Nederland en derhalve met absurde tarieven voor sparen wanhopig trachten minder afhankelijk te worden van de professionele geld- en kapitaalmarkten voor hun financiering.

Toch niet zo veilig
Toezichthouders, kredietbeoordelaars, accountants, rechters en journalisten zijn meesters in het achteraf constateren van zeepbellen. Beleggers, professionele vermogensbeheerders incluis, lijken telkenmale heel bekwaam in het concentreren van risico’s. Over wat risico eigenlijk is, zijn boeken volgeschreven. Risico lijkt zich in steeds andere gedaantes te manifesteren en de gevolgen zijn, door verbanden die niet gezien werden, vaak ook groter dan verwacht. Onzekerheid is misschien ook wel een veel betere term dan risico. Dat is meer dan een semantisch onderscheid. Risico veronderstelt een te kennen kansverdeling. Bij onzekerheid weet je gewoon niet waar je aan toe bent.

Dat verhoudt zich slecht met de hedendaagse westerse samenlevingen waar risico, laat staan onzekerheid, eigenlijk niet meer geaccepteerd. De drang om risico’s en onzekerheden te beheersen of te mijden, heeft tot een overdaad aan regels en toezicht geleid.

Die regels en toezicht kunnen die risico’s en onzekerheden niet doen verdwijnen. Geld op deposito lijkt veilig, maar hoe zit het straks met de waarde van dat geld als de ongebreidelde geldcreatie - ter bestrijding van de gevolgen van de kredietcrisis - straks tot forse inflatie leidt? En vastgoed blijkt als belegging ook niet meer te staan als een huis.

Bescheidenheid
We zullen moeten leren leven met onzekerheid. Voor beleggers betekent dat: spreiden, spreiden, spreiden. Over beleggingscategorieën en beleggingsstijlen. En dat betekent heel vaak: iets minder van wat veilig lijkt en iets meer van wat risicovol schijnt. Een lange beleggingshorizon en niet te vaak handelen, dat helpt ook altijd. Eigenlijk allemaal uitingen van “ik weet het  niet zeker”. En dat vergt zeker van professionele vermogensbeheerders een bescheidenheid die ze van nature niet zo in zich hebben en, minstens zo belangrijk, van klanten de acceptatie dat niet alles maakbaar is.

Sander van Eijkern is partner bij vermogensbeheerder Scorevalue.