De commissie Scheltema moest aanvankelijk onderzoek doen naar de gang van zaken bij DSB Bank en de handelwijze van bestuurders, commissarissen, DNB, AFM en het ministerie van Financiën. Na het Kamerdebat op 5 november 2009 is de opdracht expliciet uitgebreid met onderzoek naar 'De informatieverschaffing aan spaarders door DSB en de toezichthouders.'

 

Eerst de positieve punten. Met het rapport is de juridische positie van (voormalige) klanten van DSB zonder meer versterkt. Dat geldt nog meer voor de juridische positie van spaarders die buiten de depositogarantie regeling vallen: houders van achtergestelde leningen en houders van deposito's boven € 100.000.

Uit het rapport blijkt met name dat de zorgplicht jegens de DSB-klanten structureel en systematisch geschonden is en dat de koopsompolissen voor belachelijke prijzen werden verkocht en dat mensen zwaar overgecrediteerd werden. Die constatering is plezierig voor de duizenden donateurs van Hypotheekleed en andere slachtoffers die hun schade op DSB willen verhalen. 

Voor spaarders die hun schade op DNB willen verhalen is van belang dat DNB in 2005 ten onrechte een bankvergunning aan DSB bank heeft verleend, dat DNB ten onrechte Dirk Scheringa en Hans van Goor als leden van de directie heeft geaccepteerd en dat de commissie moeite heeft met de mededeling van DNB dat DSB op 1 oktober liquide en solvabel was. De commissie was het in feite dus eens met mijn mededeling op 1 oktober 2009 in Goedemorgen Nederland dat DSB niet meer solvabel was maar failliet zou gaan. Een interessant detail uit het rapport is dat DNB aanvankelijk had geweigerd zo'n mededeling te doen maar dat onder druk van minister Bos alsnog heeft gedaan. Met de mededeling dat DSB voldoende solvabiliteit en liquiditeit had heeft DNB de spaarders voorgelogen. Het is voor spaarders juridisch interessant  te weten of dat op verzoek van de Staat der Nederlanden is geschied. Dat verhoogt hun claimkansen. 

 

Ook het tot voor kort onbekende feit dat DNB sinds begin oktober feitelijk beleidsbepaler binnen DSB was zal spaarders vrolijk stemmen evenals het feit dat DNB de liquiditeit op 5 oktober willekeurig en niet onderbouwd met € 875 mln. heeft verminderd door de waarde van de aan ECB in onderpand gegeven zekerheden (debiteurenportefeiulles) bijna 50% lager te waarderen.

Ondanks de constatering dat het rapport nuttig is voor de slachtoffers van DSB en DNB moet ook geconstateerd worden dat het rapport één belangrijke tekortkoming heeft. Er is te weinig aandacht besteed aan het onderzoeksonderwerp dat de Tweede Kamer op 5 november inbracht namelijk de informatieverschaffing aan spaarders door DSB en de toezichthouders. De informatievoorziening gebeurt via jaarrekeningen. Over de jaarrekening 2007 zegt de commissie helemaal niets en over de jaarrekening 2008 is maar één kritische opmerking gemaakt met betrekking tot het ontbreken van een bepaalde voorziening. Scheltema heeft kritiek op deze tekortkoming afgedaan met de stelling dat dat niet onder de opdracht viel. Die mededeling van Scheltema  was in strijd met de waarheid. De commissie heeft haar opdracht op dit punt gewoon niet uitgevoerd en wil de reden daarvan kennelijk geheim houden. Jammer, want met name door deze beide jaarrekeningen zijn spaarders op het verkeerde been gezet. Ook jammer is dat de commissie Scheltema zodoende de Tweede Kamer heeft geschoffeerd. 

 

Uit het rapport blijkt wel duidelijk dat DNB de finale liquidatie van DSB heeft uitgevoerd door de liquiditeit van DSB willekeurig met € 875.000.000 te verminderen. Terecht brengt de commissie echter naar voren dat DSB Bank structureel gezien door het beleid van Scheringa en kompanen ten onder is gegaan.