Als we geen euro hadden gehad, en dus tussen 2002 en nu gewoon de gulden hadden, waren de prijzen ook gestegen. Kijk maar naar de Europese niet-euro landen zoals Zweden, Denemarken, Polen of Groot-Brittannië. Nergens was er deflatie, ofwel prijsdalingen, te bekennen in die tijd. In Groot-Brittannië bedraagt de inflatie zelfs al jaren meer dan 4 procent en de laatste tijd zelfs meer dan 5 procent. 

 

Nu zijn er economen, zelfs zogenaamde prominente, die stellen dat door de euro de prijzen harder zijn gestegen dan ze gestegen zouden zijn als we de gulden hadden gehad. Met alle respect: dat is een kulargument. 

 

Wij economen zijn geen natuurkundigen. Zij kunnen talloze experimenten uitvoeren en kijken hoe iets verandert als ze een knopje meer of minder draaien. Dit betekent dat er niemand kan weten hoe hoog de inflatie zou zijn geweest in Nederland als we tussen 2002 en nu de gulden hadden gehad. Die berekening is simpelweg niet te maken. 

 

Natuurlijk, je kunt als benadering de inflatie in Zweden nemen en aannemen dat de Nederlandse inflatie zich zo ontwikkeld zou hebben. Maar prijsstijgingen in een land worden beïnvloed door talloze factoren en niet alleen door de invoer van een munt. Schattingen  maken, aannames maken, dat kan allemaal wel, maar het neemt niet weg dat de berekening hoe hoog de inflatie in Nederland met de gulden zou zijn geweest, is niet te maken. Omdat die berekening niet te maken is, is de kans 50 procent dat de inflatie lager zou zijn geweest dan in werkelijkheid, met de euro dus, maar de kans is ook 50 procent dat de inflatie met de gulden hoger zou zijn geweest. 

 

Wat er natuurlijk wel is gebeurd, is dat een behoorlijk aantal prijzen, met name van alledaagse goederen en in de horeca, bij de omrekening van de guldenprijzen naar de nieuwe europrijzen, wonderbaarlijk duurder zijn geworden. Dat is een feit. Maar dat is niet hetzelfde als dat de inflatie, prijsstijgingen over de hele linie, gestegen is. 

 

Bovendien moeten we het volgende bedenken. Elke winkelier, hier of in Zimbabwe, in het jaar 1356, in 2002 of anno 2011, berekent de kosten waarmee hij te maken heeft vroeg of laat door aan de consument. Dat is niets vreemds, dat is hoe een winkelier werkt en hoe die altijd zal werken. Doet hij dat namelijk niet, dan kan hij na enige tijd zijn winkel sluiten. 

 

Het feit is wel dat de winkeliers in Nederland behoorlijke kosten hebben moeten maken bij de invoering van de euro. Met die kosten hebben ze hetzelfde gedaan als met alle andere kosten: doorberekend aan de consument. Zoals al gezegd, dit neemt niet weg dat er met name in de horeca maar ook andere sectoren, prijzen naar boven zijn afgerond. Maar  a) dat is nog geen inflatie  en b) de invoering van de euro was een kostenpost voor de Nederlandse winkeliers. 

 

Voor- of tegenstander van de euro, wel of niet te spreken over een terugkeer naar de gulden: niemand kan om de harde feiten heen. En een van die feiten is dat een vergelijking maken over bijvoorbeeld inflatieontwikkeling sinds 2002 met de euro en zonder de euro, onmogelijk is. ´Maar voor mijn gevoel is de inflatie toch echt hoger dan wat ik elke maand te horen krijg van het Centraal Bureau voor de Statistiek´ denkt u misschien nu. Nou, dat is niet vreemd, in mijn boek Het inflatiespook heb ik uitvoerig omschreven waarom ik denk dat de werkelijke inflatie inderdaad hoger is dan de officiële inflatie. Maar het feit dat die zogeheten gevoelsinflatie hoger is dan de officiële inflatie gebruiken als argument om te stellen dat de euro alles duurder heeft gemaakt, gaat mijns inziens te ver. 

 

Kijk even goed naar onderstaande grafiek van de gevoelsinflatie en de werkelijke inflatie. Wat valt erin op? Natuurlijk, dat het verschil in 2002 enorm is toegenomen. Maar er zijn twee andere dingen die veel belangrijker zijn.

 

Ten eerste: het verschil tussen gevoelsinflatie en officiële inflatie is niet ontstaan bij de invoer van de euro. Dat verschil was er daarvoor ook. Dit betekent dat mensen al heel lang menen – en, zoals ik zei, in mijn ogen terecht – dat de officiële inflatiecijfers de werkelijke inflatie onderschatten. Al heel lang en dus níet sinds de komst van de euro. Anders gezegd: dat de officiële inflatiecijfers de werkelijke geldontwaarding onderschatten, is iets wat al ruim vóór de geboorte van de euro speelde. 

 

Ten tweede: als de invoer van de euro inderdaad de prijzen structureel zou hebben verhoogd, dan zou uit de grafiek moeten blijken dat het verschil tussen gevoelsinflatie en officiële inflatie na 2002 aanzienlijk groter is dan het verschil ervoor. Ook dat is echter niet het geval. Er was sprake van een piek in 2002 en 2003 en daarna nam het verschil weer af. 

 

Wanneer vanaf januari 2012 eigen risico in de zorg omhoog gaat, bepaalde zorgdiensten uit het basispakket verdwijnen, de vergoeding voor een aantal zaken uit de aanvullende verzekering lager uitvallen, de waterschapsbelasting omhoog gaat en allerlei fiscale zaken ongunstig veranderen (lagere toeslagen etc) terwijl de inflatie volgens de officiële cijfers in loop van 2012 zal dalen, zullen heel veel mensen, terecht, boos worden. Mijn oproep is alleen: wijs de euro niet aan als schuldige. Het is niet de euro die het eigen risico verhoogt, de waterschapslasten opstuwt en het verzekeringspakket (almaar duurder) uitkleedt. De oorzaak daarvan ligt in Den Haag, niet in Frankfurt.