Een paar maanden geleden leek het nog onmogelijk, maar Amsterdammer Joost Ritman (70) – ooit rijk geworden met de verkoop van plastic vliegtuigbestek – heeft het toch voor elkaar. Zijn wereldvermaarde Bibliotheca Philosophica Hermetica gaat op 16 december weer open.

 

De bibliotheek was meer dan een jaar gesloten. De boel ging in november 2010 op slot nadat oprichter Ritman in zware financiële problemen was geraakt. Follow The Money reconstrueerde eerder dit jaar wat er allemaal mis ging (lees de reconstructie hier in drie delen terug: deel 1, deel 2 en deel 3).

 

Wouter Hanegraaff, hoogleraar Geschiedenis van de Hermetische Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam, geeft tijdens de feestelijke heropening een lezing in de bibliotheek aan de Bloemstraat in de Jordaan. “Voor mijn studenten is dit een geschenk uit de hemel”, zegt Hanegraaff. “Van over de hele wereld komen al jaren studenten naar Amsterdam voor deze bibliotheek. Het afgelopen jaar stonden ze voor een dichte deur, dit lijkt me dus goed nieuws.”

 

Toch is Ritmans bibliotheek behoorlijk gehavend. Een groot deel van zijn meest waardevolle werken is afgelopen jaar door Sotheby's in Londen geveild, nadat Ritman een miljoenenlening van het veilinghuis niet kon terugbetalen. Een ander deel, enkele duizenden werken die door het Rijk worden aangeduid als de 'kerncollectie', verhuisde gedwongen naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Die boeken zijn eigendom van de overheid, en volgens goed ingevoerde betrokkenen is het Rijk niet van plan die boeken ooit weer door Ritman te laten beheren. 

 

Een woordvoerder van staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur) wil zover niet gaan, maar laat wel weten dat er 'momenteel geen aanleiding is' om de boeken terug naar Amsterdam te verhuizen. 

 

Tweede probleem: toen Ritman eind vorig jaar in financiële problemen kwam, ontsloeg hij noodgedwongen zijn hele staf. Er is voorlopig dus niemand in dienst om de collectie te beheren. “Ik heb de indruk dat de familie Ritman dat eerst zelf oplost”, zegt Hanegraaff.

 

Wat bezoekers straks wel kunnen zien, zijn de 23.000 historische werken die Ritman op het nippertje wist te redden uit handen van de Friesland Bank, die de boeken in beslag had genomen. Volgens ingewijden kocht Ritman dat deel voor zo'n 3 miljoen euro terug van de bank. Hanegraaff: “Dat is geen dode mus, hoor. Het is nog altijd een indrukwekkende collectie.”