Zuid-Europese frustraties over ‘Vierde Rijk’

21aug 2012augustus 2012
Redactie Follow the Money

In deze crisistijden projecteren Zuid-Europeanen hun angst en hoop op soms groteske wijze richting Duitsland. En sommige Europese media verdenken Duitsers ervan een ‘Vierde Rijk’ te willen stichten, aldus Die Welt.

Zuid-Europeanen projecteren hun onzekerheden en frustraties op Duitsland. En dat vergt nogal wat voor een grootmacht, die zich tot voor kort had verstopt op het internationale platform. Dat is de strekking van een uitgebreid commentaar in Die Welt.

 

Neem nu Italië in deze maand, zo stelt het Noord-Duitse dagblad. Waar daar normaliter de stranden volstromen met vakantie vierende Italianen, blijft anno 2012 één op de zes Italianen thuis als gevolg van de crisis. Nog nooit beleefde de binnenlandse toeristenindustrie in de Zuid-Europese republiek zo’n dip.

 

Italië en andere mediterrane EU-lidstaten moeten het dan ook hebben van toeristen uit Noord-Europa. Daarmee is de zomer het seizoen waarin bewoners uit solvabele en insolvabele EU-landen elkaar tegen het lijf lopen.

 

Wie een Romaanse taal machtig is in de toeristische plaats van bestemming, moet direct opvallen dat de Zuid-Europese probleemlande in de ban zijn van zijn van een nieuw fenomeen volgens Fie Welt: een bijna obsessieve belangstelling voor de Bondsrepubliek, inclusief diens motieven en ambities in Europa.

‘Hunnen’
De Duitse media besteden alleen aandacht aan de absurde uitwassen van deze Dutsland-obsessie. Bijvoorbeeld als de Italiaanse tabloid ‘Libero’ begin augustus de voorpagina opsierde met een fotocartoon van Angela Merkel, compleet met Hitler-snorretje en getooid in SS-uniform. Deze smakeloosheden  sijpelen ook deels door naar de Italiaanse kwaliteitskranten, constateert Die Welt. Zo hebben de "Repubblica" en "Corriere della Sera" in hun hoofdredactionele commentaren vaak de mond vol van de ‘Hunnen’ zodra er wordt gedoeld op de Duitsers.

 

Maar terwijl kranten uit mediterrane EU-lidstaten als ‘Repubblica’ bijna dagelijks de Duitsers wijzen op Europese solidariteit, heeft Berlijn allang de interesse allang verloren voor Zuid-Europa en de blik oostwaarts gericht, zo concludeert Die Welt. Kritische topeconomen met Duitse paspoort zoals Hans-Werner Sinn zijn vooral wereldberoemd in Spanje in plaats van in eigen land.

 

In Zuid-Europa stonden Duitsers doorgaans te boek als gortdroog en saai. Maar nu hebben ze nog zo tot de verbeelding gesproken sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Burgers uit de Europese probleemlanden projecteren al hun angsten en hoop op Bondskanselier Merkel en haar landgenoten.

 

Over deze ambivalente houding jegens een grootmacht kunnen de Amerikanen zeker meepraten. De afgelopen decennia verwachten burgers in andere landen dat de VS met oplossingen komt voor hun problemen. Worden die verwachtingen niet waar gemaakt, dan is de teleurstelling enorm groot.

 

Dilemma van welwillende grootmachten
Daarmee raakt Duitsland steeds meer verstrikt in het dilemma van welwillende grootmachten. En dat is niet alleen een mentale overbelasting voor de Duitsers. Ook is het flink wennen voor de op de op de buitenlandse betrekkingen gerichte denktanken die tientallen jaren vertrouwd waren met een van alle ambities gevrijwaarde rol van de Bondsrepubliek in de wereld, zo constateert Die Welt.

 

De macht van Duitsland wordt in het buitenland vaak schromelijk overschat of onderschat, vervolgt Die Welt. Zo worden er financiële mogelijkheden om de eurocrisis te bezweren aan de Bondsrepubliek toegedicht die boven de macht van Berlijn liggen.

 

Dat heeft Duitsland goeddeels aan zichzelf te wijten volgens Die Welt. Bij de totstandkoming van de Eurozone heeft de Bondsrepubliek verzuimd om met andere Noord-Europese landen voldoende tegenwicht te vormen tegen de olijfolie-landen, waarvan toen al genoegzaam bekend was dat ze een potje maakten van hun financiële huishouding.

 

Barmhartige Samaritaan
De Duitsers kunnen dus niet de rol kan vervullen van de Barmhartige Samaritaan. En toch worden ze in een hokje geduwd door publicisten met een soms grotesk historisch besef. In hun ogen zou Duitsland gedreven worden door machtswellust en niets liever willen dan een ‘Vierde Rijk’ in Europa zou willen stichten. Gelukkig moet het naoorlogse Duitsland het stellen zonder machtsmiddelen, ambities, mentaliteit en vereiste meedogenloosheid, haast Die Welt zich te zeggen.

 

Vergelijk de mondiale positie van Duitsland maar met die van de VS onder president George W. Bush, vervolgt Die Welt. Over de Amerikanen ‘en hun vermeende Imperialistische lusten’ is er toen ook een hoop onzin door de buitenlandse media geschreven. En nu zijn de Duitsers aan de beurs.

 

 

 ‘Quarto Reich’ ofwel ‘Vierde Rijk’,  zo kopte onlangs de Italiaanse krant ‘Il Giornale’

 

Prijs die grootmachten moeten betalen

Dat is de prijs die grootmachten moeten betalen omdat ze volgens de omliggende landen te invloedrijk worden. Die bevindingen zeggen echter veel minder iets over Duitsland en des te meer iets over de afzenders, zo oordeelt Die Welt. Het zegt vooral iets over hun gekrenkte trots en over een groeiend minderwaardigheidscomplex van deze landen, waarvan de sociaal-maatschappelijke fundamenten wankelen als gevolg van de crisis.

 

Duiven en haviken
Ondertussen is de Bondsrepubliek in de ogen van de buitenlandse media getransformeerd tot een liga van deelstaten waarin een bijna vanzelfsprekend onderscheid wordt gemaakt tussen politieke duiven en haviken. In het binnenlandse kamp van de economische haviken zitten topeconomen zoals Sinn, Sinn, Schäffler, Söder en Rösler en andere critici van Duitse noodsteun aan Griekenland en andere tegenstanders van verdere Berlijnse hulppakketten. Lijnrecht hier tegenover staan de Duitse sociaal-democraten, die in buitenlandse ogen wel bereid zijn om geld van de Duitse belastingbetalers uit te geven bij reddingsoperaties en weinig moeten hebben van een hard bezuinigingsbeleid binnen de eurozone.

 

Het gemak waarmee Europese media in hun analyse steeds vaker verwijzen naar deze twee kampen in Duitsland, leidt tot de volgende conclusie volgens Die Welt: de buitenlandse media maken zich steeds meer schuldig aan simplificatie.

 

Tot voor kort hielden politieke duiven en haviken zich voornamelijk op in landen zoals Israël en de VS volgens buitenlandse commentatoren, maar nu wordt Duitsland ook welkom geheten in deze zwart-witte club. In hun ogen dreigen de Duitse haviken onheil te stichten over Europa en de rest van de wereld.

 

Doodgraver of ridder op het witte paard?
Deze Duitsland-overschatting behelst een gevaar, zo waarschuwt Die Welt. Dit perspectief biedt voor de politieke en maatschappelijke elites in de probleemlanden een handige uitvlucht voor hun eigen falende verantwoordelijkheid bij het helpen oplossen van de crisis. Alle mogelijke oplossingen van de eurocrisis lopen per slot van rekening via Berlijn en daarmee kunnen de elites in de EU-probleemlanden hun eigen rol makkelijk bagatelliseren. 

 

Duitsland kan zich niet onttrekken aan deze eindverantwoordelijkheid voor de Europese probleemlanden, zo realiseert zich ook Die Welt. Maar Duitsland is geen doodgraver van een Verenigd Europa laat laat staan de reddende ridder op het witte paard, zo wordt in het commentator van de Hamburgse kwaliteitkrant benadrukt. Hoe eerder deze nuchtere nuance terugkeert in de Europese beschouwingen over de Bondsrepubliek, des te beter is dat voor de Europa, zo besluit Die Welt.

 

Het is tijd om in actie te komen. In een wereld waar alles om geld draait, kunnen we alleen samen het verschil maken