2021

Achttien maanden onderzoek bewijst: datagedreven jeugdzorg kan wél

Analyse
6
Margot Smolenaars

Margot Smolenaars

Alleen met vastberadenheid is het mogelijk om duidelijkheid te scheppen in een complex veld als de jeugdzorg. Dat bewijst het Follow the Money-onderzoek ‘Jeugdzorg in het rood’. Overal in het land haakten gemeenteraadsleden in op onze publicaties. Langzaam maar zeker komt zo het miljardenschip jeugdzorg de mist uit. ‘Hoe kan het dat die kennis niet al lang beschikbaar is?’

In 11 grafieken: hoe de Rabobank miljoenen verdient aan schaalvergroting in de landbouw (en buiten schot blijft nu de rekening op tafel komt)

Analyse
80
Ties Joosten

Ties Joosten

Binnen het ministerie van Landbouw circuleren plannen om honderden boeren uit te kopen en desnoods te onteigenen. Dat onthulde NRC Handelsblad. Het moet de stikstofcrisis bezweren en de landbouw verduurzamen. De kosten voor de operatie kunnen oplopen tot 17 miljard euro. Dat geld zal grotendeels stromen naar de Rabobank, die de schaalvergroting en intensivering in de landbouw jarenlang heeft aangejaagd.

Het subsidie-oerwoud: het enige oerwoud dat nooit wordt omgehakt

Analyse
29
Bart de Koning

Bart de Koning

De VVD en D66 willen van Nederland de meest innovatieve economie ter wereld maken. Mooi, maar het Nederlandse innovatiebeleid zwalkt al decennia en het nut van alle miljarden aan innovatiesubsidies is nauwelijks meetbaar. En wil Nederland echt voorop gaan lopen dan moet eerst het subsidie-oerwoud worden gesaneerd. De oplossing: minder subsidiepotjes, meer geld naar wetenschappers.

Hoe een hoogleraar met lobby-onderzoek voor Shell en Unilever zijn bankrekening spekte en toch zijn integriteit behield

Analyse
16
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Sturende onderzoeksmethodologie, verzwegen relaties met Shell, en overboekingen naar privérekeningen – maar nog steeds hoogleraar. FTM verschaft een unieke inkijk in het integriteitsonderzoek naar de onderzoekspraktijken van hoogleraar Strategie en Innovatie Henk Volberda. Belastende feiten verdwenen gedurende het proces van tafel, waardoor Volberda bleef gevrijwaard van sancties en zijn leerstoel zonder problemen verplaatst kon worden van de Erasmus Universiteit Rotterdam naar de Universiteit van Amsterdam.

Van het beste pensioenstelsel ter wereld kraken de fundamenten

Analyse
42
Casper Rouffaer

Casper Rouffaer

De solidariteit in het pensioenstelsel rust op verplichtingen. De meeste mensen doen mee aan een regeling die verplicht is voor alle werkgevers en werknemers in een bedrijfstak. Ook wanneer in 2027 een nieuw stelsel ingaat, blijft die ‘grote verplichtstelling’ overeind, tenzij Europa het kabinet terugfluit. De Kamer laat zich informeren door twee hoogleraren, maar die liggen erover in de clinch. Een van hen vindt de verplichtstelling ‘discriminerend’. Hij diende een klacht in bij de Europese Commissie.

Anticorruptiewaakhond: Integriteit is geen prioriteit voor Rutte III

Analyse
27
Dennis l’Ami

Dennis l’Ami

In de aanloop naar de recente Tweede Kamerverkiezingen kregen de coalitiepartners CDA, D66 en VVD voor miljoenen aan giften. Op dit soort donaties is geen onafhankelijk toezicht. Voor de nu demissionaire regeringspartijen van het kabinet-Rutte III speelde integriteit eigenlijk nauwelijks een rol, concludeert GRECO, de Europese organisatie tegen corruptie.

VVD maakt belastingbetaler rijp voor dure kerncentrales

Analyse
147
Bart de Koning

Bart de Koning

Na Tsjernobyl en Fukushima krijgt kernenergie een herkansing, nu als klimaatneutraal alternatief voor kolen en gas. Uit onderzoek van KPMG blijkt dat de markt wil investeren in nieuwe centrales. De VVD is laaiend enthousiast. Maar, let op: KPMG is behoorlijk kritisch. Bedrijven willen alleen investeren in kerncentrales zolang de overheid alle risico’s voor zijn rekening neemt en de kiezer buitenspel wordt gezet.

Met een beleid zonder grenzen krijg je een pandemie zonder einde

Analyse
154
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Hugo de Jonge en Mark Rutte noemen de opkomst van de deltavariant als oorzaak van de explosie van coronabesmettingen onder jongeren, terwijl alles wijst op het falen van ‘Testen voor Toegang’. Het kabinet lijkt echter niet van zijn meest recente misser te leren en handhaaft het ondoorzichtige jojobeleid – met alle economische en sociale schade van dien.

Blijven praten over ‘ondermijning’ hindert opsporing van drugs

Analyse
51
Bart de Koning

Bart de Koning

Officieel zijn politiek, politie en Justitie eensgezind over een harde aanpak van drugs. Maar drie recente rapporten laten zien dat veel politiemensen en wetenschappers beseffen dat the war on drugs faalt. Sommigen pleiten zelfs voor legalisering. Het massale gebruik van het modewoord ‘ondermijning’ in de strijd tegen de misdaad werkt averechts. ‘Beleidsmakers geven geen prioriteit meer aan de aanpak van ondermijnende drugscriminaliteit.’

Budgettair drama jeugdzorg beloond met 1,9 miljard euro

Analyse
54
Margot Smolenaars & Rosanne Kropman

Margot Smolenaars & Rosanne Kropman

De arbitragecommissie die het jeugdzorgconflict tussen Rijk en gemeenten moet beslechten, concludeert dat de gemeenten de komende drie jaar ruim vijf miljard extra moeten krijgen. Daarmee is een van de hoofddoelen van de decentralisatie – minder geld voor betere zorg – gevoeglijk afgeserveerd. Waar de jeugdzorg in 2015 met 3,75 miljard werd overgeheveld naar de gemeenten, is dat budget inmiddels opgezwollen tot 6,1 miljard in 2022. En dat allemaal op basis van onderzoek dat op geen enkele manier blootlegt wat het aandeel is van de gemeenten in deze budgettaire explosie.

Tjeenk Willinks kritiek op de Kamer vanwege toeslagenaffaire berust niet op feiten

Analyse
54
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Informateur Herman Tjeenk Willink meent dat de Tweede Kamer in de spiegel moet kijken vanwege de toeslagenaffaire. Die Kamer zou ‘spijkerharde’ wetten hebben gemaakt, die de Belastingdienst slechts uitvoerde. Maar de grote terugvorderingen van toeslagen volgen niet dwingend uit de wet, integendeel zelfs. Ook Tjeenk Willink constateerde in 2004 op dit punt geen enkel probleem, toen de wet zijn bureau bij de Raad van State passeerde.

Eén miljoen extra woningen nodig? Werkelijk?

Analyse
113
Hans de Geus

Hans de Geus

Woningnood, we hebben de mond ervan vol. Waarom eigenlijk? Duur wonen is ons probleem, maar we verwarren het met een fysiek tekort aan huizen. En, alle alarmberichten ten spijt: daarvan is eigenlijk geen sprake. Het huidige tekort van ruim 300.000 woningen klinkt ernstig maar is niets nieuws. En het verwachte, toekomstige tekort – van bijna een miljoen huizen – hangt van zoveel aannames aan elkaar dat het onbruikbaar is.

De datahebzucht van de overheid lokt nieuwe toeslagenaffaires uit

Analyse
54
Sebastiaan Brommersma

Sebastiaan Brommersma

De overheid maakt steeds vaker gebruik van complexe data die ze over burgers verzamelt. Maar de koppeling van al die data is ondoorzichtig en de algoritmes die overheidsdiensten gebruiken om de data te verwerken, zijn moeilijk te controleren. Dat is een recept voor hardnekkige systeemfouten, die grote gevolgen kunnen hebben: zie de toeslagenaffaire. De Tweede Kamer heeft inmiddels een nieuwe wet aangenomen die inzet op nog verdergaande datakoppelingen.

Politieke partijen hebben weinig oog voor witwassen (en voor uitkeringsfraude des te meer)

Analyse
17
Bart de Koning & Hugo Rasch

Bart de Koning & Hugo Rasch

De dertien politieke partijen die nu in de Tweede Kamer zitten, hebben in hun verkiezingsprogramma’s vooral aandacht voor drugs en uitkeringsfraude. Aandacht voor belastingontwijking, witwassen en fraude in de bovenwereld is er nauwelijks — ook al gaat juist in die sectoren veel meer geld om. Als het gaat om oplossingen, komen de partijen vooral met opgewarmde kliek en maatregelen die al bestaan.

Verkiezingsprogramma’s staan boordevol luchtkastelen over de EU

Analyse
54
Peter Teffer

Peter Teffer

Partijen doen in hun verkiezingsprogramma’s allerlei beloftes over de EU die juridisch of politiek onhaalbaar zijn. Dat blijkt uit een analyse van Follow the Money. In de partijprogramma’s staan bovendien feitelijke onjuistheden en beloftes voor rechten die EU-burgers al hebben.

Waarom we touwtrekken om pensioenpotten

Analyse
43
Casper Rouffaer

Casper Rouffaer

Voor miljoenen Nederlanders is de dreiging van een lager pensioen voor even afgewend. Met dank aan – alweer – versoepeling van de spelregels door minister Koolmees. De Nederlandsche Bank waarschuwt al jaren voor het risico dat jongeren de rekening gepresenteerd krijgen. Zijn in 2026, in het nieuwe pensioenstelsel, de belangenconflicten tussen de generaties opgelost?

De wooncoöperatie dreigt in schoonheid te sterven

Analyse
23
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Zeven jaar geleden besloten twee politici in een Haagse werkkamer de coöperatieve woonvorm op te nemen in de Woningwet. De wooncoöperatie maakt het bezit van een eigen woning toegankelijk voor mensen met een laag inkomen. Tot nu toe blijft deze vorm van woningeigendom echter een marginaal verschijnsel.

Jagen op toeslagouders: zo hadden ze het wél bedoeld

Analyse
213
Jan-Hein Strop & Martijn de Keizer

Jan-Hein Strop & Martijn de Keizer

Wanneer er over fraude politieke opwinding is, moet je niet gek opkijken als er een mensonterende fraudejacht ontstaat. Niemand had het zo bedoeld – want iedereen deed slechts wat er verwacht werd. Dat stelt journalist Jesse Frederik in zijn deze week verschenen reconstructie van de toeslagenaffaire. Daarin pleit hij de Belastingdienst grotendeels vrij en wijst hij de Tweede Kamer als schuldige aan. Is dat terecht?

PFAS-gehalten rivieren Maas en Rijn stelselmatig boven ‘veilige waarde’

Analyse
15
Mira Sys

Mira Sys

De PFAS-gehalten in de Maas en de Rijn komen stelselmatig uit boven de nieuwe ‘veilige waarde’ die door de Europese voedselwaakhond EFSA is voorgesteld voor inname via voeding. Dat blijkt uit een gelekt memo van drinkwaterbedrijvenvereniging Vewin. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kijkt intussen of de drinkwaternormen moeten worden aangescherpt.

Groei intensieve veehouderij leidt tot nieuwe dier-op-mens-ziekten

Analyse
48
Miro Lucassen

Miro Lucassen

Covid-19 dwingt de wereld opnieuw te kijken naar een al ouder maar groeiend probleem: zoönosen, ziekten die overgaan van dier op mens. Wetenschappers verwachten dat van elke vier nieuw opkomende ziekten er drie van dierlijke oorsprong zullen zijn. Nederland lijkt er nu al met een te maken te hebben: een nieuwe ziekteverwekker afkomstig uit – alweer – de intensieve geitenhouderij.

Terreuronderzoek VS kan gevolgen hebben voor suikeroom van Geert Wilders

Analyse
58
Dennis l’Ami, Harm Ede Botje & Jeroen Wijnen

Dennis l’Ami, Harm Ede Botje & Jeroen Wijnen

Robert J. Shillman is de Amerikaanse suikeroom die in de ‘minder Marokkanen’-zaak de advocaat van Geert Wilders betaalde. Shillman is ook een van de financiers van Project Veritas, een organisatie gelieerd aan de Proud Boys van wie steeds duidelijker wordt dat ze een leidende rol speelden in de gewelddadige bestorming van het Capitool. Het Canadese parlement riep de regering al op om groepen als de Proud Boys voortaan als terreurorganisaties te behandelen. De Verenigde Staten lijken dat spoor te volgen. Follow the Money sprak terrorisme-experts over de vraag hoe we de donaties van Shillman moeten duiden.

Voor de gevallen woningcorporatie Vestia is het einde nabij

Analyse
33
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Woningcorporatie Vestia en belangenbehartiger Aedes hebben een plan gesmeed om Vestia op te splitsen in drie delen. Ook willen ze de enorme rentelast van de in nood verkerende corporatie gedeeltelijk uitsmeren over de gehele sector. Zo moeten er drie gezonde corporaties ontstaan, die op een volwaardige manier hun taken als bouwers en verhuurders van sociale woningen kunnen uitvoeren. Het huidige Vestia is daartoe niet langer in staat.

De dubbele moraal van Geert Wilders

Analyse
51
Harm Ede Botje, Dennis l’Ami & Jeroen Wijnen

Harm Ede Botje, Dennis l’Ami & Jeroen Wijnen

Vorige week onthulde Follow the Money dat Geert Wilders uit Amerika geld kreeg voor zijn ‘minder minder’-proces en dat hij die donatie niet opgaf in het geschenkenregister van de Tweede Kamer. In 2017 – het jaar van Wilders’ verzwegen presentje – had uitgerekend hij stevige kritiek op toenmalig D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold, omdat die de Kamer niets had gemeld over een cadeau gekregen appartement in Scheveningen.

Hoe de publieke opinie de wetenschap overstemt

Analyse
130
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Opiniepeilingen zijn een vast onderdeel van het medialandschap geworden. Een politicus die zijn kansen bij de volgende verkiezingen wil vergroten, kan daar maar beter op inspelen. Aan de hand van een casus over de invoering van een ‘vaccinatiebewijs’ analyseert Thomas Bollen welke invloed de mening van de massa kan hebben op berichtgeving en besluitvorming.

2020

Trumps nalatenschap: de ondermijning van de VS als wereldleider (2)

Analyse
74
Gerard Aalders

Gerard Aalders

Met diplomatieke finesse – en veel geld – wist Amerika zich al tijdens de Tweede Wereldoorlog te verzekeren van zijn leidende rol op het wereldtoneel. Die positie is in de decennia daarna alleen maar belangrijker geworden. Juist daarom was het isolationistische beleid van president Trump een radicale breuk met het verleden. Vandaag het tweede deel van het onderzoek van gastauteur en historicus Gerard Aalders naar Amerika’s naoorlogse diplomatie.

Trumps nalatenschap: de ondermijning van de VS als wereldleider (1)

Analyse
64
Gerard Aalders

Gerard Aalders

Met diplomatieke finesse – en veel geld – wist Amerika zich al tijdens de Tweede Wereldoorlog te verzekeren van zijn leidende rol op het wereldtoneel. Trump was de eerste president die radicaal brak met dit beleid: hij deed zijn best om zijn bondgenoten van zich te vervreemden. Hij voerde tariefoorlogen en zegde internationale verdragen op. Deze politiek was tot voor kort ondenkbaar. Gastauteur en historicus Gerard Aalders deed onderzoek naar Amerika’s naoorlogse diplomatie.

De verborgen openbaarheid van Nederland (5) - een terugblik

Analyse
28
Theo Dersjant

Theo Dersjant

Een half jaar terug, in de heetste zomer ooit, publiceerde FTM een vierdelige reeks artikelen over bezwaarschriftencommissies. Om de praktijk van bezwaarschriftprocedures te onderzoeken, analyseerde Theo Dersjant daarover de teksten van gemeenten, provincies en waterschappen op hun websites. Of beter gezegd: wat daarop vaak ontbreekt. In deze analyse blikt hij terug op zijn project. ‘Overheid en burger begrijpen elkaar steeds minder.’

Rapport: overheid blunderde bij verkoop Noordeinde 64 en overwoog pand terug te kopen

Analyse
17
Bart de Koning

Bart de Koning

Afgelopen vrijdag kwam het langverwachte onderzoek van de Auditdienst Rijk naar de verkoop van Noordeinde 64 uit. Hoewel staatssecretaris Raymond Knops in een begeleidende brief sussende woorden schrijft, blijkt uit het rapport dat er van alles mis is gegaan bij de verkoop. Pas toen de nieuwe eigenaar een hotel naast de werkkamers van de koning wilde bouwen, schrokken de betrokken veiligheidsdiensten wakker.

Magnitsky, Russisch roofkapitaal en de twijfelachtige dubbelrol van Nederland

Analyse
75
Eric Smit

Eric Smit

Mede dankzij de inspanningen van Nederlandse politici lijkt de Europese Unie eindelijk de ‘Magnitsky-wetgeving’ te zullen aannemen. Die moet ervoor zorgen dat corrupte geldstromen en schenders van mensenrechten kunnen worden aangepakt. Nederland speelt echter een twijfelachtige rol wat betreft geldstromen met een mogelijk corrupte herkomst. En in Europa blijkt het Kremlin invloed te kunnen uitoefenen op het eindresultaat.

Jeugdzorg Nederland publiceert misleidende winstcijfers over kleine zorgaanbieders

Analyse
19
Jeroen Wijnen & Judith Spanjers

Jeroen Wijnen & Judith Spanjers

Kleine zorgaanbieders maken gemiddeld meer dan 35 procent winst, stelde branchevereniging Jeugdzorg Nederland vorige maand. De organisatie baseerde dat op hun analyse van de financiële gegevens van jeugdzorgaanbieders. De kleine zorgaanbieders waren verbaasd over dat cijfer en eisten uitleg. Uit onderzoek van Follow the Money blijkt dat Jeugdzorg Nederland onvergelijkbare cijfers heeft gebruikt en zo een misleidend beeld schetst. ‘Het klopt inderdaad dat we te snel een te stevige conclusie hebben getrokken,’ erkent Jeugdzorg Nederland nu.