2021

Informateur Herman Tjeenk Willink.
© Remko de Waal / ANP

Tjeenk Willinks kritiek op de Kamer vanwege toeslagenaffaire berust niet op feiten

Analyse
52
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

Informateur Herman Tjeenk Willink meent dat de Tweede Kamer in de spiegel moet kijken vanwege de toeslagenaffaire. Die Kamer zou ‘spijkerharde’ wetten hebben gemaakt, die de Belastingdienst slechts uitvoerde. Maar de grote terugvorderingen van toeslagen volgen niet dwingend uit de wet, integendeel zelfs. Ook Tjeenk Willink constateerde in 2004 op dit punt geen enkel probleem, toen de wet zijn bureau bij de Raad van State passeerde.

Foto van de bouw van de OBA op het Oosterdok in Amsterdam (2006).
© CC0 (Foto door Fons Heijnsbroek)

Eén miljoen extra woningen nodig? Werkelijk?

Analyse
103
Hans de Geus

Hans de Geus

Woningnood, we hebben de mond ervan vol. Waarom eigenlijk? Duur wonen is ons probleem, maar we verwarren het met een fysiek tekort aan huizen. En, alle alarmberichten ten spijt: daarvan is eigenlijk geen sprake. Het huidige tekort van ruim 300.000 woningen klinkt ernstig maar is niets nieuws. En het verwachte, toekomstige tekort – van bijna een miljoen huizen – hangt van zoveel aannames aan elkaar dat het onbruikbaar is.

© Rosa Snijders

De datahebzucht van de overheid lokt nieuwe toeslagenaffaires uit

Analyse
54
Sebastiaan Brommersma

Sebastiaan Brommersma

De overheid maakt steeds vaker gebruik van complexe data die ze over burgers verzamelt. Maar de koppeling van al die data is ondoorzichtig en de algoritmes die overheidsdiensten gebruiken om de data te verwerken, zijn moeilijk te controleren. Dat is een recept voor hardnekkige systeemfouten, die grote gevolgen kunnen hebben: zie de toeslagenaffaire. De Tweede Kamer heeft inmiddels een nieuwe wet aangenomen die inzet op nog verdergaande datakoppelingen.

© ANP / Nico Garstman

Politieke partijen hebben weinig oog voor witwassen (en voor uitkeringsfraude des te meer)

Analyse
17
Bart de Koning & Hugo Rasch

Bart de Koning & Hugo Rasch

De dertien politieke partijen die nu in de Tweede Kamer zitten, hebben in hun verkiezingsprogramma’s vooral aandacht voor drugs en uitkeringsfraude. Aandacht voor belastingontwijking, witwassen en fraude in de bovenwereld is er nauwelijks — ook al gaat juist in die sectoren veel meer geld om. Als het gaat om oplossingen, komen de partijen vooral met opgewarmde kliek en maatregelen die al bestaan.

© JanJaap Rypkema

Verkiezingsprogramma’s staan boordevol luchtkastelen over de EU

Analyse
54
Peter Teffer

Peter Teffer

Partijen doen in hun verkiezingsprogramma’s allerlei beloftes over de EU die juridisch of politiek onhaalbaar zijn. Dat blijkt uit een analyse van Follow the Money. In de partijprogramma’s staan bovendien feitelijke onjuistheden en beloftes voor rechten die EU-burgers al hebben.

Het pensioenstelsel van 2026 biedt naar verwachting minder ruimte voor conflicten tussen oudere en jongere generaties.
© ANP/HH/Bert Spiertz

Waarom we touwtrekken om pensioenpotten

Analyse
43
Casper Rouffaer

Casper Rouffaer

Voor miljoenen Nederlanders is de dreiging van een lager pensioen voor even afgewend. Met dank aan – alweer – versoepeling van de spelregels door minister Koolmees. De Nederlandsche Bank waarschuwt al jaren voor het risico dat jongeren de rekening gepresenteerd krijgen. Zijn in 2026, in het nieuwe pensioenstelsel, de belangenconflicten tussen de generaties opgelost?

Artist's impression van De Warren in Amsterdam-IJburg, een van de schaarse voorbeelden van een succesvolle wooncoöperatie. De bouw begint binnenkort.
© Natrufied-architecture / Wooncoöperatie De Warren

De wooncoöperatie dreigt in schoonheid te sterven

Analyse
23
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Zeven jaar geleden besloten twee politici in een Haagse werkkamer de coöperatieve woonvorm op te nemen in de Woningwet. De wooncoöperatie maakt het bezit van een eigen woning toegankelijk voor mensen met een laag inkomen. Tot nu toe blijft deze vorm van woningeigendom echter een marginaal verschijnsel.

De Belastingdienst in Den Haag.
© ANP/HH/Peter Hilz

Jagen op toeslagouders: zo hadden ze het wél bedoeld

Analyse
170
Jan-Hein Strop & Martijn de Keizer

Jan-Hein Strop & Martijn de Keizer

Wanneer er over fraude politieke opwinding is, moet je niet gek opkijken als er een mensonterende fraudejacht ontstaat. Niemand had het zo bedoeld – want iedereen deed slechts wat er verwacht werd. Dat stelt journalist Jesse Frederik in zijn deze week verschenen reconstructie van de toeslagenaffaire. Daarin pleit hij de Belastingdienst grotendeels vrij en wijst hij de Tweede Kamer als schuldige aan. Is dat terecht?

De teflon-fabriek van DuPont aan de Merwede was decennialang de grootste bron van PFOA-vervuiling in Nederland
© Hans van der Aa / Sliedrecht24

PFAS-gehalten rivieren Maas en Rijn stelselmatig boven ‘veilige waarde’

Analyse
15
Mira Sys

Mira Sys

De PFAS-gehalten in de Maas en de Rijn komen stelselmatig uit boven de nieuwe ‘veilige waarde’ die door de Europese voedselwaakhond EFSA is voorgesteld voor inname via voeding. Dat blijkt uit een gelekt memo van drinkwaterbedrijvenvereniging Vewin. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kijkt intussen of de drinkwaternormen moeten worden aangescherpt.

Het aantal melkgeiten blijft toenemen, ook al veroorzaakt de intensieve geitenhouderij longontsteking bij omwonenden.
© ANP/Rob Engelaar

Groei intensieve veehouderij leidt tot nieuwe dier-op-mens-ziekten

Analyse
47
Miro Lucassen

Miro Lucassen

Covid-19 dwingt de wereld opnieuw te kijken naar een al ouder maar groeiend probleem: zoönosen, ziekten die overgaan van dier op mens. Wetenschappers verwachten dat van elke vier nieuw opkomende ziekten er drie van dierlijke oorsprong zullen zijn. Nederland lijkt er nu al met een te maken te hebben: een nieuwe ziekteverwekker afkomstig uit – alweer – de intensieve geitenhouderij.

Proud Boys stormed through the streets of Washington DC on December 12, 2020 looking to fight anyone they think is not American or who don’t support Trump, and chanted Fuck Antifa.
© Mark Peterson/Redux

Terreuronderzoek VS kan gevolgen hebben voor suikeroom van Geert Wilders

Analyse
58
Dennis l’Ami, Harm Ede Botje & Jeroen Wijnen

Dennis l’Ami, Harm Ede Botje & Jeroen Wijnen

Robert J. Shillman is de Amerikaanse suikeroom die in de ‘minder Marokkanen’-zaak de advocaat van Geert Wilders betaalde. Shillman is ook een van de financiers van Project Veritas, een organisatie gelieerd aan de Proud Boys van wie steeds duidelijker wordt dat ze een leidende rol speelden in de gewelddadige bestorming van het Capitool. Het Canadese parlement riep de regering al op om groepen als de Proud Boys voortaan als terreurorganisaties te behandelen. De Verenigde Staten lijken dat spoor te volgen. Follow the Money sprak terrorisme-experts over de vraag hoe we de donaties van Shillman moeten duiden.

© ANP XTRA / Lex van Lieshout

Voor de gevallen woningcorporatie Vestia is het einde nabij

Analyse
33
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Woningcorporatie Vestia en belangenbehartiger Aedes hebben een plan gesmeed om Vestia op te splitsen in drie delen. Ook willen ze de enorme rentelast van de in nood verkerende corporatie gedeeltelijk uitsmeren over de gehele sector. Zo moeten er drie gezonde corporaties ontstaan, die op een volwaardige manier hun taken als bouwers en verhuurders van sociale woningen kunnen uitvoeren. Het huidige Vestia is daartoe niet langer in staat.

Alexander Pechtold (D66) en Geert Wilders (PVV) in 2018 bij de Algemene Politieke Beschouwingen.
© ANP/Remko de Waal

De dubbele moraal van Geert Wilders

Analyse
48
Harm Ede Botje, Dennis l’Ami & Jeroen Wijnen

Harm Ede Botje, Dennis l’Ami & Jeroen Wijnen

Vorige week onthulde Follow the Money dat Geert Wilders uit Amerika geld kreeg voor zijn ‘minder minder’-proces en dat hij die donatie niet opgaf in het geschenkenregister van de Tweede Kamer. In 2017 – het jaar van Wilders’ verzwegen presentje – had uitgerekend hij stevige kritiek op toenmalig D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold, omdat die de Kamer niets had gemeld over een cadeau gekregen appartement in Scheveningen.

© JanJaap Rypkema

Hoe de publieke opinie de wetenschap overstemt

Analyse
130
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Opiniepeilingen zijn een vast onderdeel van het medialandschap geworden. Een politicus die zijn kansen bij de volgende verkiezingen wil vergroten, kan daar maar beter op inspelen. Aan de hand van een casus over de invoering van een ‘vaccinatiebewijs’ analyseert Thomas Bollen welke invloed de mening van de massa kan hebben op berichtgeving en besluitvorming.

2020

Vladimir Poetin en Donald Trump op de G20-top in Osaka, Japan; juni 2019
© AP / Susan Walsh

Trumps nalatenschap: de ondermijning van de VS als wereldleider (2)

Analyse
74
Gerard Aalders

Gerard Aalders

Met diplomatieke finesse – en veel geld – wist Amerika zich al tijdens de Tweede Wereldoorlog te verzekeren van zijn leidende rol op het wereldtoneel. Die positie is in de decennia daarna alleen maar belangrijker geworden. Juist daarom was het isolationistische beleid van president Trump een radicale breuk met het verleden. Vandaag het tweede deel van het onderzoek van gastauteur en historicus Gerard Aalders naar Amerika’s naoorlogse diplomatie.

Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de NAVO, spreekt met Donald Trump. Achter hen onder meer Emmanuel Macron en Angela Merkel; december 2019
© P Photo/Francisco Seco, File

Trumps nalatenschap: de ondermijning van de VS als wereldleider (1)

Analyse
64
Gerard Aalders

Gerard Aalders

Met diplomatieke finesse – en veel geld – wist Amerika zich al tijdens de Tweede Wereldoorlog te verzekeren van zijn leidende rol op het wereldtoneel. Trump was de eerste president die radicaal brak met dit beleid: hij deed zijn best om zijn bondgenoten van zich te vervreemden. Hij voerde tariefoorlogen en zegde internationale verdragen op. Deze politiek was tot voor kort ondenkbaar. Gastauteur en historicus Gerard Aalders deed onderzoek naar Amerika’s naoorlogse diplomatie.

© JanJaap Rypkema

De verborgen openbaarheid van Nederland (5) - een terugblik

Analyse
27
Theo Dersjant

Theo Dersjant

Een half jaar terug, in de heetste zomer ooit, publiceerde FTM een vierdelige reeks artikelen over bezwaarschriftencommissies. Om de praktijk van bezwaarschriftprocedures te onderzoeken, analyseerde Theo Dersjant daarover de teksten van gemeenten, provincies en waterschappen op hun websites. Of beter gezegd: wat daarop vaak ontbreekt. In deze analyse blikt hij terug op zijn project. ‘Overheid en burger begrijpen elkaar steeds minder.’

Beeld door Omar Munie (via Wikimedia Commons): https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Noordeinde_20191128.jpg#mw-jump-to-license
© CC BY SA

Rapport: overheid blunderde bij verkoop Noordeinde 64 en overwoog pand terug te kopen

Analyse
17
Bart de Koning

Bart de Koning

Afgelopen vrijdag kwam het langverwachte onderzoek van de Auditdienst Rijk naar de verkoop van Noordeinde 64 uit. Hoewel staatssecretaris Raymond Knops in een begeleidende brief sussende woorden schrijft, blijkt uit het rapport dat er van alles mis is gegaan bij de verkoop. Pas toen de nieuwe eigenaar een hotel naast de werkkamers van de koning wilde bouwen, schrokken de betrokken veiligheidsdiensten wakker.

Zuidas, 3 november 2020.
© ANP / Co de Kruijf

Magnitsky, Russisch roofkapitaal en de twijfelachtige dubbelrol van Nederland

Analyse
75
Eric Smit

Eric Smit

Mede dankzij de inspanningen van Nederlandse politici lijkt de Europese Unie eindelijk de ‘Magnitsky-wetgeving’ te zullen aannemen. Die moet ervoor zorgen dat corrupte geldstromen en schenders van mensenrechten kunnen worden aangepakt. Nederland speelt echter een twijfelachtige rol wat betreft geldstromen met een mogelijk corrupte herkomst. En in Europa blijkt het Kremlin invloed te kunnen uitoefenen op het eindresultaat.

© JanJaap Rypkema

Jeugdzorg Nederland publiceert misleidende winstcijfers over kleine zorgaanbieders

Analyse
19
Jeroen Wijnen & Judith Spanjers

Jeroen Wijnen & Judith Spanjers

Kleine zorgaanbieders maken gemiddeld meer dan 35 procent winst, stelde branchevereniging Jeugdzorg Nederland vorige maand. De organisatie baseerde dat op hun analyse van de financiële gegevens van jeugdzorgaanbieders. De kleine zorgaanbieders waren verbaasd over dat cijfer en eisten uitleg. Uit onderzoek van Follow the Money blijkt dat Jeugdzorg Nederland onvergelijkbare cijfers heeft gebruikt en zo een misleidend beeld schetst. ‘Het klopt inderdaad dat we te snel een te stevige conclusie hebben getrokken,’ erkent Jeugdzorg Nederland nu.

© Creative Commons/needpix.com

CPB op ramkoers met woningcorporaties om verhuurderheffing

Analyse
54
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De verhuurderheffing wordt steeds vaker gezien als oorzaak van het enorme tekort aan sociale huurwoningen. Sinds de invoering is de bouw van sociale woningen gehalveerd. Het Centraal Planbureau ligt er totaal niet wakker van. Het adviseert dat de verhuurderheffing moet blijven. Tot woede van de corporatiesector.

© JanJaap Rypkema

Waarom advocaten niet deugen als onafhankelijke fraude-onderzoekers

Analyse
27
Eric Smit

Eric Smit

Advocaten worden steeds vaker ingehuurd door partijen die bij fraude betrokken zijn, om onafhankelijk onderzoek te doen. Het Openbaar Ministerie stelt daar zelfs prijs op. Dit type dienstverlening is een nieuw en lucratief bedrijfsmodel voor advocatenkantoren, maar biedt tegelijkertijd veel mogelijkheden voor misbruik. Hoe eerder we van deze ‘publiek-private-samenwerking’ worden verlost, hoe beter het is.

© Katja Fred

Hoeveel belasting betalen grote bedrijven? Niemand die het weet

Analyse
29
Platform Authentieke Journalistiek

Platform Authentieke Journalistiek

Anno 2020 betalen grote bedrijven nog maar half zoveel belasting als veertig jaar geleden. En zelfs dat is mogelijk nog te rooskleurig: de blinde vlekken rond de winsten en belastingen van het grootbedrijf groeien. Een door de regering ingestelde adviescommissie roept op tot meer transparantie.

Jan Tromp en Pieter Tops lopen door de Tilburgse Vogeltjesbuurt.

Invloedrijke auteurs zaaien (opnieuw) paniek over drugscriminaliteit

Analyse
37
Bart de Koning

Bart de Koning

Pieter Tops en Jan Tromp hebben een nieuw boek: Nederland Drugsland. Het is beter dan De achterkant van Amsterdam, met wat goede analyses en een pleidooi voor de legalisering van drugs. Helaas herhalen de auteurs het sprookje dat je kunt witwassen bij een bitcoin-terminal op Schiphol. Ze beweren dat de Nederlandse politie nauwelijks iets tegen drugs doet, maar we de macht van drugsbendes niettemin kunnen breken. Ze miskennen dat fraude in de bovenwereld een aanzienlijk groter probleem is.

© Foto door Margot Polinder op Unsplash

Covid en de woningmarkt in vijf grafieken

Analyse
27
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Aan de ontwikkelingen op de woningmarkt is niet te zien dat Nederland in een diepe recessie zit. Zowel het aantal verkochte woningen als de prijzen stegen het afgelopen kwartaal met dubbele cijfers. Hoe kan dat in een pandemie met een flink afnemend consumentenvertrouwen?

© Birte Schohaus

Hoe slapend toezicht leidt tot een langzame milieuramp

Analyse
18
Birte Schohaus & Mira Sys

Birte Schohaus & Mira Sys

1300 vaten met afgedankt blusschuim verontreinigen de bodem en het grondwater in Doetinchem met PFAS. Na publicaties in de pers komt de gemeente in actie: het schuim moet worden overgepompt, en de terreineigenaar moet ervoor betalen. Dit terwijl de vaten niet van hem zijn. Wat ging hier mis?

© Matthias Leuhof

Hardwerkende Nederlanders dokken voor luie Italianen (en zes andere misvattingen over het Europese coronafonds)

Analyse
55
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Politici zaaien verdeeldheid met het beeld van de ‘hardwerkende Nederlander’ die moet dokken voor de ‘luie Italiaan’. De cijfers tonen wat anders. Gewone Nederlanders betalen voor Italiaanse begrotingstekorten, maar de Nederlandse fiscus helpt ondertussen rijke Italianen en grote bedrijven belasting te ontwijken.

Vliegmaatschappijen uit de Golfstaten zijn vastbesloten de intercontinentale luchtvaartmarkt te veroveren. Dankzij hun oliedollars kunnen ze marktaandeel verwerven ten koste van Europese maatschappijen als KLM.
© ANP/Hollandse Hoogte/Evert Elzinga

Mayday! Kan KLM een fatale crash nog vermijden?

Analyse
61
Ties Joosten

Ties Joosten

KLM zou voor de bereikbaarheid van Nederland essentieel zijn. Daarom rechtvaardigt het kabinet staatssteun aan de luchtvaartmaatschappij. Maar wat niet wordt verteld, is dat haar businessmodel is verouderd en dat het maar de vraag is hoe lang KLM nog een rol kán spelen in het bereikbaar houden van Nederland.

https://pixabay.com/nl/photos/rood-vlag-socialisme-vlaggenmast-1028366/
© Peggy & Marco Lachmann-Anke via Pixabay

De hoofdpijndossiers van OV-bedrijf Keolis

Analyse
21
Eric Smit

Eric Smit

De fraude met side letters ten spijt, kan Keolis nu toch aan de uitvoering van de OV-concessie IJssel-Vecht beginnen. Uit vertrouwelijke bronnen en documenten blijkt echter dat er nog diverse pijnlijke vragen open staan, die de integriteit en de bedrijfsvoering van Keolis betreffen. Voor het eerst toont Follow the Money de frauduleuze teksten van de side letters.

© Katja Fred

Banken lenen zich rijk bij de ECB

Analyse
83
Thomas Bollen

Thomas Bollen

De banken presenteren zich als ‘redders van de economie’. Maar van de 22 miljard coronakrediet waar de Nederlandse Vereniging van Banken mee pronkt, heeft maximaal 5 miljard euro ook echt wat met corona te maken. De banken zelf krijgen intussen tot 8 miljard Europese subsidie in de schoot geworpen.