2020

© AFP / Timothy A. Clary

Waarom begrotingstekorten geen probleem zijn, maar een oplossing

Analyse
66
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Corona brengt overal ter wereld de overheidsfinanciën uit balans. Maar hoe erg is dat? Hoogleraar Stephanie Kelton schrijft in haar nieuwe boek ‘The Deficit Myth’ dat onze angst voor een hoge staatsschuld overtrokken is. Ze ziet begrotingstekorten juist als de sleutel om dreigende sociale en ecologische crises af te wenden.

© ANP / Koen van Weel

Bouwlobby ijvert voor garanties van de overheid

Analyse
64
Peter Hendriks

Peter Hendriks

De bouw van woningen lijkt opnieuw in gevaar te komen door een recessie. Een stagnerende bouw zou rampzalig zijn: Nederland heeft tijdens de vorige recessie grote woningtekorten opgelopen, die nog lang niet zijn ingehaald. Belanghebbenden willen de regering dwingen maatregelen te nemen, die ervoor moeten zorgen dat deze keer de woningbouw niet onderuit gaat. Hoe ver wil de overheid daarin meegaan?

Minister Wopke Hoekstra weet het ook niet
© ANP / Bart Maat

Minister Hoekstra wil publieke betaalbank tegenhouden (maar weet zelf niet waarom)

Analyse
224
Thomas Bollen

Thomas Bollen

In dezelfde week dat Europese banken 1308 miljard euro noodkrediet ophalen, bagatelliseert Wopke Hoekstra de problemen in de bancaire sector. De minister van Financiën negeert drie jaar onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en ontraadt de oprichting van een publieke betaalbank.

Vrijdag 26 juni: KLM krijgt haar langverwachte staatssteun.
© ANP/Robin Utrecht

Belastingbetaler redt KLM, ‘de markt’ ziet er geen brood in

Analyse
165
Ties Joosten

Ties Joosten

KLM krijgt eindelijk zijn langverwachte steunpakket. De ministers Hoekstra en Van Nieuwenhuizen doen alsof vooral 'de markt' de redding op zich neemt, maar dat klopt niet. Bovendien bevat het pakket geen serieuze voorwaarden waarmee klimaat- en milieudoelen dichterbij worden gehaald. De maatschappijen waarvan KLM haar vliegtuigen least, kunnen opgelucht adem halen: van hen wordt geen bijdrage verwacht.

Fragment van ‘De belastingontvangers’ (circa 1548).
© Marinus van Reymerswale

Hoe bankiers met Orwelliaanse taal hun macht over ons geld verhullen

Analyse
142
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Met vaagtaal en eufemismen verbloemen bankiers dat er opnieuw honderden miljarden publiek geld in het zwarte gat van de financiële sector verdwijnen. Thomas Bollen analyseert de invloed van het financiële systeem op onze democratie.

Willem Engel
© Screenshot van gesprek bij Café Weltschmerz

Het ‘alternatieve RIVM’ van Willem Engel en zijn strijd tegen de staat

Analyse
469
Pepijn van Erp

Pepijn van Erp

Willem Engel, die eind mei de website Viruswaanzin oprichtte, verzet zich tegen de lockdown en voert daarover op 25 juni een kort geding tegen de staat. Inmiddels wantrouwt hij het RIVM: ‘Het spel is uit, het RIVM is ontmaskerd. We hebben het bewijs rond,’ zei hij gisteren tegen FTM. Dit weekend organiseert Viruswaanzin een demonstratie tegen de lockdown, met steun van belanghebbende ondernemers, waaronder horecabaas en miljonair Won Yip. Pepijn van Erp, bestuurslid van Skepsis, neemt op verzoek van FTM de uitlatingen van Engel onder de loep.

Minister Ank Bijleveld en staatssecretaris Barbara Visser heffen het glas met veteranen.
© ANP/ Evert-Jan Daniels

Defensie onder Bijleveld (2): slecht betaalde militairen in uitgewoonde kazernes

Analyse
28
Dieuwertje Kuijpers

Dieuwertje Kuijpers

‘Voor mijn personeel voel ik me – bijna als moeder – verantwoordelijk,’ zei minister van Defensie Ank Bijleveld in 2019. In hetzelfde jaar kregen zij en staatssecretaris Barbara Visser van het personeel het rapportcijfer 4. De krijgsmacht heeft niet alleen miljarden nodig voor materieel en achterstallig onderhoud, maar ook ruim 9000 nieuwe medewerkers om alle vacatures te vervullen. Intussen lopen ervaren militairen weg omdat ze elders beter verdienen, onder minder zware omstandigheden.

Minister Bijleveld (Defensie) zoekt bescherming tegen de regen, juni 2020.
© ANP/Bart Maat

Defensie onder Bijleveld: steeds minder ruimte voor de militair

Analyse
45
Dieuwertje Kuijpers

Dieuwertje Kuijpers

Minister Ank Bijleveld zei vorige week in de Tweede Kamer de NAVO-norm van 2 procent ‘los te laten’. Hoewel dat stellig wordt ontkend, is het daadwerkelijke beleid overduidelijk: investeringen in de defensiecapaciteit worden op de lange baan geschoven. Ondertussen zorgt Bijleveld ervoor dat ze via stille reorganisaties en beperkende regels de militaire kritiek binnen de politiek veilige perken houdt.

Fabien Simon, cfo van JDE Peet's (moederbedrijf Douwe Eberts) op de Euronext Amsterdam, 29 mei 2020.
© ANP/Jeroen Jumelet

De financiële fratsen van het 'Nederlandse' moederbedrijf van Douwe Egberts

Analyse
31
Robert Kosters

Robert Kosters

Een van de grootste ‘Nederlandse’ bedrijven haalde vorige week een enorme stunt uit. Binnen drie dagen bracht JAB Holding het moederbedrijf van koffiebrander Douwe Egberts naar de Amsterdamse beurs. De introductie verliep succesvol, maar roept veel vragen op. Over de belangen van een schatrijke familie met een naziverleden, geschuif met schuld overladen ondernemingen en een lange reeks van al dan niet vijandige overnames. De koffie van D.E. is een pion in een gevecht om de macht op de internationale koffiemarkt.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) tijdens het verantwoordingsdebat in de Tweede Kamer over het jaar 2019.
© ANP / Bart Maat

Minister negeert Kamerverzoek om ECB ter verantwoording te roepen

Analyse
51
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Minister Wopke Hoekstra reageerde op aandringen van de vaste Kamercommissie Financiën op een artikel van FTM over de ECB-steun aan multinationals. Hoewel het ministerie bevestigt dat grote bedrijven meer profiteren van het ECB-geld dan het mkb, weigert Hoekstra hierover de discussie aan te gaan in Brussel of Frankfurt.

De ministers van Financiën van Nederland (Wopke Hoekstra) en Frankrijk (Bruno Le Maire) na hun gezamenlijke persconferentie over de toekomst van Air France-KLM, 1 maart 2019.
© AP/Christophe Ena

Wopkes KLM-miljarden komen nooit meer terug

Analyse
37
Ties Joosten

Ties Joosten

De Nederlandse belastingbetaler staat binnenkort garant voor een miljardenlening aan KLM. Hoekstra wil dat het bedrijf wordt geherstructureerd, opdat de lening kan worden terugbetaald. Onbegonnen werk, zo blijkt uit de cijfers.

Koning Willem-Alexander opent de nieuwbouw van Unilever op de campus van Wagenngen; december 2019.
© Arie Kievit

Ons kent ons in het topsectorenbeleid

Analyse
14
Herman Lelieveldt

Herman Lelieveldt

De overheid heeft, in het kader van de Kennis- en Innovatieagenda, extra geld uitgetrokken voor onderzoek dat de transitie naar kringlooplandbouw kan versnellen. Maar er is iets vreemds aan de hand met de manier waarop dat geld wordt verdeeld. Herman Lelieveldt zocht het uit, en vermoedt dat hij eerder de Staatsloterij zal winnen dan zijn onderzoeksvoorstel gehonoreerd te zien. ‘In de praktijk komt het erop neer dat een voorstel waarbij Wageningen niet betrokken is, vrijwel kansloos is.’

Voorzitter Ursula von der Leyen en vice-voorzitter Frans Timmermans presenteren op 11 december 2019 de Green Deal, de 'routekaart' waarmee de Europese Commissie de Unie in 2050 klimaatneutraal wil maken.
© EPA/Olivier Hoslet

'Green Deal' voor duurzaam Europa: explosief vat vol peperdure politieke ambities

Analyse
49
Hans Wetzels

Hans Wetzels

De nieuwe Green Deal-routekaart van de Europese Unie moet leiden naar nul broeikasgassen in 2050 en economische voorspoed zonder uitputting van grondstoffen. De verwachte kosten zijn astronomisch: een biljoen euro. Hoe haalbaar zijn de plannen? Wie betaalt en wie profiteert? Dit is het eerste artikel in een serie waarin Hans Wetzels de Green Deal onder de loep neemt.

StartUpDelta-gezant Neelie Kroes, Uber-ceo Travis Kalanick en minister-president Mark Rutte in Silicon Valley, februari 2016.
© ANP/Jerry Lampen

Uber veroverde Europa dankzij lobby zwaargewichten VVD

Analyse
63
Lise Witteman

Lise Witteman

Nederland hielp digitale platforms als Uber om in Brussel regelgeving tegen te houden. Jarenlang hadden hun medewerkers – chauffeurs, maaltijdbezorgers, zorgverleners, schoonmakers – niets van de Europese Unie te verwachten. Nu hun situatie door de coronacrisis schrijnend urgent is, hebben ze amper zekerheden om op terug te vallen.

© Matthias Leuhof

Alleen deze exit-strategie kan ons uit de corona-lockdown bevrijden

Analyse
248
Bert Slagter & Peter Slagter

Bert Slagter & Peter Slagter

Vandaag is de ‘intelligente’ lockdown bijna twee maanden van kracht. Sindsdien is het leven in Nederland radicaal veranderd: het land zit op slot. Maar nu de intensive care units niet meer onder hoogspanning staan, neemt de roep om versoepeling toe. Het kabinet is naarstig op zoek naar manieren om de samenleving van dit juk te bevrijden. Dat kan door onzekerheid te omarmen; bondskanselier Merkel gaf vorige week het goede voorbeeld.

In de geitenmelkerij
© ANP/Rob Voss

De epidemie ná Q-koorts en corona zal ons weer overrompelen

Analyse
17
Miro Lucassen

Miro Lucassen

De overheid gaat voortvarend te werk in de coronapandemie, nu mensen elkaar besmetten. Veel voortvarender dan in de Q-koortsepidemie, toen duizenden mensen ziek werden door een bacterie uit geitenstallen. In dit artikel geven we antwoord op de vraag die dankzij corona actueler is dan ooit: wat hebben we geleerd van de Q-koortsepidemie? En hoe helpt die les ons bij de bestrijding van de corona-uitbraak?

Ziekenhuismedewerkers in Barcelona bedanken het publiek dat hen vanaf balkons toejuicht uit dank voor hun werk aan de frontlinie van de coronacrisis.
© Reuters/Nacho Doce

Bracht ‘advies’ van de EU de zorg in Spanje aan het wankelen?

Analyse
62
Hans Wetzels

Hans Wetzels

De Spaanse premier Pedro Sánchez vraagt ‘solidariteit in de oorlog’ tegen het coronavirus. Feit is dat Spanje ernstig onder de uitbraak lijdt, en dat de gezondheidszorg er implodeert. De Europese Commissie maande het land jarenlang op het zorgstelsel te bezuinigen.

De gemeente Laarbeek verhoogt de onroerendezaakbelasting met 32,5 procent.
© GinoPress

Stijgende zorgkosten nopen gemeenten tot forse ozb-verhoging

Analyse
25
Peter Hendriks

Peter Hendriks

Met een gemiddelde van 4,3 procent is de stijging van de onroerendezaakbelasting de hoogste in zeven jaar. Dat gemeenten deze noodknop indrukken, duidt op slinkende reserves en niet toereikende budgetten. Een duurzame oplossing is het echter niet: ‘Je kunt niet door blijven gaan met extra inkomsten binnenhalen via de ozb.’

Shell Pernis (gemeente Rotterdam) is de grootste olieraffinaderij van Europa en één van de grootste raffinaderijen ter wereld.
© Hollandse Hoogte/Lex van Lieshout

Coronaklap extra pijnlijk voor pensioenfonds met beleggingen in olie en gas

Analyse
43
Ties Joosten

Ties Joosten

Olie- en gasbedrijven worden door de coronacrisis hard geraakt. De waarde van hun aandelen is gekelderd en het is maar de vraag of de dividendbetalingen aan hun aandeelhouders op peil kunnen blijven. Dit raakt vooral pensioenfondsen vol op de neus. Schaadt het ook hun vertrouwen in beleggingen in olie en gas?

Tweede Kamer, 16 april 2020
© ANP / Bart Maat

Ook de democratie zit in een lockdown

Analyse
127
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

De Kamer functioneert verre van normaal. Weinig wordt besproken, Kamervragen amper beantwoord. Het kabinet leunt op experts, maar bestempelt onderliggende stukken als geheim. Het ondervragen van bewindslieden is amper mogelijk. Hoe lang kan dit doorgaan? ‘Dit is gemankeerde democratie.’

Intensieve geitenhouderij in Hurwenen, Gelderland.
© ANP/Marcel van den Bergh

Geitengevaar: alleen zichtbaar op de kaart van Gelderland

Analyse
103
Miro Lucassen & Priscilla Tienkamp
Gelderland

Miro Lucassen & Priscilla Tienkamp

Door de coronacrisis is er opnieuw aandacht voor de gezondheidsrisico's van intensieve veehouderij, met name geiten. De geitensector is relatief klein, maar was wel verantwoordelijk voor de Q-koortsepidemie van 2007-2011. Nu presenteert de sector alweer een risico: een veel grotere kans op longontstekingen voor wie er in de buurt woont.

Een vrouw bemant een geldpers in het Bureau of Engraving and Printing, circa 1908. Bron: US Library of Congress.
© CC BY NC SA

Economen vragen om een radicaal crisismedicijn: de geldpers

Analyse
160
Thomas Bollen & Martijn Jeroen van der Linden

Thomas Bollen & Martijn Jeroen van der Linden

De voorspellingen zijn verontrustend: de Europese economie krijgt de zwaarste schok in de moderne geschiedenis te verduren. Diverse economen pleiten voor het aanzwengelen van de geldpers, maar op ‘monetaire financiering’ rust nog altijd een taboe – ook in de Nederlandse politiek.

Premier Mark Rutte en Jaap van Dissel (RIVM) tijdens de persconferentie over de uitbraak van het coronavirus, 12 maart 2020
© ANP / Phil Nijhuis

Gezondheid, economie en de financialisering van een mensenleven

Analyse
189
Eric Smit

Eric Smit

Tijdens de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog mogen we geen debat uit de weg gaan, ook niet dat over het mogelijke spanningsveld tussen gezondheid en economie. Maar dan wel op basis van deugdelijke analyse van feiten. Alleen zit daar precies het grote probleem: wat zijn de feiten eigenlijk?

© Matthias Leuhof

Banenlek naar subsidieparadijzen is moeilijk te dichten

Analyse
56
Lise Witteman

Lise Witteman

In de Europese Unie woedt al decennia een concurrentiestrijd om de goedkoopste werkkrachten. Vooral Oost-Europese landen lokken bedrijven met voordelige arbeidsvoorwaarden en riante subsidies – soms zelfs uit EU-potjes. Hierdoor verdwenen al tienduizenden banen uit Nederland, en staan werknemers en hun rechten onder druk. Follow the Money onderzoekt het 'offshoring' van werk naar lagelonenlanden in de Unie en het mogelijke effect van de coronacrisis.

© Roche

Tegen corona of volgende pandemie: farmaceuten hebben dwang nodig

Analyse
53
Joost Ramaer & Eelke van Ark

Joost Ramaer & Eelke van Ark

Door het innemen van een uitzonderingspositie (opt-out) in een internationaal verdrag heeft de Europese Unie zichzelf een dwangmiddel ontzegd tegen ernstige tekorten aan medicijnen en medische hulpmiddelen. Overheden beseffen te weinig hoe belangrijk dwang is in de strijd tegen pandemieën, zegt jurist Ellen ’t Hoen, expert in intellectuele eigendom en toegang tot geneesmiddelen: ‘Die opt-out was toen al een dom besluit, en dat is het nog steeds.’

Minister Koolmees geeft een toelichting op de Tijdelijke Noodmaatregel voor Overbrugging Werkgelegenheid.
© ANP/Bart Maat

Koolmees helpt kwakkelende bedrijven, niet de innovatieve groeiers

Analyse
22
Jan-Hein Strop

Jan-Hein Strop

De noodmaatregel waarmee de overheid tot 90 procent van de loonkosten vergoedt, is een welkome steun in de rug van de economie. Maar een belangrijke categorie bedrijven is van de regeling uitgezonderd: innovatieve snelgroeiers. Krimpende bedrijven profiteren juist wel van de regeling. ‘Dit is slecht voor Nederland.’

Poster van Jacob Litt voor het toneelstuk ‘The War of Wealth' van Charles Turner Dazey (1895)

Dit is een bankrun, maar niemand die het ziet

Analyse
496
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Er is een bankrun gaande, maar niet op de gewone banken. Rijen voor de pinautomaat zijn er dus niet. Terwijl onze aandacht bij het coronavirus ligt, trekt de financiële sector ongelimiteerd het publieke geld uit de digitale kas van onze centrale banken.

Wiebe Draijer, bestuursvoorzitter Rabobank
© ANP / Koen van Weel

Risicoloos ondernemen: banken strijken met eer van coronamaatregelen overheid

Analyse
56
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Bankdirecteuren werpen zich dezer dagen op als redders van de economie, en poetsen hun gehavende blazoen flink op. In werkelijkheid neemt de overheid een groot deel van hun ondernemersrisico over, terwijl de bank de marge opstrijkt.

KLM en Transavia houden hun vliegtuigen aan de grond. Het aantal passagiers op Schiphol is afgenomen met meer dan 60 procent sinds het uitbreken van de coronacrisis.
© ANP Peter Bakker

Luchtvaartsector gaat als eerste aan het financiële infuus

Analyse
40
Ties Joosten

Ties Joosten

Het is opvallend hoe groot de problemen in de luchtvaartsector nu al zijn. KLM en Schiphol stonden vooraan in de rij voor overheidssteun. Kennelijk is de sector niet in staat om klappen op te vangen. Dit is een direct gevolg van de manier waarop de luchtvaart is georganiseerd. Follow the Money legt zes pijnpunten bloot.

© AFP / Daniel Sorabji

Helikoptergeld: een verleidelijke, maar ondoelmatige kuur voor corona

Analyse
171
Thomas Bollen

Thomas Bollen

Het bijschrijven van ‘gratis geld’ is een veelbesproken crisismaatregel. Het zou een eerlijk en effectief alternatief voor het lage-rentebeleid van de ECB kunnen zijn. Maar is het ook een geschikte maatregel om de economie draaiende te houden tijdens een pandemie?