Beeld © Follow the Money

Hoe ‘Anastasia van Oranje-Nassau’ koningin van de transgenderzorg werd

Door het faillissement van zorginstelling Stepwork stond de zorg aan honderden transgender mensen op de tocht. Nog geen maand later droeg de curator het bedrijf over aan de uit het niets opgedoken zorgstart-up van ‘Anastasia Romanov van Oranje-Nassau’, die claimt dat zij een reïncarnatie is van twee koninklijke grootheden. Belangenorganisaties vrezen een nieuw fiasco. 'We hadden stevige, kritische vragen, maar de overname was al rond.'

0:00
Dit stuk in 1 minuut
  • In de herfst van 2021 ging Stepwork failliet, dat voor en tijdens hun transitie psychologische zorg leverde aan transgender mensen. Het kersverse Genderhealthcare mocht de zorg voor honderden cliënten overnemen.
  • Die overname baart belangenorganisaties ernstig zorgen. Zij zijn niet gerust op de kwaliteit en haalbaarheid van de zorgplannen van oprichter Anastasia Visser en wijzen daarnaast op de ondoorzichtige structuur van haar bedrijf.
  • Hoe wist Visser – die geen enkele ervaring met een zorgbedrijf heeft – de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), de Inspectie Gezondheidszorg & Jeugd (IGJ) en de zorgverzekeraars te overtuigen dat zij de honderden cliënten van Stepwork goede zorg kon bieden? 
  • Vissers zakelijke verleden laat ondernemingen zien waar niets van terecht kwam. Een eerder bedrijf liet ze aan onervaren medewerkers over, toen ze onaangekondigd maandenlang weg was om een zielenreis te maken. Ook werd ze beschuldigd van gesjoemel met geld van een ANBI-stichting.
  • Intussen lijken de zorgverzekeraars, de NZa en de IGJ vooral opgelucht dat de cliënten van Stepwork zo snel konden worden overgenomen. De curator die Stepworks faillissement afhandelde, had weet van Vissers slechte reputatie.
Lees verder

Op 21 september 2021 kregen honderden mensen een verontrustend bericht: Stepwork, een van de grootste instellingen voor transgenderzorg in Nederland, was failliet. Een aanzienlijk deel van Stepworks cliënten was op dat moment in transitie of zou daar spoedig aan beginnen. Plotseling zaten zij in onzekerheid: hoe nu verder? 

Een nieuwe behandelplek was niet zomaar beschikbaar. De wachttijden in de transgenderzorg zijn berucht. Wie zich aanmeldt, moet gemiddeld bijna twee jaar wachten op het eerste intake-gesprek. Het aantal gespecialiseerde zorginstellingen is te klein voor de groeiende groep transgender mensen.

Om dit probleem het hoofd te bieden, kwamen zorgverzekeraars en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in 2018 met een ‘kwartiermaker transgenderzorg’. Die moest samen met zorgaanbieders, belangenorganisaties en zorgverzekeraars de wachttijden in de transgenderzorg terugdringen.

Michiel Verkoulen, partner bij adviesbureau Zorgvuldig Advies, is sindsdien kwartiermaker, samen met zijn collega Marike Ulehake. ‘Je kunt ons het beste beschrijven als een soort oliemannetje,’ zegt Ulehake. ‘Je hebt van die cursussen beïnvloeden zonder macht,’ vult Verkoulen aan. ‘Dat is onze rol.’

De kwartiermakers opereren in een turbulente markt. Het faillissement van Stepwork in september 2021 was voor sommige cliënten een déjà vu: zij maakten in de zomer van 2018 al het faillissement mee van Psycho Informa Instellingen. Toen zaten 130 transgendercliënten plots in onzekerheid.

‘De wereld verzwelgt je’

‘Er wordt een hoop aangemodderd in de genderzorg,’ zegt Helena, een transvrouw van begin vijftig, die als cliënt beide faillissementen meemaakte. De drempel voor haar coming-out in 2017 was hoog en kostte Helena haar huwelijk. Maar in 2018 kwam er licht aan het einde van de tunnel: haar transitie werd in gang gezet. ‘En toen ging Psycho Informa failliet,’ zegt ze. ‘De wereld verzwelgt je als zoiets gebeurt.’

Na het faillissement meldde Helena zich, net als veel andere cliënten van Psycho Informa, bij Stepwork aan, een toen snelgroeiende start-up in de transgenderzorg. Al bij aanvang van haar behandeling merkte ze dat het er bij Stepwork rommelig aan toe ging. 

Ook anderen viel dat op. In 2019 stelde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) vast dat Stepwork niet voldeed aan de kwaliteitseisen. In de jaren daarna ontspoorde de situatie: patiëntendossiers waren niet op orde, personeel kreeg niet betaald, de boekhouding was een zooitje. Op 6 september publiceerde onderzoeksprogramma Zembla uitgebreid over de ontluisterende situatie. Twee weken later ging Stepwork failliet.

Maar een alternatief voor de cliënten was er niet. Er ontstond een acute noodsituatie. Niet alleen voor de curator die het faillissement moest afwikkelen was dit een probleem. Ook zorgverzekeraars, belangenorganisaties, toezichthouders en de kwartiermaker braken er het hoofd over. Waar konden de honderden cliënten van Stepwork op korte termijn terecht?

Anastasia’s voortvarende entree

Aan het eind van die zomer presenteren vier instellingen voor transgenderzorg hun plannen om snel extra hulp te bieden. Het gaat met name om psychologische zorg. Kwartiermakers Ulehake en Verkoulen hadden de bijeenkomst al eerder gepland, om oplossingen te vinden voor de lange wachttijden, maar het faillissement van Stepwork geeft de dag plots nog meer urgentie.

En daar maakt, vanuit het niets, Catharina Anastasia Romanov van Oranje-Nassau haar opwachting in de GGZ-markt voor transgenderzorg. ‘Ze meldde zich met een plan voor wat nu Genderhealthcare is geworden,’ aldus Verkoulen.

Koninklijke voorgeschiedenis

Nadat Bregtje Visser op 25 februari 2019 op Schiphol is geland, komt er iemand naast haar op de loopband staan. Visser: ‘Ze pakte mijn hand en zei: “Wilhelmus van Nassau, was jij van Duitsen bloed…”’

Na het opdragen van deze zin uit het Wilhelmus voorspelt de onbekende dat Visser – transvrouw en ondernemer – die avond de Gender Diversity Award zal winnen. Zo geschiedt. Visser: ‘De volgende dag werd ik wakker, en toen stond er ‘Willem van Oranje’ op de muur van mijn hotelkamer. Is dat toevallig of niet? Voorbestemd?’

Geen toeval, denkt Visser, al snapt ze dat het ‘raar kan klinken’. Maar er zijn te veel vreemde dingen gebeurd: mensen die haar spontaan aanspreken als prinses, vreemden die haar voeten kussen. Spiritueel begeleiders bevestigen het: Bregtje is een reïncarnatie van twee koninklijke zielen, de Russische prinses Anastasia, en de Vader des Vaderlands.

Om die reden, vertelt Visser in het kantoor van haar gloednieuwe zorgbedrijf Genderhealthcare aan Follow the Money, gaat ze tegenwoordig door het leven onder de naam Catharina Anastasia Romanov van Oranje-Nassau.

Lees verder Inklappen

Uit haar powerpointpresentatie blijkt dat Anastasia, voorheen bekend als Bregtje Visser, een bijzondere overtuiging heeft; ze is de reïncarnatie van Willem van Oranje én een Romanov. Maar de kwartiermakers focussen op het plan dat Anastasia naadloos pitcht: ‘Dat iemand extravagant is, betekent niet dat ze niet te vertrouwen is.’ Haar plan lijkt potentie te hebben, al hebben de kwartiermakers enkele kanttekeningen.

Voor het acute probleem van de mensen die door Stepworks faillissement zonder zorg zitten, bedenken de kwartiermakers een oplossing waarbij bestaande zorgaanbieders de cliënten overnemen. Twee organisaties blijken het aantal beschikbare plaatsen snel te kunnen opschalen.

Anastasia’s bedrijf zien ze als ‘interessant initiatief’ dat ‘mogelijk’ kan uitgroeien tot een serieuze nieuwe partij, maar niet direct als een realistische plek voor de opvang van de cliënten van Stepwork. Verkoulen: ‘De betrokken zorgverzekeraars zagen het als een optie voor de wat langere termijn, wanneer zij bezig zijn met zorg inkopen voor 2023.’

Al na een paar weken komt het nieuws dat Genderhealthcare per 1 november het failliete Stepwork mag overnemen

Dat is niet wat Anastasia in gedachten heeft. Ze meldt zich daarom bij de curator als overnamekandidaat voor het failliete Stepwork, al heeft ze dan weinig meer dan een plan op papier. ‘Toen we van de situatie hoorden, dachten we: dat zou geweldig zijn, laten we beginnen. De dag nadat Stepwork failliet ging, ben ik in Groningen gaan praten met Rienk de Vries, de curator,’ aldus Visser.

Al na een paar weken komt het nieuws dat Genderhealthcare per 1 november het failliete Stepwork mag overnemen – met instemming van de NZa, de IGJ en de zorgverzekeraars.

In de berichtgeving klinkt een jubelstemming door. ‘Ik ben blij dat continuïteit van zorg is gerealiseerd,’ schrijft staatssecretaris Blokhuis op 3 november aan de Kamer. Hij roemt de inspanningen van alle betrokken partijen; zorgverzekeraars, de toezichthouders NZa en IGJ, de curator, de kwartiermakers en patiëntenorganisaties. En het resultaat is fantastisch: dankzij de overname zal het faillissement volgens de staatssecretaris ‘per saldo dan ook geen tot nauwelijks effect hebben op de wachttijden voor transgenderzorg’.

Maar niet iedereen is blij. 

Totale verrassing

Nog diezelfde week melden belangenorganisaties Transvisie en Trans Netwerk Nederland (TNN) in een persbericht dat zij ‘grote twijfels’ hebben over de zorg, financiën en de organisatie van Genderhealthcare. Ze dringen aan op een onafhankelijke beoordeling van Vissers plannen.

Voor Maureen van Leeuwen, voorzitter van Transvisie, was het nieuws over de overname een totale verrassing. Toch zit ze dicht op het vuur; Transvisie en zusterorganisatie TNN houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Van Leeuwen: ‘Zo’n faillissement is voor cliënten heel ingrijpend. We zijn blij met elke partij die wil toetreden, want wachtlijsten zijn verschrikkelijk. Maar willen ook voorkomen dat er weer een situatie ontstaat zoals bij Stepwork.’

In de week van 25 oktober vraagt kwartiermaker Verkoulen aan Van Leeuwen om nader kennis te maken met overnamekandidaat Genderhealthcare. Van Leeuwen: ‘We hebben meteen de volgende dag een gesprek geregeld. Vervolgens hebben we onze bevindingen gedeeld.’

‘We hadden grote zorgen,’ vervolgt ze. Zo ontbrak goed toezicht binnen Genderhealthcare, en menen de belangenorganisaties dat Vissers positie te dominant is: ze is dan enig directeur.

‘Genderhealthcare wilde zestien behandelaars aannemen, maar andere instanties hebben al moeite om er één te vinden’

Ook over de zorgplannen zijn ze sceptisch: ‘Als zo’n grote groep patiënten overstapt naar een nieuwe partij: hoe gaat die dat dan regelen? Er waren toen 350 mensen cliënten in zorg en drie behandelaren beschikbaar. Genderhealthcare zou er zestien aannemen, maar dat leek ons een utopie – andere instanties hebben al moeite om één nieuwe behandelaar te vinden.’ Hoeveel cliënten krijgt een behandelaar bij Genderhealthcare, vragen de organisaties. Wat moet de doorlooptijd worden? Hoe wordt de kwaliteit geborgd? ‘Daarop kregen we geen antwoord – of een antwoord dat alleen meer vragen opriep.’

Met de bevindingen van Transvisie en TNN gebeurt niets: al een paar uur nadat zij hun kritiek delen, komt bericht dat Genderhealthcare Stepwork mag overnemen. ‘We schoten in de stress-stand,’ aldus Van Leeuwen, ‘Je vraagt ons om hier wat van te vinden, dan komen we met stevige, kritische vragen – maar de overname is al rond!’

Afstrepen

Follow the Money heeft geprobeerd te achterhalen hoe een gloednieuwe instelling een zo belangrijke taak kon worden toebedeeld, temeer daar Visser geen vlekkeloze reputatie heeft. Is er onderzoek gedaan naar Genderhealthcare?

Gewoonlijk doen ze dat wel, maar nu niet, zegt de curator. Nu de belangen van honderden cliënten op het spel stonden, koos Trip Advocaten voor een andere benadering. ‘Wij zijn geen experts op het gebied van zorg,’ legt De Vries uit. ‘Daarom lieten we de vraag of Genderhealthcare een goed zorgbedrijf zou kunnen worden over aan de experts: de IGJ en de NZa. Zij hebben allerlei informatie opgevraagd en zij hadden geen bezwaar.’

Tegen een andere overnamekandidaat heeft de NZa wél bezwaar, aldus de curator, die dat bedrijf vervolgens afstreept als kanshebber. Het gaat om een interimbureau dat de oud-bestuurders van Stepwork een adviseursfunctie wil geven. Dat strandde op weerstand; zij worden beschuldigd van fraude en wangedrag. Een tweede partij – weliswaar een zorgbedrijf, maar zonder ervaring in de transgenderzorg – trekt zichzelf terug. Ze vinden het risico van zoveel cliënten ineens te groot.

Alleen Genderhealthcare blijft over. ‘Ik heb dat besproken met de toezichthouders en zorgverzekeraars,’ vertelt De Vries ‘Hadden zij bezwaar gehad tegen dit bedrijf, dant was het uitgedraaid op het onderbrengen van cliënten bij de bestaande organisaties. Wat natuurlijk meespeelde, waren de wachtlijsten in deze zorg: een overnamekandidaat zou dat probleem in ieder geval niet vergroten.’ 

Het belang van de cliënten stond voorop, benadrukt de curator. Genderhealthcare krijgt al groen licht voordat het een bod heeft uitgebracht. Visser krijgt op 15 oktober telefoon van de curator. ‘Hij zei dat wij de aangewezen partij waren om mee door te praten.’ In de weken daarna komt er vrij soepel overeenstemming: voor 25.000 euro mag Genderhealthcare het cliëntenbestand van Stepwork overnemen.

‘Wow, daar komt echt iemand aan!’

Wie is deze Anastasia, en waarom werd de zorg voor honderden kwetsbare mensen aan haar bedrijf toevertrouwd?

Ambitie is de 40-jarige Visser niet vreemd. Ze runde in het verleden een aantal ondernemingen die steeds gekenmerkt werden door grootse plannen, beschreven in zo mogelijk nog grotere bewoordingen. Maar zakelijk lopen ze op niets uit. Een van Vissers bedrijven, Lavinium, wordt 2009 zelfs opgeheven met een operationeel verlies van bijna een half miljoen euro.

Visser ziet zichzelf niettemin als succesvol. ‘Ik was heel goed in geld verdienen, maar altijd voor mezelf. In die periode zei een coach tegen me: “Wordt het niet eens tijd dat je geld gaat weggeven?” Toen heb ik besloten om te gaan teruggeven aan de wereld en me in te zetten voor de maatschappij.’

Ze stort zich in 2016 in de wereld van belangenorganisaties en wordt penningmeester bij het Transgender Netwerk Nederland (TNN). Daar wil ze iets doen aan de moeizame positie van transgenders op de arbeidsmarkt. Ze vindt een geestverwant in Susanne Schattenberg, die dan bij een uitzendbureau werkt. ‘Ik ben erg begaan met lot van transgenders die hun werk kwijtraken,’ zegt Schattenberg. Wanneer Visser plannen maakt voor een stichting die transgenders naar werk wil begeleiden, is Schattenberg meteen geïnteresseerd. ‘Daar wilde ik me voor inzetten. Belangeloos, buiten mijn werk om.’ Zo start in juni 2016 de stichting Gendertalent. ‘Met een hoop idealisme,’ memoreert Visser.

De pr van Gendertalent is tiptop in orde en de start is een succes

Ze weet ook LHBTIQ-belangenvereniging COC en vakbond FNV te enthousiasmeren. Die krijgen meteen een formele rol binnen de nieuwe stichting. ‘Ik had sympathie voor het doel en was onder indruk van Visser,’ zegt een oud-bestuurslid. ‘Als je haar zag, dacht je: wow, daar komt echt iemand aan.’ Visser verzamelt in totaal twaalf bestuurders en adviseurs

De pr van Gendertalent is tiptop in orde en de start is een succes. Eind 2017 heeft de stichting ruim 90 duizend euro omgezet en is er volgens het jaarverslag een budget van 200 duizend euro beschikbaar. Gendertalent, dat zich in Utrecht vestigt, werkt al snel met de gemeente Amsterdam samen voor het coachen van transgenders naar werk. Rotterdam, Utrecht, Enschede, Alkmaar en Groningen volgen. Het UWV doet mee, en niet te vergeten belangenorganisatie TNN, waarvan Visser penningmeester is. Via TNN krijgt Gendertalent 50 duizend euro subsidie van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur. Klanten lijken positief, gemeenten zijn over het algemeen tevreden en subsidies stromen binnen.

Commercieel feestje

Maar schijn bedriegt. Al in het eerste jaar verschijnen de eerste barstjes. Terwijl Gendertalent met hulp van de deelnemende non-profitorganisaties groeit, lijkt Visser een verdienmodel na te streven. ‘Het begon steeds meer een commercieel feestje van Bregtje te worden,’ zegt oud-bestuurder Schattenberg. ‘Dat voelde als verraad naar ons als medebestuurders en naar de doelgroep.’

Visser ziet het anders: de oorspronkelijke bestuursleden zouden te weinig tijd in de stichting steken, terwijl zij overuren draaide. Ze zaten niet meer op haar lijn. ‘We zaten met tien mensen in een ruimte, iedereen had andere ideeën,’ zegt Visser. Volgens de andere betrokkenen was het vooral Visser met wie het moeilijk – zo niet onmogelijk – samenwerken was.

‘Of dat nou aan Bregtje lag of niet, rond haar speelden altijd allerlei conflicten’ 

Het loopt uit op een breuk. Enkele maanden na de oprichting van Gendertalent zijn alle leden van het oorspronkelijke bestuur opgestapt. Ze worden vervangen door een medewerker van de stichting, en de persoonlijke boekhouder van Visser. Maar ook zij stoppen er na een half jaar mee. Zo blijft Visser ruim een jaar na de oprichting over als enig bestuurder. 

Toch komt de organisatie niet in rustig vaarwater. Visser bestiert een klein team van vooral jonge jobcoaches, die van haar onder de indruk zijn. ‘Iemand die voor de troepen uitliep,’ zegt een medewerker. Maar ze hebben moeite om werk te vinden voor de tientallen transgenders die zich dankzij een succesvolle marketingcampagne bij Gendertalent aanmelden. ‘Visser kan pitchen als de beste,’ zegt een oud-cliënt, ‘mensen trappen in haar verhaal.’

‘Hommeles’

Een succesvolle onderneming runnen gaat haar minder goed af. Personeelszaken waren niet goed geregeld, de administratie was niet op orde en de onervaren jobcoaches waren bang voor haar. ‘Medewerkers werden tot aan hun sokken afgebrand,’ zegt een oud-personeelslid. ‘Ze hadden geen ervaring maar er werd van alles van ze verwacht.’

‘Het was altijd hommeles,’ zegt Paul van Roozendaal, die tot augustus 2018 voorzitter van de raad van toezicht was. ‘Of dat nou aan Bregtje lag of niet, rond haar speelden altijd allerlei conflicten.’

Met toezichthouder Ger Rolsma van de FNV ligt Visser flink overhoop. Haar lezing: ze zou van beide toezichthouders toestemming hebben gekregen om van Gendertalent een commercieel bedrijf te maken. Maar nadat Van Roozendaal is vertrokken, weigert Rolsma ineens mee te werken. Ook zou hij haar overuren en onkosten niet willen vergoeden en haar met ontslag te hebben gedreigd, zegt ze verontwaardigd tegen Follow the Money. ‘Toen heb ik gezegd: ‘‘Nou Ger, dan denk ik dat dit het einde van jóuw bestuurslidmaatschap is. Lees de statuten maar eens na.”’

‘Pure fantasie,’ zegt Rolsma. Een conflict over overuren of ingediende onkosten is er volgens hem en Van Roozendaal nooit geweest. ‘Ze heeft wel eens gezegd dat ze 30 duizend euro aan onkosten tegoed had, maar dat kon ze niet onderbouwen,’ zegt hij. Hij noemt de commerciële plannen voor Gendertalent als reden voor zijn vertrek. ‘Ik heb haar gezegd: ik zal je niet tegenhouden. Maar dan trek ik me terug. Het is niet passend dat de FNV een stem heeft binnen een commerciële organisatie.’ 

Visser heeft het vervolgens hélemaal gehad met de belangenorganisaties waarmee ze haar stichting opbouwde, zegt ze tegen Follow the Money. ‘Zo’n gemeenschap, daar wil ik helemaal niets mee te maken hebben. Ik doe dit met mijn hart, ik wil dit echt neerzetten en voltooien. Ik zie dit als mijn levenswerk.’

Naar de Zuiderzon vertrokken

Meteen nadat Visser in augustus 2018 is bevrijd van haar toezichthouders, richt ze een ingewikkeld bouwwerk op van bv’s en stichtingen, die uiteindelijk onder controle staan van één persoon: Visser zelf. 

Voor medewerkers betekent de nieuwe bedrijfsstructuur dat zij per 1 september 2018 niet langer in dienst zijn bij de stichting Gendertalent, maar bij het net opgerichte uitzendbureau Genderwende Sourcing Services.

In het jaar daarop ontvouwt zich een reeks gebeurtenissen die tot het einde van de stichting Gendertalent zullen leiden. In 2019 verschijnt Visser plots niet meer op haar werk. ‘Ze was van de ene op de andere dag naar Portugal verhuisd,’ zegt medewerker Max Kraak, een van de meer ervaren jobcoaches. ‘We kregen een berichtje dat ze wat tijd voor zichzelf moest nemen. Toen zaten we daar met een aantal mensen te kijken; wat gaan we nu doen?’

Dan staat TNN op de stoep. Gendertalent heeft declaraties ingediend die TNN niet kan thuisbrengen

Zo goed en zo kwaad als het gaat houden Kraak en zijn collega's de boel draaiende. Visser komt volgens Kraak zo nu en dan naar Nederland ‘om wat zaken te regelen’. Ze is er niet wanneer de directeur van belangenorganisatie annex opdrachtgever TNN op de stoep staat: Gendertalent heeft declaraties ingediend die TNN niet kan thuisbrengen.

Het financiële dispuut overrompelt de medewerkers. ‘We gingen er goed voor zitten, maar we konden het verschil niet verklaren,’ zegt Kraak. Hij waarschuwt TNN dat ze Gendertalent formeel in gebreke moeten stellen als de declaraties niet in orde zijn. ‘Ik kan hier nog wel een dag excelsheets doornemen, maar als dit niet klopt, denk ik dat je met de bestuurder moet spreken,’ zegt hij tegen TNN.

De afloop maakt Kraak niet meer mee: hij vertrekt naar een ander jobcoachingsbedrijf. De woordvoerder van TNN stelt dat Gendertalent is aangesproken ‘voor zover de administratie van de stichting niet aangaf welke betalingen Gendertalent zou dienen te ontvangen’. Er zou ‘uiteraard’ niet meer zijn betaald dan waarop Gendertalent contractueel recht had.

Zwarte magie en verborgen tekst

Visser zelf duidt de onstuimige gebeurtenissen bij Gendertalent (‘dingen gingen mis, kapot, mensen keerden zich tegen me’) op geheel eigen wijze. Nadat ze een boek over zwarte magie heeft gelezen en healers bezoekt, valt het kwartje. Visser – aanvankelijk sceptisch: ‘dat is voor wappies, dacht ik altijd’ – raakt overtuigd dat iemand haar ‘doelbewust naar beneden trok met zwarte magie’. 

Ze was in 2019 afwezig vanwege een ‘spirituele reis’, zegt ze. Die voert naar Portugal. In haar persoonlijke blog schrijft ze dat haar zielenreis in Nederland op onbegrip en verdachtmakingen stuitte. ‘Portugese mensen steunden me [..], maar Nederlanders noemden me een fraudeur, veronderstelden dat ik gek was geworden of naar Portugal was vertrokken met het geld van de stichting.’

‘Wij hebben gewoon keurig jaarrapporten op de website gehad.’ Ze belooft de missende verslagen meteen op te sturen

Maar het ontbreekt inderdaad aan financiële verantwoording over de jaren waarin er volgens de beschuldigingen gesjoemeld zou zijn, leggen we Visser voor. Gendertalent – tegenwoordig de Catharina Anastasia Foundation – heeft over 2018 en 2019 geen jaarverslagen gepubliceerd. Visser ontkent: ‘Wij hebben gewoon keurig jaarrapporten op de website gehad.’ Ze belooft de missende verslagen meteen op te sturen. ‘Die zijn gewoon openbaar, hoor.’ 

Als we de bewuste jaarverslagen bijna een week later ontvangen, wordt al snel duidelijk dat er iets niet klopt. Ze zijn ondertekend door twee bestuurders die toen niet in functie waren. Penningmeester en huisboekhouder Jasper Wiefferink en de Portugese Ana Celia Marques Fidalgo worden op 1 juli 2020 ingeschreven, maar hebben volgens de jaarverslagen hun handtekening al in juli 2019 en mei 2020 gezet. 

Dan ontdekken we dat in beide documenten een tekstlaag verborgen zit. Die is met een speciaal programma leesbaar te maken. Het blijkt in beide gevallen te gaan om de volledige tekst van het jaarverslag over 2020. Ondertekend: ‘Utrecht, 31 april 2021’. Visser heeft ons documenten gestuurd waaraan is geknutseld – geen authentieke jaarverslagen over 2018 en 2019.

 

 Wanneer we om opheldering vragen, meldt Visser dat het om een ‘eigen laatste versie’ van de verslagen zou gaan met daarin ‘copy-paste fouten’, die voor het gemak alvast van een handtekening van de bestuurders was voorzien. Vervolgens krijgen we ‘de juiste documenten’ toegestuurd. De authenticiteit daarvan kunnen we niet vaststellen en elk bewijs ontbreekt dat deze jaarverslagen ooit zijn gepubliceerd op de website van de stichting.

Een stoet van initiatieven, bestrooid met elfenstof

Zo blijven de verhalen over gesjoemel met stichtingsgeld in de lucht hangen. Ze bereiken in het najaar van 2021 ook Rienk de Vries van Trip Advocaten, de curator die met hulp van toezichthouders NZa en IGJ en de zorgverzekeraars een passend onderdak zoekt voor de cliënten van Stepwork.

Visser is niet de enige belangstellende; bij de curator meldden zich twee andere organisaties. Bovendien bestaat er nog een mogelijkheid: de cliënten van Stepwork verdelen over de bestaande GGZ-aanbieders in de transgenderzorg. Volgens de kwartiermakers was dit de meest reële optie.

Had de curator de moeite genomen om Visser na te trekken, dan was hij op haar bonte stoet aan initiatieven gestoten. Na Genderflex, een uitzendbureau voor trans mensen volgen Genderbuddy, een maatjesproject, en Genderlodge, waar transgenders onderdak kunnen vinden, althans in theorie. Met Gendercollege wil Visser zelfs opleidingen ‘op MBO en HBO niveau’ gaan bieden vanaf de zomer van 2022.

Centraal in die initiatieven staat de ‘Catharina Anastasia Foundation’. Het is de nieuwe naam van de stichting Gendertalent. Het ooit door belangenverenigingen gesteunde initiatief is volgens de website nu gericht op ‘speciale elfenstofmissies’. Donateurs kunnen geld (‘feeënstof’) overmaken om trans mensen in Pakistan te ondersteunen. 

Had de curator nog dieper gegraven, dan had hij in het handelsregister een ingewikkeld construct van vennootschappen en stichtingen rond Genderhealthcare aangetroffen. Daarover zwaait één iemand de scepter: Anastasia Visser.

Constructie Genderhealthcare

Het nieuwe zorgbedrijf Genderhealthcare is eigendom van de holding The Peoples Freedom Company bv. Die wordt bestuurd door MNGMNT bv en de aandelen zijn in handen van de Stichting Trustkantoor of The Peoples Freedom Company bv. Daarvan is Eric Heemskerk de bestuurder. 

Wie zit er eigenlijk achter die stichting? Volgens de statuten zijn de certificaathouders op de aandelen van The Peoples Freedom Company er uiteindelijk de baas. Ook hebben zij recht op de winst. Die certificaten zijn in handen van stichting Peoples Freedom Foundation. Bestuurders: Anastasia Visser, haar vriendin Luiza Ferraz en Kimberly Schreuders (een medewerkster van Ernst & Young).

Tot enkele dagen geleden hadden Ferraz en Schreuders uiteindelijk niets te zeggen. De statuten noemden Visser persoonlijk als degene die bestuurders kon benoemen en ze had altijd de doorslaggevende stem. Visser ontkende dit eerst en verklaarde later dat er afgelopen najaar ‘verbeteringen’ waren voorgesteld. Toen FTM haar voor dit artikel vroeg waarom die wijziging nooit was doorgevoerd, liet ze daags daarna de statuten bij de notaris aanpassen. Hoewel het stemrecht nu iets evenwichtiger is verdeeld, blijft Vissers positie dominant. Ze benoemde zichzelf ook tot enig lid van de raad van oprichters, die nu voor een aantal zaken goedkeuring moet geven. 

Visser beloofde afgelopen najaar dat Genderhealthcare niet, zoals Stepwork, onder controle zou staan van slechts een of twee bestuurders. Er zou een stevige raad van toezicht komen. Die is er nog steeds niet. Inmiddels vindt Visser dat voorlopig niet nodig, pas rond 1 oktober. ‘Een aanpassing van de structuur is ons inziens nog geen vereiste.’

Lees verder Inklappen

Maar dat onderzoek deed de curator niet; hij liet het oordeel over Genderhealthcare aan toezichthouders NZa en IGJ en de verzekeraars. Maar de NZa ontkent dat: zij zegt ‘geen formele toestemming dan wel weigering’ hebben verleend aan de overnamekandidaten. Er zijn wel ‘zorgen gedeeld’ over de afgevallen partij. De NZa zegt dat als ook Genderhealthcare was afgevallen, ‘patiënten verdeeld [moesten] worden over de bestaande zorgaanbieders met forse wachtlijstproblematiek’.

Bovendien, zegt de NZa: ‘Vanuit de zorgverzekeraars ontvingen wij bericht dat er na kritische beoordeling van de plannen voldoende vertrouwen was in de overname.’ De zorgverzekeraars zeggen zelf dat zij niets met de beoordeling van kandidaten te maken hadden en verwijzen weer naar de curator.

Kortom: geen van hen onderzocht Genderhealthcare. Alle vingers wijzen vervolgens naar de IGJ; die gaat over de kwaliteitseisen van de zorg waaraan Genderhealthcare moet voldoen. Die verwijst op haar beurt naar het ‘Toetsingskader geestelijke gezondheidszorg’. Daarin staan criteria voor nieuwe zorgaanbieders. Of Genderhealthcare hieraan voldoet, wil de Inspectie niet zeggen omdat het toezichttraject nog loopt. ‘Dan doen wij geen uitspraken over de inhoud en verloop van het toezicht’, laat een woordvoerder weten.

Visser ontving naar eigen zeggen een ‘kritische’ brief van de IGJ met vragen over de bezetting en de deskundigheid van behandelaren bij haar bedrijf. Er zijn momenteel meer dan 200 cliënten in zorg, tot februari worden die geholpen door vier behandelaren. Per 1 februari moeten in totaal tien zorgmedewerkers in dienst zijn en komen geleidelijk de overige honderden wachtenden in behandeling. Visser zegt dat er op 1 april meer medewerkers starten.

Het gebrek aan overheidscontrole valt zelfs Visser op: ‘Het verbaast mij dat niet de hele bedrijfsstructuur is opgevraagd’

Klinisch psycholoog Leo Harks geeft als hoofdbehandelaar van Genderhealthcare leiding aan de basispsychologen. Harks meldt FTM dat hij ‘zijn sporen verdiend heeft in de reguliere GGZ’, maar met transgenderzorg heeft hij nog geen jaar ervaring. Hij denkt dat hij ‘te zijner tijd’ voldoende expertise kan opbouwen, onder meer via een opleiding binnen Genderhealthcare door een externe specialist.

De kwartiermakers spreken regelmatig met Genderhealthcare. Verkoulen: ‘Wij hebben tot nu toe geen concrete aanwijzing om te denken dat het niet goed gaat met de zorgverlening. De IGJ zit er zover wij weten bovenop.’

Het gebrek aan overheidscontrole valt zelfs Visser op: ‘Het verbaast mij dat niet de hele bedrijfsstructuur is opgevraagd.’ Het openen van een zakelijke rekening vergde meer papierwerk dan de overname van Stepwork.

De IGJ keek naar formaliteiten en vroeg protocollen en een bezettingslijst op. ‘Ik leverde toen een lijst aan met regiebehandelaren, maar er is niet inhoudelijk gekeken of zij transgenderspecialist zijn,’ zegt Visser. ‘Ik had jouw naam ook kunnen opschrijven. Dan zeggen zij op een gegeven moment: geen bezwaar. Maar ik heb geen gesprek met de IGJ gehad, wat ik wel had verwacht.’

‘En vind ik dat opmerkelijk?’, vraagt Visser. ‘Ja. Als je kwaad wil, kun je hier misbruik van maken. Dat zie ik ook wel.’