Opstandige vishandelaar legt het af tegen Bijzonder Beheer

    Na een taaie strijd tegen zijn lokale Rabobank is de Friese vishandelaar Eeuwke Damstra vlak voor kerstmis failliet gegaan. Een uit de hand gelopen ruzie over een onverkoopbare viswinkel eindigde in een klus voor de curator. Damstra wacht de schuldsanering en Rabo kan fluiten naar tonnen. Hoe kon het zo mislopen met een verder prima renderend bedrijf?

    Follow The Money schreef eerder over Eeuwke Damstra, een trotse Fries die zich als een van de weinigen in Europa op een professionele manier bezig houdt met het drogen van vis: een lekkernij die vooral door Russen wordt verorberd. 'Een gat in de markt,' volgens de Fries. Maar ook in een ander opzicht is Damstra geen doorsnee ondernemer: hij is een van de weinigen die openlijk de confrontatie met Bijzonder Beheer zocht, een strijd die veel ondernemers pas aandurven als hun bedrijf al ter ziele is en ze niets meer te verliezen hebben. De visdrogerij heeft volgens voormalig bankier van de Friesland Bank Folkert Fennema, die Damstra adviseert, de afgelopen twee jaar ieder jaar zo'n honderdduizend euro winst gemaakt, op een omzet van grofweg 1 miljoen euro. Na enkele moeizame beginjaren, maakt Damstra sinds 2009 op één jaar na winst.

    'Bromberen van Bijzonder Beheer'

    Toch kwam Damstra in de problemen doordat hij enkele jaren gelden de strijd aan ging met 'de bromberen van bijzonder beheer', zoals hij ze zelf noemde. De bank had een tijdelijke lening verstrekt met als onderpand de oude viswinkel van Damstra in het Friese dorpje Woudsend. Hoewel de winkel niet verkocht raakte, wilde Rabo op een gegeven moment toch zijn geld terug. Of dat Damstra op zijn minst zou gaan aflossen op de lening. Dat schoot de vishandelaar in het verkeerde keelgat: de coöperatieve bank had toch aan een medeschuldeiser (de gemeente Wymbritseradeel) beloofd om de lening in stand te houden en om geen extra geld uit het bedrijf van Damstra te trekken? Afspraak is afspraak, vindt Damstra. Dus toen Rabo de, in zijn ogen onredelijke, eis op tafel legde, was voor hem de maat vol: 'Toen ik na dat gesprek [met Rabobank] buiten stond, zei ik tegen mijn vrouw Betty: boek dat geld maar even over naar een andere bank. Maar dat kon al niet meer. Alles was in een keer geblokkeerd, meteen. Ik kon geen loon meer betalen, geen leveranciers, niets.'
    'Ik heb niet op een punt verloren, ik heb gewoon alles verloren'
    Damstra stapte vorig jaar naar de rechter om te voorkomen dat Rabo de voormalige viswinkel op de veiling zou brengen, maar die zaak verloor hij juni vorig jaar. 'Ik heb niet op een punt verloren, ik heb gewoon alles verloren,' zei Damstra na de uitspraak. Ook in hoger beroep kreeg Damstra in oktober het lid op de neus: de bank had weliswaar verklaard akkoord te gaan met veel eisen van de gemeente, maar deed dat op dusdanig wollige wijze, dat de bank volgens de rechter het recht behield om het geleende geld terug te eisen en zonodig het pand te veilen.

    Waarom was faillissement nodig?

    Twee maanden later moet Damstra opnieuw naar de rechtbank, dit keer om zijn faillissement aan te vragen. Op de dinsdag voor kerst vraagt hij faillissement aan en krijgt dat ook. De vraag dringt zich op: waarom was dit faillissement nodig? Hadden Damstra en Rabobank niet tot een akkoord kunnen komen? Nu lijken er alleen maar verliezers: Damstra en zijn vrouw hebben jaren van schuldsanering in het vooruitzicht en Rabobank is waarschijnlijk een groot deel van de vele honderdduizenden euro’s kwijt die zij aan Damstra heeft geleend.
    'Het was een goed gesprek, met als uitkomst: we lossen het op. Maar de volgende dag stonden er deurwaarders op de stoep'
    Volgens Folkert Fennema heeft Damstra na de uitspraak van de rechter meerdere malen geprobeerd om alsnog met Rabo aan tafel te gaan zitten om tot een oplossing te komen. 'Damstra is samen met zijn vrouw een week voor de faillissementsaanvraag bij de directeur van Rabobank Sneek-ZuidWestFriesland, Bert Roman, op bezoek geweest. Dat was een goed gesprek met als uitkomst: we lossen het op. Maar de volgende dag stonden er twee politieagenten op de stoep met deurwaarders om beslag te leggen. Damstra voelt zich aan alle kanten besodemieterd. Hij dacht [na dat gesprek met Roman], we kunnen verder, dit boek kan dicht.' Volgens Fennema heeft de executieveiling van de viswinkel 100.000 euro opgeleverd, terwijl de lening waarvoor de winkel als onderpand diende, 200.000 euro was. 'Het tekort is direct door de bank van de rekeningcourant afgeboekt,' zegt Fennema. Volgende week woensdag wordt ook het bedrijfspand geveild, waarin onder meer de speciaal voor Damstra ontworpen visdroogmachines staan.
    'Faillissement hebben we aanvaard, maar het zou wrang zijn als het bedrijf dicht zou gaan'
    Damstra zelf wil weinig kwijt over het faillissement. 'Dat mijn vrouw en ik alles kwijt zijn, dat hebben we aanvaard. Als je je kont brandt, moet je op de blaren zitten, of dat nou terecht is of niet. Maar als het bedrijf dicht zou gaan, zou dat erg wrang zijn. Dat de mensen niet op straat komen te staan, dat is het belangrijkste. Dus ik wil Rabo niet tegen de schenen schoppen.'

    Verkoop pand cruciaal voor visdrogerij

    De visdrogerij en vishandel van Damstra zijn volgens Fennema al voor het faillissement overgenomen door een andere partij. 'Daardoor is de werkgelegenheid geborgd. Anders had het personeel op straat gestaan,' stelt Fennema. Ook Damstra is in dienst van de B.V die de zaak heeft overgenomen. 'Hij is de enige die het technisch procédé van het drogen van de vis kent. Zonder Eeuwke Damstra is er geen bedrijf. Hij is nu misschien directeur van het bedrijf, maar hij zit wel in de schuldsanering.' Toch is het niet zeker of de zaak door kan gaan, omdat nog onduidelijk is wie na volgende week woensdag eigenaar is van het pand en de droogmachines. Fennema hoopt met een investeerder het pand te kunnen kopen, zodat de visdrogerij verder kan werken, maar of dat lukt, hangt onder meer af van de curator en de Rabobank. Aan wie de vishandel van Damstra is verkocht, wil Fennema niet zeggen. Wel benadrukt hij dat Damstra zelf geen aandeelhouder is. Fennema zegt zich geen zorgen te maken dat de curator van Damstra de verkoop van het bedrijf aan een andere partij in twijfel gaat trekken. 'Wij hebben alles keurig gewaardeerd en die taxatiewaarde is betaald.'

    Was alle media-aandacht nu gunstig of niet?

    Rabobank Sneek-ZuidWestFriesland wil niet inhoudelijk reageren en verwijst naar een reactie die de bank ruim een jaar geleden gaf aan het Friesch Dagblad. Daarin benadrukt de coöperatieve bank zorgvuldig te hebben gehandeld en 'zich niet te herkennen in het geschetste beeld'. Ook 'betreurt' de bank het dat de zaak in de publiciteit is gekomen, 'maar zal hierdoor geen andere koers gaan varen'. Fennema betwijfelt dat. 'Rabobank heeft in de rechtszaal letterlijk gezegd dat deze zaak een voorbeeldfunctie heeft. Ze willen geen precedentwerking scheppen door Damstra tegemoet te komen. Met name het mediaverhaal wordt ons zeer kwalijk genomen.' Fennema zegt te merken dat door de media-aandacht voor Bijzonder Beheer en de hoorzitting in de Tweede Kamer vorig jaar, de banken in het algemeen voorzichtiger zijn geworden. 'Ze halen minder snel de trekker over. Damstra is helaas een negatieve uitzondering. Maar als je zwicht voor de druk van de banken wordt het alleen maar erger.'
    Over de auteur

    Joris Heijn

    Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren