Bestuursvoorzitter Gerrit Zalm geeft in februari 2016 een toelichting bij het jaarverslag.

Witteboordencriminaliteit wordt veronachtzaamd, terwijl daar absurd veel geld in omgaat. Lees meer

Dankzij de talloze belastingverdragen met andere landen is Nederland in de afgelopen decennia uitgegroeid tot een van de voornaamste belastingparadijzen op aarde.

 

Niet alleen lopen de geldstromen van de grootste bedrijven op aarde langs de Amsterdamse Zuidas, ook is de Nederlandse wet- en regelgeving zeer geschikt voor fraudeurs en witwassers. Tegelijkertijd is door onderbezetting in het opsporingsapparaat de pakkans voor deze financiële misdaden minimaal. FTM gaat op zoek naar de witteboorden die hun diensten verlenen aan criminelen, onderzoekt waarom de politiek geen hardere maatregelen neemt en hoe het ‘woud’ aan onderzoeksinstanties beter zou kunnen functioneren.

21 artikelen

Bestuursvoorzitter Gerrit Zalm geeft in februari 2016 een toelichting bij het jaarverslag. © ANP/Robin van Lonkhuijsen

De top van ABN Amro weet al in 2014 dat witwassen een groeiend probleem is voor de bank. Toch besluit de raad van bestuur, onder leiding van Gerrit Zalm, een geheim onderzoeksproject in samenwerking met justitie stop te zetten. De bank houdt het project op het allerlaatste moment tegen. Dit blijkt uit vertrouwelijke documenten in handen van Follow the Money.

Lees het hele verhaal (9 min.)
Lees de snelle versie

ABN Amro zette in juni 2014 een samenwerking met het Openbaar Ministerie (OM) stop die bedoeld was om witwassen tegen te gaan. Een big data-onderzoek dat de kennis van fraude binnen de bank moest vergroten, werd vanuit de raad van bestuur op het laatste moment geblokkeerd. Het gezamenlijke project, waarbij onder meer ook adviesbureau PwC was betrokken, was meer dan een jaar voorbereid. 

Toenmalig bestuurslid Caroline Princen mailde op 23 juni 2014, een dag voordat het interne onderzoek zou beginnen, aan het OM dat er zorgen waren gerezen met betrekking tot privacy. Er zouden namelijk klantgegevens worden gedeeld met externe partijen. 

Van Princen mocht dat wel, maar niet als het OM de resultaten in een rapport zou opnemen. De betrokkenheid van ABN Amro moest strikt geheim blijven. ‘Wij willen geen risico lopen dat bekend wordt dat de bank aan dit proces heeft meegewerkt,’ mailde ze aan de hoofdofficier van justitie die het onderzoek leidde.

Daarmee was het big data-onderzoek van de baan.

Het project was onderdeel van FinPro, een publiek-private samenwerking onder leiding van het OM, waaraan verder partijen deelnamen als Deloitte, KPMG en een reeks advocatenkantoren. ABN Amro had er in een eerder stadium juist mee ingestemd dat de onderzoeksresultaten vertrouwelijk gedeeld zouden worden. 

De mislukte samenwerking is opmerkelijk gezien het huidige strafrechtelijk onderzoek naar ABN Amro. Justitie verdenkt de bank onder meer van ‘schuldwitwassen’ en richt zich met name op de periode 2013-2018 en de rol van toenmalige bestuurders, onder wie topman Gerrit Zalm.

Het besluit van destijds om het onderzoeksproject te staken, kan vervelend uitpakken voor de betrokken bestuurders

Uit de stukken in handen van Follow the Money blijkt nu dat ABN Amro aan het begin van dit tijdperk nog actief met justitie samenwerkte. De bank erkende intern de witwasproblemen. Zo schreven bankiers op 18 februari 2014 in een notitie dat ‘criminelen steeds vaker gebruik maken van verfijnde methodes’ op het gebied van financiële fraude. 

Het besluit van destijds om het gezamenlijke onderzoek met justitie te staken, kan daarom vervelend uitpakken voor de betrokken bestuurders. Het strafrechtelijk onderzoek richt zich immers op de vraag of zij wel genoeg deden om witwassen te voorkomen. Na juni 2014 kwamen bij de bank meerdere witwasincidenten naar buiten, die met meer kennis van ‘foute’ financiële gedragingen wellicht eerder waren ontdekt. 

Of het stoppen van de samenwerking in 2014 een rol speelt in het huidige strafrechtelijk onderzoek, wil een woordvoerster van het OM niet zeggen. ‘Wij doen geen enkele mededelingen over lopend onderzoek.’

Een woordvoerder van ABN Amro stelt tegenover FTM dat de juiste voorwaarden ontbraken om het project door te zetten: ‘Er zijn verkennende gesprekken geweest maar het is niet tot een concrete samenwerking gekomen.’


Je las zojuist een experiment: een korte versie van ons onderzoeksverhaal. Wat vond je van deze aanpak? Heb je tips, opmerkingen, kritiek? Laat het ons weten:

MAIL DE EINDREDACTIE

Wil je meepraten in de bijdragen, of ben je gewoon benieuwd geworden naar het hele verhaal? Lees het hele artikel via de knop hieronder.

LEES HET HELE VERHAAL (9 MIN.)