ABP staat op drijfzand Italië

1 Connectie

Relaties

Italie
0 Bijdragen

ABP zit tot aan zijn strot in Italiaanse staatsobligaties. De marktwaarde daarvan is met honderden miljoenen gedaald. En Frankrijk is de volgende kandidaat.

Ieder pensioenfonds staat voor hetzelfde dilemma. Aan de ene kant is er de noodzaak tot het halen van voldoende rendement. Aan de andere kant staat het bieden van voldoende zekerheid voor de toekomst.

 

Voor het eerste wordt belegd in aandelen; voor zekerheid wordt geld gestoken in vastrentende waarden zoals obligaties en vastgoed. Maar juist het beleggen in zekerheid ontpopt zich met de Europese schuldencrisis tot de grootste risicofactor. De ijzeren zekerheid van een staatsobligatie blijkt een schijnzekerheid.  

 
Dat voelt ook het grootste pensioenfonds van Nederland, ABP. Uit het overzicht van de top 100 beleggingen van het ABP blijkt dat in 2010 Frankrijk en Italië bovenaan staan. Samen zijn ze goed voor ruim €22 miljard. Vanuit speculatief opzicht begrijpelijk, maar vanuit het oogpunt van zekerheid minder verstandig
 
In de Umwertung aller Werte die op dit moment plaatsheeft, vormen deze beleggingen niet een klein, maar juist groot risico. Net als voor de invoer van de euro het geval was, vormen ze een aanzienlijk minder solide belegging dan Duitse, Nederlandse of Finse obligaties. Nu komen Nederland en Duitsland nog in de top 10 voor, maar Finland, het in financieel opzicht meest solide euro-land staat met 490 miljoen op de 36e plaats. Ruim onder Griekenland, dat met 537 miljoen nog altijd op de 27e plaats staat. Vanuit het perspectief van zekerheid niet echt een logische plek.
 
Blik in de top 100 van 2010 (klik voor vergroting)
 
 
 
Met de keuze voor beleggen in Franse en Italiaanse staatsobligaties kiest het ABP de facto voor rendement boven zekerheid. Ze zijn immers iets goedkoper, terwijl de rentes voor 10-jarige obligaties vergelijkbaar was met die van Duitse en Nederlandse. Maar inmiddels blijkt dat de zekerheid die deze obligaties helemaal niet gegarandeerd is. In het geval van Italië is dat geen nieuws. De Italiaanse problemen zijn niets anders dan een aangekondigde ramp. Met de populist premier Berlusconi aan het roer valt geen aanpak van het schuldenprobleem te verwachten. En tijdens zijn bewind is de Italiaanse economie relatief steeds minder gaan presteren. Dat wisten de vermogensbeheerders van het ABP (=APG) natuurlijk net zo goed als de gemiddelde krantenlezer.
 
 
Amerika
De cijfers van de vastrentende waarden laten een verontrustend beeld zien. In 2009 stond de VS nog bovenaan, met €13 miljard. Zie onderstaande snapshot uit het ABP Jaarverslag van 2009
 
 
Klik voor vergroting
 
De posities in Amerikaans schuldpapier zijn op het eerste gezicht in 2010 fors afgebouwd. Het land staat in de top 100 nu met €1,046 miljard op de 13e plaats, net onder België. Het verschil is echter niet zo groot als het lijkt: de beleggingen in Fannie Mae en Freddie Mac zijn in 2010 afzonderlijk gepresenteerd, zo blijkt uit dit overzicht uit het meer gedetailleerde ABP-jaarverslag van 2010. Deze hypotheekverschaffers zijn genationaliseerd en worden dus in principe gedekt door de Amerikaanse staat. Maar ook die dreigt binnenkort zijn rekeningen niet meer te kunnen betalen omdat het kredietplafond binnen enkele weken wordt bereikt. En wat te denken van Banco Santander? En Bank of America? Goudgerande beleggingen zijn het niet, rotsvaste waarden evenmin. Belgische staatsobligaties laten we maar even buiten beschouwing; berichten als deze voorspellen weinig goeds. 
 
Het lelijk eendje van Europa: Frankrijk
De risico-arme beleggingen van het ABP zijn dus weinig geruststellend voor hen die rekenen op hun ABP-pensioen. Het gaat immers niet om verwaarloosbare percentages. Italië maakt ruim 10 procent uit van de totale beleggingen in vastrentende waarden. Frankrijk, dat op zijn beurt vuistdiep zit in Italiaans schuldpapier, 12 procent. Al even wankel: de €8 miljard in Fannie Mae en €1,7 in Freddie Mac. Zie de percentages in dit snapshot van het jaarverslag van 2010. 
 
Klik voor vergroting
 
 
Kortom, eenderde van de top 10 risico-arme beleggingen blijkt helemaal niet zonder risico. Sterker, ze zijn gebouwd op drijfzand. Frankrijk heeft nu nog een solide imago, maar dat zou wel eens heel snel kunnen veranderen. Volgens  Keith Wade, chief economist van de Britse vermogensbeheerder Schroders, is Frankrijk de meest onderschatte zwakke schakel van de eurozone.
 
 
Afgebouwd
In de loop van 2010 heeft ABP de beleggingen in Griekse staatsobligaties (dat in 2009 nog op nummer 6 stond) afgebouwd van €2,3 miljard naar €567 miljoen. Daarop is waarschijnlijk een miljard euro verloren. Maar daarvan lijken de beleggers van ABP weinig te hebben geleerd. In 2010 hebben ze juist nog eens twee miljard euro extra gestoken in nieuwe euro-obligaties. Niet in Duitse, Nederlandse of Finse, maar in landen met een hoger risicoprofiel. Frankrijk en Italië dus. Het is alsof je aan de roulette-tafel zit nog een keer probeert om verliezen goed te maken door alles op rood te zetten. 
 
Intussen gaat de aftakeling in de eurozone in rap tempo verder. ABP doet geen uitspraken over zijn actuele posities, maar gezien de situatie waarin Italië verkeerd kan het niet anders dan dat de marktwaarde van ABP-beleggingen in Italiaans schuldpapier sterk zijn gedaald. Een goed ingevoerde bron schat dat de teller over de afgelopen week nu op minus €800 miljoen staat.
 
Implosie euro-zone
 "Italië dreigt te imploderen", stelt Steen Jakobsen, hoofdeconoom bij Saxo Bank. "Beleggers moeten zich voorbereiden op crisis 2.0." En deze dinsdagochtend 12 juli lijken de Europese ministers van financiën zich neer te leggen bij een Grieks faillissement. Onze minister van Financiën tegen Reuters, op de vraag naar een mogelijke default: "It is not excluded any more. Obviously the European Central Bank has stated in the statement that it did stick to its position, but the 17 (euro zone) ministers did not exclude it any more so we have more options, a broader scope."
 
Hoe lang duurt het voordat hetzelfde gebeurt met Italië? En hoe lang houdt Frankrijk het dan nog droog? De ABP-gepensioneerden doen er goed aan hun borst nat te maken. De eerste domino-steen lijkt nu echt te gaan vallen, zo blijkt uit de woorden van De Jager. Benieuwd wat de gevolgen zijn voor de dekkingsgraad van ABP? Op donderdag 21 juli komt het fonds met een update.
 
Overigens is het ABP niet het enige pensioenfonds dat zijn premiegeld in euro-obligaties heeft belegd. Onlangs maakte DNB bekend dat de Nederlandse pensioenfondsen een kwart van hun totale beleggingen (€161 miljard) hebben gestoken in euro-staatsobligaties. Euro-crisis of niet.