Actievoerders bij een Shell-aandeelhoudersvergadering in 2018 waarin werd gestemd over de groene resolutie van Follow This. Actiam steunde deze resolutie destijds.

Actievoerders bij een Shell-aandeelhoudersvergadering in 2018 waarin werd gestemd over de groene resolutie van Follow This. Actiam steunde deze resolutie destijds. © ANP/Anke Teunissen

Vermogensbeheerder Actiam erkent te ‘groen’ label, maar blijft investeren in fossiel

Actiam meldt vandaag dat het naar aanleiding van The Great Green Investment Investigation een deel van zijn duurzaamste fondsen gaat herclassificeren naar een minder duurzaam label. Dit betekent echter niet dat de vermogensbeheerder zich terugtrekt uit de fossiele industrie of de luchtvaart. Die beweging past in een trend.

De Nederlandse vermogensbeheerder Actiam gaat een groot deel van zijn beleggingsfondsen herclassificeren. Vanaf volgend jaar dragen veertien fondsen, met een gezamenlijke waarde van meer dan 4,8 miljard euro niet langer de ‘donkergroene’ artikel 9-classificatie, maar worden ze teruggeschaald naar de minder groene artikel 8-classificatie. Volgens Actiam is deze aanscherping nodig omdat het ‘niet langer passend’ is de aandelen en obligaties in de meeste fondsen de artikel 9-classificatie te geven. 

De aanscherping volgt op onderzoek van The Great Green Investment Investigation, een pan-Europees onderzoek onder leiding van Follow the Money en Investico, waarin verschillende Europese media de duurzaamheid onderzoeken van Europese beleggingsfondsen die zichzelf ‘donkergroen’ noemen. Daarbij kwam aan het licht dat bijna de helft van deze fondsen belegt in de fossiele industrie of in de luchtvaart.

In de Actiam-fondsen met het groenste label vonden Follow the Money en Investico grijze beleggingen met een totale waarde van bijna 170 miljoen euro. Geld van beleggers met een duurzaam geweten stroomt naar investeringen in bedrijven als het Oostenrijkse olie- en gasbedrijf OMV (90 procent van de omzet uit fossiel), de Noorse fossiele reus Equinor (96 procent omzet uit fossiel), de tankstationketen Repsol (90 procent van de omzet uit fossiel). Actiam-fondsen investeerden zelfs in Zhongtai Chemical in het Chinese Xinjiang – een bedrijf dat volgens onderzoekers van de Sheffield Hallam University in 2021 ruim 7 miljoen ton kolen produceerde en betrokken zou zijn bij de dwangarbeid van duizenden Oeigoeren via door de Chinese staat gesponsorde ‘herallocaties’.

Daarnaast vonden we investeringen in luchtvaartmaatschappijen als Lufthansa, Air Canada en Japan Airlines in ‘donkergroene’ Actiam-fondsen.

Grijs, lichtgroen of donkergroen?

Om greenwashing in de financiële sector te voorkomen moeten fondsmanagers sinds een kleine twee jaar hun fondsen een kleur geven van de Europese Unie: grijs (artikel 6), lichtgroen (artikel 8) of donkergroen (artikel 9). Hoe groener het fonds, hoe hoger de duurzaamheidseisen op sociaal- en milieuvlak. Met The Great Green Investment Investigation namen Follow the Money en partners de duurzame claims van Europa’s ‘donkergroene’ beleggingsfondsen onder de loep, oftewel artikel 9-fondsen.

Lees verder Inklappen

De afschaling betekent niet dat Actiam zich zal terugtrekken uit deze grijze bedrijven; integendeel. Het betekent enkel dat de fondsen zelf niet langer ‘donkergroen’ genoemd worden, maar voortaan als ‘lichtgroen’ door het leven gaan. Actiam kon nog niet laten weten of het haar beleggers in de betreffende fondsen actief van de herclassificatie op de hoogte gaat stellen. 

Opvallend is dat Actiam zijn Impact Wereld Aandelenfonds niet zal herclassificeren. Uit de recentste portfoliodata blijkt dat ook dit fonds grijze beleggingen bevat – onder meer in de Amerikaanse stroomproducent Nextera Energy en de Chinese Longyuan Power Group, bedrijven die een aanzienlijk deel van hun omzet uit fossiele brandstoffen halen.

Vermogensbeheerders mogen zelf kiezen welke classificatie ze aan hun fonds toekennen. Niettemin zijn artikel 8 en artikel 9 termen met juridische implicaties. Ze maken deel uit van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR): een Europese verordening die beoogt de kapitaalmarkten duurzamer te maken.

Artikel 9-fondsen worden in de sector alom aangeprezen als ‘donkergroen’, omdat de bedrijven in zo’n fonds geen enkele significante schade mogen toebrengen. Dit geldt voor zowel sociale schade (zoals mensenrechtenschendingen) als natuurschade (zoals ontbossing) en klimaatschade. Artikel 8-fondsen moeten ook een duurzaamheidsambitie hebben, maar de geen significante schade-bepaling geldt voor deze fondsen niet.

Sinds de introductie van de Europese regels is het aantrekkelijk om een beleggingsfonds zo duurzaam mogelijk voor te stellen. Private beleggers maken zich zorgen om klimaatverandering en willen dat hun investering niet alleen financieel rendeert, maar ook bijdraagt aan een betere wereld. Die belofte doen artikel 9-fondsen, waardoor het geld toestroomt. 

Terwijl aandelenmarkten de afgelopen maanden onderuit gingen door inflatiedruk, geopolitieke spanningen en dreigende recessie, wisten de groene fondsen juist meer geld op te halen. Waar andere fondsen volgens de European Fund and Asset Management Association (EFAMA) sinds begin van dit jaar tientallen miljarden verloren, groeide het vermogen in artikel 9-fondsen met 31 miljard euro. De donkergroene artikel 9-vlag trekt dus klanten.

De herclassificatie door Actiam past binnen een trend. Andere vermogensbeheerders trokken eerder al de conclusie dat de beleggingen in hun donkergroene fondsen de artikel 9-classificatie toch niet verdienen. Zo schaalde de grote Franse vermogensbeheerder Amundi onlangs bijna al zijn artikel 9-fondsen bij naar artikel 8. Ook NN Investment Partners en de Franse vermogensbeheerder Axa deden dit met tientallen artikel 9-fondsen. Sinds afgelopen zomer kreeg tot dusver zo’n 10 procent van de Europese artikel 9-fondsen al een lagere classificatie.

Daar staat tegenover dat er aan de lopende band nieuwe fondsen met een artikel 9-classificatie bijkomen. Ook Actiam stelt per 1 januari 2023 nieuwe artikel 9-fondsen beschikbaar voor particuliere beleggers. In heel Europa kwamen er sinds afgelopen zomer 164 stuks bij, waardoor het aantal fondsen dat zichzelf donkergroen noemt onder de streep alleen maar is toegenomen. 

Woensdag publiceert Follow the Money een uitgebreid interview met Dennis van der Putten, hoofd duurzaamheid bij Actiam, waarin uitgebreid wordt ingegaan op Actiams redenen om te blijven beleggen in fossiele bedrijven.