Chemische additievenkok Ferran Adrià wordt Disney’s gezondheidsgoeroe

    Follow the Money beschreef in een vierdelige serie hoe Ferran Adrià, de ster van de moleculaire keuken, zich ontwikkelde tot de kampioen van de chemische additievenindustrie. Nu volgen we zijn verbijsterende transformatie tot gezondheidsheld voor kinderen als hoofdrolspeler in een Disney app. De start van een wereldwijd marketingoffensief?

    Ferran Adrià, de Spaanse ster van de moleculaire cuisine, verrast wederom vriend en vijand. Nadat hij een hele reeks ziekmakende E-nummers in de topgastronomie introduceerde, is hij sinds deze week de spil en de held in een nieuwe app, boek en video van Disney. Adrià, tot vijf keer toe uitgeroepen tot ‘beste kok op aarde’, kun je je eerder voorstellen als Darth Vader of Food in een Star Wars-film, dan in de rol waarin Walt Disney company Spain & Portugal hem heeft gecast. Disney zet de uitvinder van het laboratoriumkoken juist in om kinderen over gezond eten te informeren. 

    Ik wil, zo meldde Adrià vorige week via de Spaanse radio, kinderen met hulp van Disney uitleggen ‘wat een natuurlijk product is en wat niet’. Met geen woord repte hij over de manier waarop hij jarenlang leentjebuur heeft gespeeld bij de additievenindustrie, zoals eerder beschreven in de FTM-serie De post-moleculaire keuken. Evenmin zegt Adrià iets over de Texturas-lijn van zijn restaurant El Bulli, die bestaat uit allerhande poeders en soorten schuim waarmee hij zijn 30 gangen tellende menu in elkaar knutselde. Met gebruikmaking van technieken en stoffen uit de voedingsindustrie, creëerde de Spanjaard tal van nieuwe, spannend ogende, maar verrassend vage, gerechten waarmee hij zijn gasten op het verkeerde been zette. Zijn manier van koken met door chemische verdikkingsmiddelen bijeen gehouden geleien, schuimpjes en zogeheten sferificaties is niet zelden ‘toverkunst’ genoemd. Het betrof echter reguliere technieken en hulpstoffen uit de levensmiddelenindustrie.

    Eerste hulp bij El Bulli

    Ironisch genoeg staat dus de ‘moleculaire keuken’ van ‘de tovenaar’, die voor Disney over de gezondheid van ons eten mag prediken, stijf van in potentie ziekmakende E-nummers. Gasten worden niet geïnformeerd over de additieven omdat restaurantkoks, anders dan de levensmiddelenindustrie, geen meldplicht hebben over de ingrediënten die hun gerechten bevatten. Zelfs niet nadat het meest dichtbij gelegen ziekenhuis van het Spaanse Rosas ertoe was overgegaan hun Eerste Hulppost de ‘El-Bulli-afdeling’ te noemen. Er zijn diverse voorbeelden van gasten die ziek werden van Adrià’s eten.  

    Er zijn diverse voorbeelden van gasten die ziek werden van Adrià’s eten

    De samenwerking met Disney betreft de Spaanse en Portugese dochter van het mondiale entertainment-bedrijf, maar dat weerhoudt Adrià er niet van al te spreken van ‘een bijna galactisch initiatief.’ De chef die begin jaren nul nog mede werd gefinancierd door de additievenindustrie, heeft intussen een reeks grote sponsors achter zich. 

    Naast Disney zijn dat onder meer Telefónica, de Spaans-Catalaanse bank La Caixa, het champagnehuis Dom Perignon en de Franse supermarktketen Carrefour. Al deze partijen, zegt Adrià, werken met hem samen om zijn ambitie een mondiale gastronomische databank te creëren mogelijk te maken. Zo ongeveer alles wat eetbaar is op aarde zou moeten worden opgenomen in die El Bullipedia of Sapiens, zoals dit tameljk megalomane project genoemd wordt. In een recent interview noemt Adrià zijn nieuwe gastronomische avontuur ‘een educatief ecosysteem’.

    Nieuw marketing-elan

    Op dit moment is er in Maastricht in Huis Marres een tentoonstelling te zien over Adrià’s keuken onder de titel Notes on Creativity. Na jaren van relatieve stilte, sinds het sluiten van El Bulli in de zomer van 2011, timmert Adrià weer flink aan de weg. In Duitsland is onlangs bekend gemaakt dat zijn Texturas in een bejaardentehuis worden aangewend om de eetlust van de bewoners aan te wakkeren.

    De samenwerking betreft de Spaanse en Portugese Disneydochter, maar dat weerhoudt Adrià er niet van te spreken van ‘een bijna galactisch initiatief’

    Tevens zijn vroegere industriële partners van Adrià nu bezig met 3D-food printing voor thuisgebruik, hetgeen waarschijnlijk ook weer gepaard gaat met de nodige hulpstoffen. Het multimediale Disneyproject, de tentoonstelling in Marres en het 1000 euro kostende Adriàdiner tijdens de TEFAF in Maastricht op 19 maart dit jaar plus de vele pagina’s interviews en portretten in dagbladen als NRC en de Volkskrant zijn wellicht deel van een geslaagde marketingcampagne die nog maar amper begonnen is. 

    Follow the Money heeft de topchef, die de gastronomie over de hele wereld revolutionair veranderde met zijn E-nummers, meerdere keren om een interview gevraagd. Adrià zegde toe, maar dat interview werd later geannuleerd. Onlangs liet hij via de woordvoerder van Marres weten niet met FTM in discussie te willen gaan over de middelen die hij in zijn keuken heeft gebruikt. De reden die hij aanvoert is eigenaardig. Hij zegt dit dispuut uit de weg te gaan ‘uit respect’ voor zijn Catalaanse driesterren-collega Santi Santamaria met wie Adrià vanaf 2008, na het verschijnen van Santamaria's prijswinnende boek La Cocina al Desnudo, ernstig in conflict was over het gebruik van stikstof en vele additieven in zijn El Bulli-restaurant. De traditioneel kokende driesterrenchef lanceert in zijn boek een directe, persoonlijke aanval op zijn collega van de moleculaire keuken. Santi Santamaria overleed begin 2011 aan de gevolgen van een hartstilstand. 

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Marcel van Silfhout

    Marcel van Silfhout (1968) is onderzoeksjournalist, auteur, en voedselveiligheid- en spoorwegenexpert. Hij werkte voor region...

    Volg Marcel van Silfhout
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Ziek van de moleculaire keuken

    In een serie artikelen besteedt Follow The Money aandacht aan de opkomst van de zogeheten revolutionaire moleculaire keuken....

    Volg dossier