In Moskou verzamelen zondag 6 maart demonstranten zich bij het Kremlin.

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa? Lees meer

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa?

In dit dossier zoeken we uit wat de geldstromen van en naar Rusland ons vertellen. We analyseren de rol die Nederland speelt in het schaakspel van de Russische machthebbers en schatrijke oligarchen – van Groningen, de Zuidas tot en met Den Haag.

73 artikelen

In Moskou verzamelen zondag 6 maart demonstranten zich bij het Kremlin. © Anton Karliner/SIPA

Gezocht, met spoed: advocaat voor het Kremlin

3 Connecties

Personen

Michail Chodorkovski

Organisaties

Yukos Houthoff
2 Bijdragen

De Russische staat is druk aan het shoppen voor advocaten voor de lopende procedure rond het onteigende Yukos. Dat blijkt uit een e-mail van een gezant van Rusland aan meerdere advocatenkantoren. Rusland moet op zoek naar nieuwe advocaten nadat het Amsterdamse Houthoff besloot te stoppen met de Yukos-zaak.

Welke advocaat is op zoek naar een lucratieve klus met uurtarieven tot 800 euro? De Russische Federatie heeft vertegenwoordiging nodig in een langlopende procedure rond oliebedrijf Yukos, dat begin deze eeuw werd onteigend. Voormalig eigenaar Michail Chodorkovski verdween vervolgens de bak in. De oud-aandeelhouders van Yukos eisen tientallen miljarden van de Russische Federatie.      

Advocatenkantoor Houthoff verdiende er jarenlang miljoenen mee, wat het de bijnaam ‘Kremlin aan de Zuidas’ opleverde. Totdat de oorlog in Oekraïne dit onhoudbaar maakte en Houthoff zich vorige week gedwongen achtte het werk voor de Russen neer te leggen. Inmiddels is Rusland op zoek naar advocaten, blijkt uit een e-mail die afgelopen maandag aan meerdere kantoren is verstuurd.

Deze luidt:

Dear mr. [...],

By way of introduction, my name is [..]. I am senior counsel at the International Centre for Legal Protection ("ICLP"). ICLP acts as an official agent of the Prosecutor General's Office of the Russian Federation in connection with all arbitrations and court proceedings initiated by the majority shareholders of the former Yukos Oil Company (further case details could be found at https://www.yukoscase.com) and several other active arbitrations administered by the PCA and set-aside proceeding currently pending before Dutch courts. We are looking for counsel in the Netherlands who is ready to represent the Russian Federation in these proceedings.

Should your firm, in principle, be interested to work with us, please run potential conflict checks and inform us thereof. We would be glad to provide additional details. We look forward to hearing from you at your early convenience.

Best regards,

[..]

Meerdere kantoren hebben de opdracht afgewezen, zeggen ze tegen Follow the Money. Een van hen heeft geantwoord dat hij de Russische gezant in betere tijden graag een keer een rondleiding geeft in het Vredespaleis in Den Haag (waar het Internationaal Strafhof is gevestigd). 

Het is maar de vraag of iemand nog bereid is om Rusland bij te staan. Als niemand wil, moet de deken van de Nederlandse Orde van Advocaten – de toezichthouder – een advocaat aanwijzen. De kans bestaat dan dat de deken Houthoff weer aanwijst als vertegenwoordiger in deze zaak.

Na Houthoff stopte nog een tweede Nederlands advocatenkantoor met de verdediging van de Russische staat in een lopende zaak: het Amsterdamse Hoyng Rokh Monegier. Het kantoor zegt het niet langer moreel te kunnen verantwoorden om de Russische staat te vertegenwoordigen, meldde NRC. Daarbij ging het om de beroemde wodkamerken Stolichnaya, Moskovskaya en Na Zdorovye, die de Staat deels met succes terugclaimde van een Nederlands bedrijf met een Russische eigenaar.

Zaak-Yukos nadert ontknoping

De zaak rond Yukos nadert een ontknoping. In 2014 oordeelde het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag dat Rusland 50 miljard dollar aan de aandeelhouders van Yukos moet terugbetalen.  

De Russische staat ging in beroep bij de rechtbank in Den Haag, die een reeks beslissingen van het Hof van Arbitrage vernietigde, omdat het hof niet bevoegd was in deze zaken. Vervolgens gingen de aandeelhouders daartegen in beroep bij het Gerechtshof. 

In februari 2020 bekrachtigde het gerechtshof in Den Haag het oordeel van het Permanent Hof van Arbitrage uit 2014, dat stelde dat Rusland de aandeelhouders van Yukos een schadevergoeding van 50 miljard dollar moet betalen. Rusland besloot daarop de zaak bij de Hoge Raad aan te brengen.  

Die verwierp alle bezwaren van Rusland, op één punt na, en verwees daarom de zaak terug naar het Amsterdamse Hof. De Hoge Raad was van oordeel dat het Gerechtshof ‘ten onrechte om procedurele redenen het betoog van de Russische Federatie dat de aandeelhouders in de arbitrageprocedure bedrog zouden hebben gepleegd, buiten beschouwing heeft gelaten en daar dus niet een inhoudelijk oordeel over heeft gegeven’.

Zulke complexe zaken zijn normaal een lawyer’s paradise. De lol is er nu wel af.