Derivaten in het MKB

FTM verdiept zich sinds 2013 de wijze waarop grote banken in Nederland vele duizenden ondernemers in het MKB met rentederivaten opzadelde. Complexe financiële producten waarvan MKB’ers niet begrepen wat voor schadelijke uitwerking ze konden hebben. Dat had voor vele ondernemers desastreuze gevolgen. FTM drong door tot de kleinste details van deze grote misstand in de financiële sector. De serie artikelen vormt ook het langst lopende dossier op FTM. Lees meer

FTM zat meer dan 3 jaar de banken op de hielen en er ligt nu een oplossing.

Banken verkochten derivaten niet alleen aan woningcorporaties als Vestia, maar ook op grote schaal aan kleine ondernemers waarvan iedereen wist dat zij een verwaarloosbare kennis hadden van complexe financiële producten. Wilden die ondernemers uit het MKB opeens zo graag derivaten als renteswaps afnemen? Nee, ze werden daar in vele gevallen toe gedwongen. Geen renteswap, geen lening, zo luidde een voornaam verkoopargument van de bankiers. Langzaam beginnen de nadelige gevolgen van deze verkooppraktijken duidelijk te worden. De rentederivaten blijken voor duizenden ondernemers het equivalent van wat de woekerpolis ooit voor consumenten waren. De grote vraag is: wat nu? Worden de banken tot de verantwoording geroepen of wordt het probleem vooruit geschoven en moeten benadeelde MKB'ers - net als woekerpolis-slachtoffers - eindeloos wachten op een halfbakken oplossing of zal de rechtspraak een vroegtijdig vonnis vellen? FTM volgt sinds 2013 deze kwestie op de voet en dringt door tot de voornaamste details. Het dossier en de lezers en experts die er in de afgelopen jaren hun bijdrage aan leverden, vormt een rijke bron aan kennis.

76 Artikelen

AFM speelt stommetje in derivatendossier

5 Connecties
14 Reacties

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) steekt in reactie op een rapport van een extern adviesbureau over de problemen met rentederivaten de hand in eigen boezem: het toezicht is gebrekkig geweest. De toezichthouder wijst echter ook een deel van de kritiek ten onrechte van de hand, aldus Frank Wijn, en ze ontkent bovendien dat ze over informatie beschikte die ze wel degelijk in bezit had.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft de derivatenellende onderschat, erkent de toezichthouder in een persbericht van 29 juni naar aanleiding van een studie van onderzoeksbureau Alvarez & Marsal. Het AFM-bestuur beroept zich echter ook voor een deel op overmacht door de Wet van Murphy. Lariekoek! De AFM was heel goed op de hoogte van de omvang van het probleem. Kenniscentrum Rentederivaten heeft twee jaar lang (!) individueel en gezamenlijk vele klantdossiers over MKB-derivaten met de AFM besproken (met toestemming van de klanten in kwestie uiteraard). Al snel werd duidelijk dat de benodigde technische en praktische kennis niet direct voorhanden was bij de AFM. Dan denk ik: organiseer dat dan, want de bank- en klantbelangen zijn groot genoeg — net als de ellende.

Typisch is ook dat een van de AFM-medewerksters de verhouding ‘toezichthouder-banken’ typeerde als ‘David tegen Goliath’. Ja, en? Als je Goliath tussen de ogen raakt, kan David gewoon winnen, heb ik ooit eens gelezen. Daarnaast heb ik vriend Murphy nooit aan tafel gehad bij al die KCR-AFM-gesprekken en -discussies. Vaak spraken wij (erg) jonge personen in wisselende samenstellingen. En de twee gedreven AFM-medewerkers die hun tanden goed in het dossier hadden gezet, gingen tijdens dit project bij ABN Amro Bank werken. Allemaal louter toeval natuurlijk.

Glasharde ontkenning

Op 30 juli 2013 attendeerde ik de AFM in een mailbericht op de standaardteksten in de brochure van de Rabobank inzake renteswaps. In 2008 werden er structureel swaps aan de man gebracht met het verkoopverhaal dat de klant ‘een vaste rente gaat betalen’. In 2010 was deze tekst gewijzigd, maar beloofde Rabobank nog steeds: u bent niet meer onderhevig aan rentefluctuaties’. Zoals ik aan de AFM schreef: ‘Ik, jullie en bankklanten weten inmiddels dat dat lariekoek is.’

Op 3 november 2013 ontkende de AFM in het programma Brandpunt glashard de brochure te kennen, hoewel ze die op het moment van uitzending al drie maanden in handen had. Ook het feit dat AFM accepteerde dat de banken hun oud-verkopers van rentederivaten verantwoordelijk maakten voor de landelijke herbeoordelingen, zei en zegt mij genoeg. De Britse toezichthouder ging daar al direct voor liggen, maar hier in Nederland gebeurde dat niet. Hier mag de draaideurcrimineel zijn eigen handelen beoordelen en zelfs mede de strafmaat bepalen door mee te praten en te onderhandelen over het uniform herstelkader. Bizar. Minister Dijsselbloem had twee jaar nodig om tot de conclusie te komen dat een slager beter zijn eigen (rottend) vlees niet kan en mag keuren. Twee jaar!

Bliksemafleider

Dit uniform herstelkader wordt een dezer dagen geopenbaard, en ook met de door Dijsselbloem aangestelde Commissie Rentederivaten heb ik hierover gesproken. Slimme mensen met duidelijke inhoud en visie. Maar of zij bestand zijn tegen de enorme bankenlobby…? Bovendien stelt het moment van publicatie van het rapport van Alvarez & Marsal de banken ‘toevallig’ direct in staat om bij het uitkomen van het uniform herstelkader (dat zij al lang hebben ingezien) met hun vinger te gaan wijzen naar de gebrekkige toezichthouder: ‘Ik reed weliswaar door rood, maar ik ben nooit adequaat terechtgewezen door de agent. Dus tja, wat wil je dan?’ Wel zo lekker, een bliksemafleider voor jouw eigen verantwoordelijkheden.

In elk geval kunnen zowel de banken, de AFM (waar is DNB in dezen?), het KiFiD en de politiek niet zeggen dat ze niet wisten hoe groot de ellende was en is. Laat de banken nu in elk geval hun verantwoordelijkheid nemen. De winst op deze onterecht verkochte producten hebben ze toch al binnen.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Frank Wijn

Frank Wijn (bouwjaar 1963) heeft van 1990 tot 2008 bij diverse (groot)banken in Nederland gewerkt. In zijn functies van accou...

Volg Frank Wijn
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

Derivaten in het MKB

Gevolgd door 449 leden

FTM verdiept zich sinds 2013 de wijze waarop grote banken in Nederland vele duizenden ondernemers in het MKB met rentederivat...

Volg dossier