AFM wil betere bescherming kleine ondernemers

    De Autoriteit Financiële Markten (AFM) wil dat mkb-ondernemers beter beschermd worden tegen financiële instellingen. De belangenorganisaties van mkb'ers zitten daar echter niet zo op te wachten. Wat is er aan de hand?

    ‘Toezichthouders hebben een wat pessimistischer kijk op de wereld. Dat heb ik zelf ook.’ Zo trapte Femke de Vries, bestuurder van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) haar betoog af bij de presentatie van het AFM-jaarverslag 2015. Ze vervolgde: ‘De aanjagende rol van de AFM is nodig. Het meest pregnante onderwerp is daarbij toch wel de zakelijke dienstverlening. De mkb-ondernemer wordt behandeld alsof hij een echt zakelijke klant is, terwijl hij eigenlijk misschien eerder als een consument behandeld zou moeten worden.

    De AFM heeft jarenlang de teugels gevierd als het ging om de relatie tussen mkb’er en huisbank; de aandacht van de toezichthouder ging meer uit naar zaken als falende accountants en woekerpolissen. Ja, er waren fouten gemaakt met de verkoop van rentederivaten aan kleine ondernemers, maar banken waren goed bezig met het herbeoordelen van al die verkopen, zo vond de AFM. En ja, er zijn signalen dat de ‘ziekenboeg’ van de banken niet zachtzinnig omgaat met klanten, maar na een onderzoek constateerde de AFM dat ze alleen hun communicatie richting de klant hoefden te verbeteren.

    Van bijzaak naar ‘meest pregnante’ onderwerp

    Maar nu lijkt de AFM van toon te zijn veranderd, maar niet voordat de toezichthouder eind vorig jaar had moeten toegeven dat het herbeoordelen van de rentederivaten eigenlijk helemaal niet goed was gegaan — banken dachten meer aan hun eigen belang dan aan dat van de klant — en dat de toezichthouder zelf ook flinke steken had laten vallen. De dienstverlening van banken aan het mkb is nu in een korte tijd van gepromoveerd van bijzaak tot het ‘meest pregnante’ onderwerp voor AFM-bestuurder De Vries.

    ‘De bakker om de hoek heeft als consument allerlei waarborgen, maar is als zzp’er vogelvrij’

    Niet alleen bij ondernemers zelf, maar ook in de financiële sector klinken inmiddels geluiden dat er wel erg veel gaten zitten in de regels voor financiële dienstverlening aan mkb’ers. ‘Heel gek: als de bakker om de hoek als consument een persoonlijke lening neemt, heeft hij allerlei waarborgen en garanties dat hij niet met dubieuze partijen handelt. Maar vraagt hij als zzp’er diezelfde lening aan, dan is hij vogelvrij,’ zei Niels Turfboer vorig jaar tegen Follow the Money. Turfboer is managing director van Spotcap, een nieuwkomer die zich vorig jaar meldde op de markt voor mkb-kredieten. ‘Op het gebied van zakelijke kredieten is er vrijwel geen regelgeving. Inderdaad, verwonderlijk. Voordat ik bij Spotcap begon, wist ik niet dat de financiering van het mkb volledig ongereguleerd is, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk.’

    Mogelijk nieuwe bevoegdheden

    De Vries gaf aan dat de AFM erover aan het nadenken is of de regels wel voldoen. Op dit moment is vaak onduidelijk hoeveel rechten de mkb’er heeft ten opzichte van de bank, en ook de AFM heeft geen oneindige bevoegdheden. Zo is de toezichthouder erg blij met de oplossing van het aanstellen van ’drie wijzen’ om het rentederivatendossier op te lossen, maar moet zij daarmee tegelijkertijd de zaak uit handen geven aan een andere partij, omdat de AFM geen bevoegdheid heeft om een ‘herstelkader’ op te leggen aan de banken. De Vries hoopt later dit jaar meer duidelijkheid te hebben over of de behoefte aan nieuwe spelregels en gaf aan zo nodig minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) te vragen om nieuwe wettelijke bevoegdheden.

    ‘Naming, shaming en faming’

    Vorige maand gaf Dijsselbloem in een debat over het rentederivatendossier in de Tweede Kamer al aan de wet te zullen aanpassen, zodat de AFM aan naming & shaming kan gaan doen. Nu mag de AFM individuele banken en verzekeraars bij naam noemen als zij een boete opleggen. AFM-voorzitter Merel van Vroonhoven gaf donderdag bij de presentatie van het jaarverslag aan dat ze daar graag een categorie aan toevoegt. ‘Naming, shaming en faming,’ glimlachte Van Vroonhoven, die toegaf dat de financiële sector over het algemeen nog niet heel veel vooruitgang boekt in het centraal stellen van het klantbelang. Het stoort de toezichthouders vooral dat de onder toezicht gestelden — waaronder banken, verzekeraars, pensioenfondsen, accountants en financieel adviseurs — vaak pas in actie komen als de AFM hen daartoe maant. Uit eigen beweging gebeurt er nog te weinig, zo oordeelden de AFM’ers. 

    Mkb-organisaties vrezen voor kredietverlening

    Als de AFM daadwerkelijk met meer bescherming voor mkb’ers komt, zou dat opmerkelijk genoeg wel eens tot weerstand kunnen leiden bij de brancheverenigingen voor mkb’ers. Uit een Wob-verzoek dat Follow the Money vorig jaar deed, bleek dat MKB-Nederland en Ondernemend Nederland heimelijk gekant waren tegen een laagdrempelig klachtenloket waar mkb’ers terecht konden met klachten over hun bank. Meer bescherming voor ondernemers, zo vreesden zij, zou ertoe kunnen leiden dat banken huiveriger worden om kredieten te verstrekken omdat het aansprakelijkheidsrisico voor de bank daarmee groter zou worden. Daardoor zouden mkb’ers van de regen in de drup komen. ‘Ik vind dit een nogal vergezocht verhaal,’ zei een ambtenaar van Financiën daarover, zo bleek uit het wob-verzoek. ‘Maar door de banken ingefluisterd, lijken de mkb-organisaties hier toch gevoelig voor.’

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Joris Heijn

    Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg Joris Heijn
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren