© ANP/Robin Utrecht

    Vluchtelingen hebben niet langer voorrang bij toewijzing van een corporatiewoning. Dat klinkt als een overwinning voor de populisten. In werkelijkheid is het echter een maatregel voor de bühne en verandert er bijna niets.

    Statushouders voorrang geven bij toewijzing van een corporatiewoning is altijd al een heikel punt geweest. Mensen staan jaren op een wachtlijst, hebben eindelijk een positie die het zinvol maakt om te reageren op woningen, maar dan gaat een nieuw vluchtelingengezin ermee aan de haal. Alleen een heilige voelt dan geen verontwaardiging.

    Stemmenwinst

    Zeker in tijden waarin een populistische opstelling veel stemmen kan opleveren, wordt zo’n onderwerp al snel een politiek twistpunt. Je kunt ermee scoren bij de boze burger. De wetswijziging over afschaffing van de voorrangsregel haalde het in de Tweede Kamer dan ook vrij eenvoudig. Dat de PVV helemaal niets heeft met die voorrangsregel is duidelijk. Het gevolg is dat partijen die denken stemmen weg te kunnen kapen bij de PVV, het niet in hun hoofd halen om die voorrangsregel ongemoeid te laten.

    Nadat de Tweede Kamer al eerder akkoord was gegaan met afschaffing van de regeling, volgde op 13 december de Eerste Kamer. Alleen D66, PvdA, GroenLinks en de SP stemden tegen. Het opheffen van de voorrangsregel is daarmee een voldongen feit. Minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst) wil de nieuwe regeling op 1 april 2017 in laten gaan.

    Stagnatie

    Aedes, de belangenbehartiger van woningcorporaties, liet zich op de eigen website kritisch uit over de wetswijziging. De organisatie stelt dat statushouders nergens anders terechtkunnen dan in een corporatiewoning. Aedes vreest nu dat de nieuwe maatregel zal leiden tot stagnatie van de doorstroming uit asielzoekerscentra (AZC).

    Met dit onderwerp kun je scoren bij de boze burger

    Maar is dit werkelijk het geval? Blijven die statushouders nu tot in lengte van dagen in een AZC zitten omdat de corporaties geen voorrang meer hoeven te verlenen? Nee, zo zit het zeker niet. In werkelijkheid verandert er heel weinig en betreft het hier vooral een maatregel voor de bühne.

    De verantwoordelijkheid voor de huisvesting van statushouders ligt niet bij corporaties, maar bij de gemeenten. De centrale overheid heeft de gemeenten een taakstelling opgelegd. De huishoudens die moeten worden gehuisvest zijn eerlijk verdeeld over alle ruim 400 gemeenten. Zo krijgt iedere gemeente een aantal huishoudens opgelegd dat strookt met het eigen inwonertal.

    Uitvoeringsorganisatie

    Een gemeente heeft zelf geen woningen, maar de wethouder legt die taak van huisvesting neer bij de corporaties. Die zijn, zeker sinds de nieuwe woningwet, bijna een soort uitvoeringsorganisatie van het gemeentelijk beleid op het gebied van sociale huisvesting. Maar netjes gezegd moet de taakstelling worden gerealiseerd in overleg met de corporaties binnen een gemeente.

    De regel is dat de statushouders altijd in een corporatiewoning komen te wonen. Nu lijkt het opeens alsof met de wetswijziging corporaties hun eigen beleid kunnen gaan voeren wat betreft huisvesting van statushouders, en huishoudens kunnen weigeren. Theoretisch zou dat misschien kunnen, maar dan zegt het Rijk tegen de gemeente: ‘U heeft niet aan uw taakstelling voldaan en dat eisen we wel.’ 

    Invorderen

    Als zo’n situatie zou optreden, dan heeft de Provincie het recht om woningen te vorderen. Dan sta je als corporatie helemaal langs de zijlijn. Je hebt in dat geval geen enkele zeggenschap meer over wie in welke woning komt te wonen. Daarom zie je in de praktijk dat de gemeente en haar corporaties er altijd wel uitkomen. Temeer omdat corporaties zich graag houden aan de met de wethouder gemaakte prestatieafspraken.


    "Aan het eind van het jaar zijn er precies evenveel statushouders gehuisvest onder het nieuwe systeem als onder het oude"

    Wat de corporaties nu wel kunnen doen, is een Nederlands gezin eerst huisvesten en bijvoorbeeld een Eritrese familie nog 14 dagen laten wachten. Terwijl die laatste volgens de oude regels altijd voorging. Maar aan het eind van het jaar zijn er precies evenveel statushouders gehuisvest onder het nieuwe systeem als er onder het oude zouden zijn. Overigens zijn corporaties absoluut niet verplicht om de voorrangsregel af te schaffen.   

    Gebeten hond

    De wetsaanpassing wekt de indruk dat het nu voorbij is met de bevoordeling van statushouders op de woningmarkt. Veel mensen die op de wachtlijst staan denken nu waarschijnlijk dat statushouders gewoon achteraan moeten sluiten. Zo is het dus niet en lokale woningzoekenden zullen nog steeds merken dat statushouders op grote schaal in corporatiewoningen terechtkomen. Wie wordt dan als schuldige aangewezen? Niet de regering, die heeft immers geregeld dat er geen voorrang meer wordt gegeven aan vluchtelingen met een verblijfsstatus. Nee, de corporaties zijn dan de gebeten hond.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 705 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Woningmarkt

    Gevolgd door 821 leden

    In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geva...

    Volg dossier