Algemene Rekenkamer: Subsidiebesteding EU krijgt onvoldoende

    Afgelopen jaar publiceerde de Europese Rekenkamer voor de negentiende keer op rij een negatieve verklaring over de besteding van de EU-middelen. Deze week kwam daar het EU-trendrapport van de Algemene Rekenkamer bovenop. Ook zij zijn niet te spreken over de wijze waarop Europees subsidiegeld in Nederland wordt besteed.

    De Europese Rekenkamer heeft tot dusverre nog nooit een positief oordeel gegeven over de rechtmatigheid van de EU-uitgaven. Bij controles van de uitgaven worden stelselmatig te veel fouten gevonden, zoals het opgeven van kosten die niet subsidiabel zijn of het hanteren van een gebrekkige administratie. Ook in Nederland zijn fouten bij de besteding van Europese gelden een terugkerende kwestie. De meest bekende is de ESF-affaire die er in de jaren ’90 toe leidde dat Nederland meer dan  240 miljoen euro aan opleidingssubsidies moest terugbetalen. Maar ook in 2011 nog oordeelde het Gerecht van de Europese Unie dat Nederland zes miljoen euro moest terugbetalen voor onregelmatigheden in Groningse en Drentse subsidieprojecten.

    Inspanningsverplichting

    In het EU-trendrapport dat deze week verscheen legt de Algemene Rekenkamer de vinger op de zere plek. Want hoewel projecten ‘op zich doen wat ze beloven te doen’, valt er over de effectiviteit van de projecten geen zinnig woord te zeggen. Voor subsidieontvangers geldt er bijvoorbeeld een ‘inspanningsverplichting’. Dat betekent dat de subsidieontvanger enkel zijn uiterste best hoeft te doen om de beoogde eindresultaten te behalen. Lukt dat niet, dan hoeft de subsidieontvanger niet te vrezen dat hij in zijn portemonnee geraakt wordt. Het heeft namelijk geen invloed op de hoogte van de subsidie. De overheid heeft bovendien geen instrumenten in handen om de stekker uit het project te trekken als de beoogde eindresultaten niet worden gehaald. De Rekenkamer bekritiseert ook de manier waarop de overheid Europese subsidies toekent aan projecten. Niet het meest kansrijke project, maar het eerst binnengekomen project krijgt subsidie toegewezen. 'Er wordt geselecteerd volgens het beginsel ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’. Dit betekent dat wanneer geld eenmaal is toegekend aan project A, dit geld niet meer beschikbaar is voor een later ingediend project B, ook niet wanneer dit efficiënter of effectiever zou zijn dan project A. Later ingediende projecten vallen daardoor buiten de boot', aldus de Algemene Rekenkamer.

    Beterschap op komst?

    Volgens CDA-Europarlementariër Lambert van Nistelrooij zullen dit soort excessen verleden tijd worden. 'De voorschriften voor de vorige uitgavenperiode 2007-2013 stimuleerden de lidstaten in beperkte mate om efficiënt met hun middelen om te gaan. Zo konden onjuiste declaraties zomaar worden ingetrokken en vervangen zonder dat men geld uit de EU-begroting misliep. We staan nu aan het begin van een nieuwe uitgavenperiode waarin we grove wijzigingen hebben doorgevoerd. Er zal daardoor meer nadruk komen op selectie en prestatieverplichtingen.'
    ER ZAL BIJ EUROPESE SUBSIDIES MEER NADRUK KOMEN OP SELECTIE EN PRESTATIEVERPLICHTINGEN
    Als onderhandelaar voor de Europese Structuurfondsen is Lambert van Nistelrooij nauw betrokken geweest bij het opstellen van de wet- en regelgeving. Met het geld uit deze structuurfondsen hoopt de Europese Unie de welvaartsverschillen tussen de regio’s en de lidstaten onderling te verkleinen. Het budget voor de periode 2014-2020 is vastgesteld op 322 miljard. Nederland krijgt daarvan 1,2 miljard tot zijn beschikking. Van Nistelrooij: “Alleen de beste projecten moeten vanaf nu worden gekozen en er komt een contract tussen de Europese Unie en de lidstaat waarin wordt aangegeven in welke mate het project bij gaat dragen aan de Europese doelstellingen. Daarnaast zal er een uitvoeringsovereenkomst met de subsidieontvangers worden afgesloten. Dit geeft de overheid meer middelen om tijdens het project bij te sturen.” Een effectiever subsidiebeleid is dus op komst volgens Van Nistelrooij. Vooralsnog is het echter nog wachten op de eerste voldoende voor Europese subsidies. 

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Anne de Blok

    Anne de Blok (1990) is overtuigd dat diepgravende onderzoeksjournalistiek het verschil kan maken. Behept met een gezonde dosi...

    Volg Anne de Blok
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren