© AFP Photo / Fabrice Coffrini

Alleen D66 heeft een mening over de Brexit-onderhandelingen

    Na de verkiezingen zal de Tweede Kamer moeten bepalen wat de Nederlandse positie ten aanzien van Brexit is, maar de verkiezingsprogramma’s verschaffen daar geen helderheid over. Alleen D66 formuleert een visie.

    Wat zijn de gevolgen van de verwachte uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU? Er wordt druk gespeculeerd, maar niemand weet het. Alles hangt af van de afspraken die het Verenigd Koninkrijk zal maken met de EU over de situatie na Brexit. Afgelopen week ontvouwde de Britse premier Theresa May haar strategie en kwam met een groot aantal wensen. Ze stuurt aan op ‘een harde Brexit’: het Verenigd Koninkrijk moet volgens May de interne markt verlaten om zo niet meer mee te hoeven betalen aan het EU-budget.

    May wil een vrijhandelsverdrag met de EU en een douane-overeenkomst. De inhoud van die overeenkomst is echter onduidelijk. Het Verenigd Koninkrijk moet zelf haar migratiebeleid kunnen bepalen, vindt May. Brexit betekent volgens haar niet dat het Verenigd Koninkrijk zich naar binnen keert, maar juist meer naar buiten: ‘Global Britain’ noemt ze dat. Ook is het niet de bedoeling dat Brexit de EU schade berokkent, want dat zou volgens May ook in het nadeel van het Verenigd Koninkrijk zijn. Een harde Brexit kan de Nederlandse handelsbelangen echter wel degelijk schaden.

    Een harde Brexit kan de Nederlandse handelsbelangen wel degelijk schaden

    Brexit heeft ook gevolgen voor de manier waarop de EU functioneert. De machtsverhoudingen tussen de resterende lidstaten zullen veranderen. Bovendien kan een ‘zachte’ Brexit — waarbij het Verenigd Koninkrijk deels mee blijft doen aan de EU — leiden tot een Europa van meerdere snelheden en verschillende soorten lidmaatschap. Veel eurofiele politici willen dat niet. Hun visie is veelal dat het Verenigd Koninkrijk pijn moet lijden. In veel EU-landen steken eurosceptische bewegingen de kop op, en Brexit zou voor al die landen een waarschuwing moeten zijn om zich niet los te maken van Brussel.

    De Nederlandse visie

    Intussen moeten de onderhandelingen over Brexit nog beginnen. De resterende EU-lidstaten moeten gezamenlijk tot overeenstemming komen met het Verenigd Koninkrijk over de nieuwe onderlinge relatie. Ook het Europees Parlement moet instemmen. Aangezien ook Nederland aan de onderhandelingstafel zit, is het belangrijk te bepalen waar Nederland in het Brexit-dossier staat. Zo komen we bij de Nederlandse verkiezingen van 15 maart: wat vinden de verschillende partijen van Brexit? Wat moet de nieuwe relatie met het Verenigd Koninkrijk zijn?

    Cynisme ligt bij deze vraag op de loer: Nederland is een van de 27 resterende lidstaten en het is dus maar de vraag of de visie van de Nederlandse regering na de verkiezingen veel verschil zal maken. Feit is echter dat Nederland alleen invloed kan hebben op de gewenste uitkomst als het überhaupt een visie heeft. Anders laat Nederland het volledig aan de andere lidstaten over.

    De verkiezingsprogramma’s

    Een analyse van de verkiezingsprogramma’s van de huidige partijen in de Tweede Kamer laat echter zien dat de Nederlandse politiek helemaal niet met dit dossier bezig is. De verkiezingsprogramma’s van alle zittende partijen zijn op dit onderwerp bekeken. Meerdere partijen noemen Brexit in de context van het gebrekkige vertrouwen in en de onvrede over de EU. Maar dat is niet hetzelfde als een standpunt over wat de inzet van de onderhandelingen zou moeten zijn. Slechts drie partijen maken expliciet duidelijk wat zij belangrijk vinden.

    "Nederland kan alleen invloed hebben op de Brexit als het überhaupt een visie heeft"

    De SGP vindt dat voor de belangen van de Nederlandse visserij ‘als een leeuw’ gevochten moet worden. De VVD wil dat de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk inzetten op ‘zeer nauwe samenwerking op het gebied van economie en veiligheid’. Bij de Brexit vindt de VVD het tevens van belang dat de EU haar begroting zo bijstelt dat ‘met de bijdrage van de overgebleven landen kan worden volstaan.’ Hoewel de SGP en VVD daarmee duidelijk maken te begrijpen dat er een Nederlands standpunt vereist is, hebben ze geen omvattende visie over hoe de samenwerking er straks uit moet zien.’

    Meeste visie bij D66

    D66 biedt van alle partijen het meeste houvast. De partij wil snel duidelijkheid over de nieuwe relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. D66 wil dat het land niet ‘onevenredig veel invloed of voordelen krijgt in verhouding tot haar bijdrage aan de EU’ en staat welwillend tegen het EU-lidmaatschap van Schotland en Noord-Ierland, mochten die zich afscheiden van het Verenigd Koninkrijk. Verder wil de partij dat de EU haar meerwaarde laat zien op grote kwesties als migratie, veiligheid, energie en digitale economie. Eventueel wil D66 met een kopgroep van landen optrekken om bij deze kwesties meer te bereiken.

    De woorden van May over de ‘harde Brexit’ kwamen na de publicatie van de verkiezingsprogramma’s. Wat Nederlandse partijen van May’s wensen vinden wordt uit hun programma’s daarom niet duidelijk. Dat is geen kwestie van timing: ook in algemene zin is Brexit voor Nederlandse partijen geen thema. Kamerleden kunnen zich de komende jaren niet op hun verkiezingsprogramma’s baseren als het over Brexit gaat. Wat dat zegt over de invloed van burgers laat zich raden.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Chris Aalberts

    Gevolgd door 122 leden

    Gefascineerd door politiek die zich onttrekt aan het oog van veel burgers en media. Schrijft bij Follow the Money over de EU.

    Volg Chris Aalberts
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Tweede Kamerverkiezingen 2017

    Gevolgd door 153 leden

    Op 15 maart 2017 ging Nederland naar de stembus. In aanloop naar deze belangrijke verkiezingen volgde FTM de politieke partij...

    Volg dossier