Alleen voortvarende aanpak van belastingontwijking kan Junckers aftreden voorkomen

    Als architect van het Luxemburgse model voor belastingontwijking is Jean-Claude Juncker verantwoordelijk voor miljarden misgelopen vennootschapsbelasting - geld dat EU-landen broodnodig hebben voor investeringen. Multinationals en superrijken worden bevoordeeld, terwijl de geloofwaardigheid van Juncker en van de EU als belangenbehartiger van gewone Europeanen wordt ondermijnd. Onwettige tax rulings voor multinationals moeten nú onderzocht en gestopt worden, betogen Philippe Lamberts en Bas Eickhout.

    De controversiële voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, stond de afgelopen weken twee keer in de schijnwerpers. Eerst omdat Eurosceptici een motie van wantrouwen tegen hem indienden naar aanleiding van zijn verantwoordelijkheid als voormalig premier van Luxemburg in de grootschalige belastingontwijking die aan het licht gekomen is. Vervolgens presenteerde hij een investeringsplan voor de Europese economie. Het verband tussen deze twee evenementen is dat Juncker te weinig geld bij elkaar sprokkelt om het investeringsgat in Europa te dichten, terwijl overheden miljarden mislopen als gevolg van fiscale lokkertjes voor multinationals. De onthullingen door het International Consortium of Investigative Journalists over de rol van Luxemburg in het faciliteren van grootschalige belastingontwijking door multinationals zijn een keerpunt. 'Luxleaks' werpt licht op de duistere realiteit van de fiscale oorlog tussen Europese lidstaten. Winnaars van deze oorlog zijn de allerrijksten, particulieren en bedrijven. De verliezers zijn de gewone Europeanen.
    Luxleaks werpt licht op de duistere realiteit van de fiscale oorlog tussen Europese lidstaten
    We wisten weliswaar al lang dat er geheime tax rulings werden goedgekeurd in Luxemburg, maar nog nooit was er zoveel concreet bewijs voor het vermoeden dat veel multinationals jarenlang vrijwel geen belasting betaalden. Samen met Nederland, Ierland en anderen en met de hulp van de grote accountantskantoren, is Luxemburg een radertje in de machine die bedrijven in staat stelt fiscale verantwoordelijkheid te ontlopen.

    Drie fundamentele veranderingen

    De architect van het Luxemburgse model voor belastingontwijking is net begonnen aan zijn ambt als voorzitter van de Europese Commissie. De Pavlovreactie om het aftreden van Juncker te eisen is verleidelijk, maar leidt de aandacht af van wat nu nodig is: een Europese paradigmaverschuiving op het terrein van belastingen. Deze verschuiving bestaat uit drie fundamentele veranderingen. Ten eerste moet de Europese Commissie zijn macht gaan gebruiken om oneerlijke belastingconcurrentie te stoppen. De Europese Commissie heeft al een onderzoek lopen naar de tax rulings in Ierland, Luxemburg, Nederland en Gibraltar, omdat het vermoeden bestaat dat de belastingvoordelen voor multinationals in strijd zijn met staatssteunregels. Dit onderzoek moet worden uitgebreid tot alle lidstaten van de EU met soortgelijke praktijken en verdiept met alle soorten ontwijking die LuxLeaks aan het licht heeft gebracht. Het is bespottelijk dat daar momenteel slechts acht Europese ambtenaren aan werken. De nieuwe Eurocommissaris voor mededinging, Margarethe Vestager, moet hiervan een topprioriteit maken.
    Het is bespottelijk dat er slechts acht Europese ambtenaren aan onderzoek naar tax rulings werken
    Ten tweede moet er transparantie komen over de belastingafdrachten van multinationals. Een cruciale concrete maatregel is om verplichte financiële verslaggeving land per land uit te breiden van alleen banken naar alle internationale bedrijven, en niet alleen banken. Deze rapportage kan het verschil blootleggen tussen de omzet en de betaalde belastingen. Ook een openbaar register van uiteindelijke belanghebbenden is nodig om zicht te krijgen op complexe brievenbusconstructies. Tot slot moeten alle tax rulings van overheden in de EU uitgewisseld en openbaar worden, zodat er eindelijk politieke verantwoordelijkheid genomen wordt voor deze bizarre afspraken die ook de Nederlandse regering tot op de dag van vandaag verdedigt. Deze veranderingen kunnen met voldoende politieke wil snel in EU-wetgeving worden afgesproken. Het derde deel van de paradigmaverschuiving is het meest fundamenteel en ook het moeilijkst: een verschuiving van concurrentie naar samenwerking op fiscaal gebied. Een eerste stap zou zijn om eindelijk een verplichte gemeenschappelijke grondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) in te voeren die voorziet in een uniforme definitie van de winst en een objectieve basis voor het registreren van winst in de hele EU. Nederland en andere regeringen moeten hun verzet tegen dit voorstel opgeven. Vervolgens kan er op basis van deze uniforme winstberekening een Europees minimumtarief voor vennootschapsbelasting worden vastgesteld. De overgebleven achterpoortjes moeten worden gesloten in andere relevante EU-wetgeving, zoals de moeder-dochterrichtlijn, de richtlijn voor rente en royalty's en de fusierichtlijn. Niet alleen de geloofwaardigheid van Jean-Claude Juncker maar de geloofwaardigheid van de Europese Unie om in het belang van Europeanen te handelen staat op het spel. Als voorzitter van de Europese Commissie moet Juncker bewijzen dat hij bereid is om de noodzakelijke paradigmawisseling in gang te zetten, anders wordt zijn vertrek alsnog onvermijdelijk. Philippe Lamberts is voorzitter van de Groene fractie in het Europees Parlement Bas Eickhout is Europarlementariër en delegatieleider van GroenLinks in het Europees Parlement

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Bas Eickhout

    Bas Eickhout (1976) is sinds 2009 Europarlementariër voor GroenLinks. De Groesbeeker studeerde scheikunde en milieukunde in N...

    Volg Bas Eickhout
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren