Alternatieve mkb-kredietverleners worden serieuze co-financiers

    Nieuwe kredietvormen als microfinanciering en crowdfunding zijn nog geen volwaardig alternatief voor de banken, die het mkb niet meer kunnen financieren, zegt Michiel Werkman. Maar kleine bedrijven kunnen die kredieten stapelen. Niks mis mee, grote bedrijven deden dat altijd al.

    Nog niet lang geleden gingen ondernemers met een kredietvraag naar hun huisbankier. Via one-stop-shopping konden zij het daar in principe volledig regelen, met de bank als regisseur. Als hun bank onverhoopt nul op het rekest gaf, was vaak een concurrerende bank te interesseren. Maar de tijden zijn veranderd. Vooral in het klein-zakelijke mkb hebben banken nauwelijks nog belangstelling en is de concurrentie verdwenen. In het ontstane gat stappen nieuwe aanbieders. Alternatieven zoals microfinanciering, crowdfunding, kredietunies, mkb-obligaties, factoring initiatieven en fintech. Zij ontgroeien in rap tempo de kinderschoenen en ontwikkelen zich tot co-financier voor het mkb. Wat je er ook van vindt, sinds de crisis zijn mkb-financieringen tot pakweg 500.000 euro voor banken domweg te duur geworden.
    sinds de crisis zijn mkb-financieringen tot pakweg 500.000 euro voor banken domweg te duur geworden
    De facto hebben ze dan ook afscheid genomen van kredietverlening aan het klein-zakelijke mkb. De aangescherpte wet- en regelgeving waar banken mee geconfronteerd worden, heeft dat er alleen nog maar erger op gemaakt. De banken willen ons, via luchtig gemanipuleerde statistieken waarbij zij alleen de in hun optiek ‘beoordelingswaardige’ aanvragen meetellen, graag anders doen geloven, maar het is een feit. Ondernemers, hun accountants en adviseurs en hun brancheorganisaties beamen dat.

    Nieuwe mogelijkheden

    Door de terugtrekkende beweging van de banken ziet een scala van nieuwe mogelijkheden het daglicht. Eerst was er Qredits Microfinancering Nederland. Qredits is een initiatief van het Miniserie van Economische Zaken en de gezamenlijke banken. Starters kunnen er terecht voor kredieten tot 50.000 euro. Sinds 1 januari 2015 bieden zij bedrijven ook mkb-leningen aan tot maximaal 250.000 euro, maar wel op de voorwaarde dat hun kredietaanvraag eerst bij een bank is afgewezen. Qredits is zelf geen bank maar een financieringsmaatschappij. Zij wordt volledig gefund door de gezamenlijke banken, het ministerie en de Europese Investeringsbank. Vrijwel parallel aan de opkomst van Qredits zijn ook de eerste private crowdfundinginitiatieven opgezet. Crowdfunding is in ons land dus ook nog betrekkelijk jong. Als gevolg van de moeizame toegang tot krediet in het mkb groeit het aandeel van crowdfunding in kredietbemiddeling via internet wel als kool. Er zijn ondertussen zo’n 120 crowdfundingplatforms opgestart. Dit jaar zien we naast de allereerste voorzichtige kredietunie-initiatieven ook fintech als nieuw fenomeen voor kortlopende kredietbehoeften opkomen.

    Snelle ontwikkelingen

    In ons land bestaat er redelijk wat consensus over het feit dat nieuwe aanbieders naast bankfinanciering een steeds belangrijkere rol beginnen te spelen. Het is voorlopig nog peanuts in vergelijking tot het marktaandeel van de banken maar de groei gaat razendsnel. Er is ook overwegende eensgezindheid over het feit dat de nieuwe aanbieders weliswaar als alternatief voor bankfinanciering zijn opgezet, maar dat zij de rol van de banken nog niet kunnen overnemen. Daarvoor zijn hun assortiment en hun kredietvolgsystemen over het algemeen nu nog te beperkt. Ook leveren ze bedrijven met een toenemende kapitaalbehoefte onvoldoende advies en is er gebrek aan passend maatwerk. Een volwaardige alternatieve financier zijn zij dus vaak niet.
    Voor grote ondernemingen was co-financiering altijd al gemeengoed
    De ontwikkelingen gaan echter snel en er is zeker een rol voor ze weggelegd als gezamenlijk handelende financiers. Dit wordt ook wel aangeduid als het ‘stapelen’ van financieringen. Met dat stapelen is er overigens niets nieuws onder de zon. De activa van de meeste bedrijven worden immers gefinancierd via een mix van eigen vermogen en van verschillende verschijningsvormen van vreemd kapitaal. Voor grote ondernemingen was co-financiering altijd al gemeengoed. Tegenwoordig geldt het echter ook voor het mkb. Met de groei van de economie en de beperkingen bij banken zal dat de komende jaren alleen maar toenemen. Vreemd genoeg onttrekt alleen de directie van Qredits zich aan de heersende opinie. Directeur Elwin Groenevelt stelt in media: ‘Als je teveel stapelt, word je stapelgek’. Bezien vanuit zijn optiek als microfinancier klopt dat wel, maar zijn stelling dat dit voor het hele mkb opgaat is gewoon raar. Wellicht is het concurrentienijd of is het een gebrek aan denken vanuit het klantbelang? De financieringsbehoeften van het mkb eindigen natuurlijk niet bij maximaal 250.000 euro. Alleen via co-financiering of stapelen kunnen gezonde bedrijven optimaal maatwerk realiseren. Dat is nodig voor continuïteit in hun financieringen bij een verdergaande bedrijfsontwikkeling. De banken erkennen ondertussen wel, zij het schoorvoetend, dat veel nieuwe aanbieders een betekenisvolle rol kunnen spelen. Incidenteel werken zij zelfs al met hen samen via doorverwijzingen. Zo proberen ze toch betrokken te blijven bij de ontwikkeling van de kredietbehoeften van perspectiefrijke bedrijven in de klein-zakelijke markt. Zelfs Ahold is immers voortgekomen uit de financiering van een piepkleine lokale kredietcoöperatie in Oostzaan. Die maakte het mogelijk dat ene Albert Heijn het winkeltje van zijn vader kon overnemen. Met de professionaliseringsslag die veel van de nieuwe aanbieders thans aan het maken zijn, ontwikkelen die zich langzaam maar zeker tot serieuze co-financiers.
    Over de auteur

    Michiel Werkman

    Michiel is voormalig zakelijk bankier en een van de initiatiefnemers van FinTech-startup CompanyWatch.

    Lees meer

    Volg deze columnist

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid