Argos: kankerfonds creëert zelfverrijking

    Opstaan tegen kanker loont. Maar het is ook erg lonend voor buitenlandse fondsenwervers van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. Er zou zelfs sprake zijn van zelfverrijking, zo blijkt uit onderzoek van Argos.

    Opstaan tegen kanker loont. Niet zozeer omdat donaties ten goede komen aan wetenschappelijk onderzoek tegen deze vaak dodelijke ziekte maar vooral omdat veel geld in de zakken verdwijnt van buitenlandse fondsenwervers. Bovendien zouden deze fondsenwervers zich ook nog schuldig maken aan zelfverrijking. Met deze schokkende onthullingen over de Nederlandse stichting het Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WKOF) doet het radioprogramma Argos weer van zich spreken. Afgelopen zaterdag kraakte de onderzoeksjournalistieke rubriek van de VARA/VPRO het financiële beleid van de stichting WKOF, dat jaarlijks 6 miljoen euro ophaalt in Nederland. Een greep uit de bevindingen van Argos: van al het binnengekomen wetenschappelijke research gaat slechts een bescheiden deel naar de wetenschappelijke research van de Nederlandse tak van het internationale goede-doelen-fonds WCRF. Een fors percentage komt voor rekening van voorlichting. Of, beter gezegd, ten faveure van fondsenwervers in het buitenland. Zo blijkt Marylin Gentry, de tot 2010 werkzame Amerikaanse president van het internationale WCRF netwerk, een half miljoen euro te hebben opgestreken aan fondsenwerving.    

    Belangenverstrengeling

    Verder is het maar de vraag of het bestuur van de WKOF wel onafhankelijk opereert. Van een duidelijke scheiding tussen bestuur en directie is namelijk geen sprake. Daarmee heeft het WKF-bestuur alle schijn tegen als het gaat om belangenverstrengeling. En, om het nog schokkender te maken: de oprichters van het fonds verdienen goed aan het goede doel dat ze ooit van de grond hebben getild. Een klassiek geval dus van zelfverrijking. De fondsenwerving voor de Nederlandse afdeling van het WCRF wordt onder meer verzorgd door het bedrijf Euro DM Ltd. Van de Amerikaanse afdeling van het goede doel is Jerry Watson is  mede-oprichter, terwijl hij ook mede-eigenaar van Euro DM is. Euro DM is een zogenaamde Limited Company, waardoor uit openbaar toegankelijke bronnen niet te achterhalen is wie de eigenaren zijn. Maar na enig speur- en graafwerk vond Argos vond aanwijzingen dat Watson inderdaad eigenaar is. Officieel wilde de onderneming dit niet desgevraagd bevestigen, maar een medewerkster van Euro DM Ltd. was zo vriendelijk om dit per ongeluk wel te doen. Ze versprak zich in een door Argos opgenomen telefoongesprek en bevestigde dat Watson de eigenaar is Euro DM. Argos baseert haar bevindingen goeddeels op uitgebreide gesprekken met vijf oud-medewerkers van de Nederlandse afdeling van het fonds. Vier van hen vervulden een managementfunctie. Ze willen niet met hun naam en stem in de publiciteit, omdat ze nog werkzaam zijn in de goede doelenbranche en omdat ze geen zin hebben in juridische claims en rechtszaken.  

    'Pure zelfverrijking'

    Euro DM Ltd factureert gepeperde rekeningen voor haar zijn diensten.  Zonder dat het WCRF tegensputtert omdat het fonds nu eenmaal verplicht is om mee te werken met de Amerikaanse oprichters van het goede doel. Of, zoals een ex-medewerker verklaart tegenover Argos. ‘Ik heb altijd het vermoeden gehad dat de Amerikaanse oprichters verdienen aan de structuur van bedrijven om het goede doel heen. Ze verdienen aan de kosten. Het is pure zelfverrijking.’ Deze lucratieve constructie is niet uniek voor Watson. Met de Amerikaanse tak van het WKOF en een ander direct marketing bedrijf in de Verenigde Staten waar hij ook eigenaar van is heeft hij een soortgelijke deal gesloten, zo blijkt uit onderzoek van Argos.  

    Ver-van-het-bed-show

    Al met al ernstige beschuldigingen die schreeuwen om hard en helder commentaar van het WKOF. Maar de repliek in dezelfde ARGOS-uitzending van Nadia Ameyah, operationeel manager van het WKOF, is niet echt sterk. ‘Euro DM is een partij waar wij mee samenwerken omdat zij marktconforme prijzen hebben en wij tevreden zijn over de diensten die zij leveren”, luidt haar commentaar op het bedrijf van Watson. Nog zwakker is haar reactie op de relatie tussen Euro DM Ltd. en Jerry Watson wil Ameyah geen uitspraken doen. Ameyah doet voorkomen dat dit allemaal een ver-van-het-bed-show is van de Nederlandse tak van de WKOF. ‘Ik zit hier namens de Nederlandse organisatie, het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. Voor vragen over andere organisaties moet ik u helaas doorverwijzen naar andere organisaties.” Ook de repliek van Ameyah op de aantijgingen van belangenverstrengeling maakt niet echt indruk. Zo heeft Argos uitgevonden dat een deel van het stichtingsbestuur van het WCRF niet onafhankelijk is maar door het Amerikaanse WCRF wordt benoemd. Deze mensen bemoeien zich actief met de bedrijfsvoering en krijgen ook fors betaald, zoals Watson. Dit lijkt haaks te staan op de Nederlandse regelgeving van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Desalniettemin hebben ze wel een keurmerk gekregen. Dit geldt ook voor de ANBI, de vrijstellingsstatus van de Belastingdienst voor goede doelen. WKOF-zegsvrouw Ameyah bestrijdt dit met klem dat bestuursleden van het WCRF bezoldiging krijgen vanuit Nederland. ‘Ik herken onze organisatie niet in de beschuldigingen die zijn geuit.” Waarop ze weer stelt de Nederlandse tak onafhankelijk en op grote afstand opereert van het WCRF, ondanks alle verbluffende gelijkenissen in de voorlichting en op de websites. ‘Wij hebben een gedeelde missie. Het is natuurlijk vanzelfsprekend dat heel veel zaken gelijk zijn of hetzelfde zijn.’

     

    Betreuren

    Maar echt zeker van haar zaak is Ameyah niet, getuige haar reactie. “Zaken die in het verleden wellicht niet verliepen zoals het hoort, die betreuren we ten zeerste.” Oh ja, en of die tegenover Argos uit de school geklapte oud-medewerkers zich willen melden bij het WKOF met hun vragen en zorgen over deze organisatie. Wordt ongetwijfeld vervolgd in komende uitzendingen van de radiorubriek Argos. Maar de uitzending van afgelopen zaterdag is beslist het terugluisteren waard. Al is het alleen maar omdat opstaan tegen kanker voortaan zo maar zou kunnen betekenen: oppassen voor belangenverstrengeling en zelfverrijking. Rest een schrale troost voor het WKOF. De tegen borstkanker strijdende zusterorganisatie Pink Ribbon blijkt toch een tikje inhaliger te opereren. Eind vorig jaar onthulde de NTR-actualiteitenrubriek Nieuwsuur dat er van de 16 miljoen opgehaalde donaties door Pink Ribbon slecht 288 duizend euro gaat naar wetenschappelijk onderzoek naar borstkanker.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 209 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren