Assad verliest financieel draagvlak

    Iran twijfelt over donaties en de internationale gemeenschap draait warm voor interventie. Het Syrische regime verder in het nauw.

    Het is al weer een tijdje hommeles in Syrië. Een groot deel van de Syrische bevolking komt sinds maart 2011 in opstand tegen het regime van Assad. De Syrische president grijpt hard in en de oppositie bijt van zich af, met wapens en geld uit Qatar, Saoedi-Arabië en Turkije. Aan beide kanten worden oorlogsmisdaden begaan, maar internationaal richt de kritiek zich op Assad. De internationale gemeenschap grijpt vooralsnog niet in. Het aantal doden is volgens de opositie al meer dan 40 duizend. De Syrische status-quo drijft op geld uit het buitenland, maar houdt niet eeuwig stand. 

     
    Assad overleeft vooralsnog vrij makkelijk. Zolang hij zijn vrienden, familieleden en regeringsfunctionarissen tevreden en dichtbij hem houdt, hoeft hij geen mes in zijn rug te verwachten. Deze elite loopt feestjes af en koopt Armani-kleding in de P.C. Hooftstraat van Damascus alsof er niks aan de hand is.
     
    Syrische soldij
    Zolang de Syrische militairen betaald krijgen, blijft de kern van zijn professionele leger hard optreden tegen de oppositie en haar leger, het Vrije Syrische Leger. Er zijn soldaten en hogere officieren die overlopen naar de oppositie, maar er blijft voorlopig genoeg over om de strijd vol te houden. De elitetroepen (6500 man) zijn de sterkhouders van de strijd. 
     
    De Syrische president Assad zit nog comfortabel 
     
    Wat kost het Assad om te overleven? The Carnegie Endowment schat dat het regime van Assad 500 miljoen dollar per maand extra nodig heeft. Naast inkomsten uit bijvoorbeeld de teruglopende handel heeft Assad per jaar 6 miljard dollar nodig.
     
     
     
    Buitenlandse donaties
    Deze additionele inkomsten krijgt Assad in de vorm van donaties en handel uit Irak, Venezuela, Iran en Rusland. Ondanks de sancties tegen Syrië drijft Irak nog handel met het regime van Assad. Bovendien zouden de Irakezen enkele miljarden dollars aan Syrië hebben geschonken. 
    De Venezolaanse president Hugo Chavez ziet in Iran, Syrië en Rusland bondgenoten en doet mede daarom ook hij een duit in het zakje. Venezolaanse olie vindt zijn weg naar Syrië, dat zelf te weinig olie en gas voor eigen gebruik heeft. Volgens FTM-columnist Jacob Gelt Dekker steunt Chavez Syrië, omdat hij na de mogelijke val van Assad Venezuela ziet als nieuwe woonplaats van de vermogende Assad en zijn clique. 
     
    Dat is geen gekke gedachte van Chavez. Mochten Assad en zijn clique het er heelhuids van afbrengen, dan hebben zij nog een aardig appeltje voor de dorst. In totaal beschikken zij over zo’n 10 miljard dollar aan assets. Door sancties zijn hun fondsen in Londen, de V.S. en Zwitserland onbereikbaar, en harde assets in Syrië zelf, zoals vastgoed kunnen zij moeilijk meenemen naar Venezuela. Over blijft een totaal aan fondsen van één tot anderhalf miljard in Rusland, Dubai, Libanon, Marokko en Hong Kong.
     
    Iraanse invloedssfeer
    De grootste bondgenoot en financier van Syrië is Iran. Gedurende de opstand tegen Assad zou Syrië 10 miljard dollar van de Islamitische Republiek ontvangen hebben. Overgelopen Syrische regeringsfunctionarissen vertellen dat Iran al maandenlang de salarissen van het leger betaalt. Ook krijgt Syrië wapens en logistieke steun van Iran.
    Qassem Suleimani, hoofd van de machtige Republikeinse Garde, leidt de steunoperatie. Het doel is om Assad en daarmee Syrië in de invloedssfeer van Iran te houden. Het buurland is één van de weinige bondgenoten van Iran in het Midden-Oosten.
     
    Ook Rusland is een gulle gever en wapenleverancier. Uit onderzoek van Propublica blijkt dat Rusland letterlijk vliegtuigladingen vol met geld naar Syrië stuurt. De Russen printten voor 3,6 miljoen dollar aan Syrische ponden, nadat een Oostenrijkse drukker dit door de Europese sancties niet meer mag doen. Ook is Rusland één van de landen waar het Syrische regime nog kan bankieren.
    Naast geld levert Rusland ook wapens, zoals onlangs de Iskander (SS26). Gelijk nadat de NAVO bekend maakte dat Nederland, Duitsland en de VS onder vlag van de verdragsorganisatie Patriot raketten naar Turkije te sturen, leverde Rusland 26 Iskander raketten aan Syrië. Dit zwaargewicht lijkt een geduchte tegenstander voor ‘onze’ patriots.
     

    De Russische Iskander, de geheimzinnige en geduchte tegenstander van de Patriot
     
     
    Russische machtspolitiek
    Rusland helpt Assad, omdat afscheid van deze bondgenoot droevig zal stemmen. Het is het enige land in het Midden-Oosten waar ze nog iets te zeggen hebben en waarmee ze invloed kunnen uitoefenen op de complexe verhoudingen in de regio. 
    De Russen houden de huidige status quo liefst zo lang mogelijk in stand, zodat het op het internationaal politieke toneel een extra troef in handen houdt. Ze weten dat zij deel van de oplossing zijn. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov kan nog enige invloed uitoefenen op het Syrische regime én de Russen hebben het vetorecht in de VN-veiligheidsraad. Zo gauw Rusland - in de ogen van het grootste deel van de internationale gemeenschap – constructief bijdraagt en daarmee een einde maakt aan de burgeroorlog in Syrië, verliest Rusland haar invloed. De status quo zal niet eeuwig duren, maar zo lang het kan, zal Rusland Syrië steunen door middel van geld, wapens en het vetorecht in de VN-veiligheidsraad. 
     
    Buitenlandse steun aan het Syrische regime lijkt echter geen onuitputtelijk bron voor Assad. Ondanks de goede wil van Chavez richting Syrië, is de steun uit Venezuela onzeker. De gezondheid van Chavez gaat op zo’n manier achteruit dat hij zich gedwongen voelde om zijn opvolger bekend te maken. Vice-president Maduro. Het is de vraag of deze man de steun voortzet, maar bovenal of hij de persoon is die de Bolivaraanse revolutie voort kan zetten. Deze man is bij de achterban van Chavez niet de onbetwiste leider van de toekomst.
     
    Iran twijfelt door sancties
    Ook de geldstroom uit Iran is geen zekerheid. De westerse sancties tegen Iran leggen een bom onder de financiële steun voor Syrië. 10 miljard dollar is veel geld voor een land dat geraakt wordt door sancties en de toch al matig presterende Iraanse economie krijgt zo flinke tikken te verwerken. Olie wordt minder, en tegen bodemprijzen, verkocht. De import van allerlei producten is lastig en duur. De inflatie giert. De bevolking verliest haar vertrouwen in het economisch beleid van president Ahmadinejad. 
     
    Hoofd van de Republikeinse garde Suleimani kreeg de opdracht van Geestelijk Leider Khamenei om Syrië te helpen. Suleimani dacht het pleit snel in het voordeel van Assad te beslechten. Het resultaat blijft echter uit en de bevolking van Iran mort, waardoor zowel hooggeplaatste regeringsfunctionarissen als leider Khamenei grote twijfels zouden hebben over de Iraanse rol in Syrië. Het geld en Suleimani kunnen beter gebruikt worden, bijvoorbeeld om onrust in Iran in te dammen. Vooruitlopend op de mogelijke val van Assad zou Iran zelfs al in gesprek zijn met potentiële bondgenoten binnen de Syrische oppositie.
     
    Geld maakt niet gelukkig
    Als Assad al financieel overeind blijft, garandeert dat nog geen zekere toekomst. Terwijl zijn buitenlandse geldstromen onzeker zijn, schakelt een deel van zijn internationale criticasters bij. De oppositie tegen Assad krijgt al langer steun uit Qatar, Saoedi-Arabië en Turkije. Dit alles onder toezicht van de Verenigde Staten. Het Vrije Syrische Leger krijgt wapens en wordt getraind door Amerikaanse ‘special forces’. Deze steun wordt geleidelijk uitgebreid. Ook Britse en Franse militaire trainers zijn gesignaleerd in Syrië.
     
    Daarnaast zijn er signalen die te lezen zijn als aansturing op interventie in Syrië. Zo stuurt de NAVO Patriots naar Turkije. Volgens de Nederlandse regering heeft deze inzet een puur defensief doel en is het geen voorloper van een no-fly-zone boven Syrië. Maar wat doet “een Nederlandse Patriot als een Syrisch vliegtuig de grens nadert voor een aanval op een Syrisch grensdorp vol rebellen?”, vraagt defensie-expert Co Kolijn zich af in zijn column in Vrij Nederland. “Afwachten of toch maar neerhalen? Hier is de lijn tussen 'strikt defensief' en 'afschrikking' - wat in feite toch bemoeienis over de grens zal zijn - nauwelijks te trekken”.
     
     
    Obama’s rode lijn
    Verder heeft de Amerikaanse president Obama een ‘rode lijn’ aangegeven. De inzet van chemische wapens door het Syrische regime tegen de burgerbevolking is onacceptabel. Als Assad dit toch doet, grijpt de VS in. Speculeren over deze rode lijn ligt voor de hand. Is preventief ingrijpen mogelijk of noodzakelijk? Als er daadwerkelijk chemische wapens zijn, staan er nog meer mensenlevens op het spel.
    En dat roept herinneringen op aan de aanloop naar de interventie in Irak. Saddam Hoessein zou massavernietingswapens hebben. Op basis van ogenschijnlijk waterdicht bewijs van de Verenigde Staten viel een ‘Coalition of the Willing’ Irak binnen. Ondanks het ontbreken van een VN-mandaat gaf Nederland politieke steun aan deze interventie. De massavernietigingswapens werden niet gevonden. 
     
    In het Irak-scenario lijkt financiële steun van Assad’s bondgenoten niet voldoende om de Syrische president in het zadel te houden, maar een walk-over is niet gegarandeerd. Enkele onzekere factoren zijn dan Iran en Rusland. Iran zegt interventie in Syrië niet te dulden en vergeldingsacties op Israël en Turkije uit te voeren. En Rusland? Werpt het land zich uiteindelijk op als partner van het Westen of stuurt het nog meer Iskander raketten naar Syrië?
     
    Krijgt Minister Hennis-Plasschaert de rekening gepresenteerd?
     
    Duur vuurwerk
    Een geweldsspiraal zou de inzet van de defensieve Patriots een prijzige exercitie maken. De uitzending van de Patriots kost de Nederlandse staat al 45 miljoen euro. Per afgevuurde Patriot loopt de rekening verder op. Kassa voor Patriot producent Raytheon. Nieuwbakken Minister van Defensie Hennis-Plasschaert vertelde gisteren tijdens het debat over de defensiebegroting dat iedere afgevuurde Patriot PAC-3 raket 4,5 miljoen euro kost. 
     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Krijn Schramade

    Gevolgd door 285 leden

    Krijn Schramade (1980) krijgt een jaar na de val van Lehman Brothers (2008) de tegenwoordigheid van geest om zijn veilige lev...

    Volg Krijn Schramade
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren