Banken schrijven parlement de wet voor

ING heeft cruciale delen van een wet geschreven die banken honderden miljoenen euro's aan belasting scheelt. Dat blijkt uit een reconstructie van NRC Handelsblad op basis van interne documenten van het ministerie van Financiën. Ambtenaren vrezen dat het belastingvoordeel mogelijk als staatssteun kan worden gezien.

Vorig jaar namen de Eerste en Tweede Kamer zonder erover te stemmen een wetsvoorstel aan om banken een belastingvoordeel te geven bij het uitgeven van zogeheten 'coco-obligaties'.  Wat de Kamerleden niet wisten, was dat cruciale passages van die wet letterlijk door ING waren geschreven, zo meldt NRC in een artikel in de krant van 4 november. Het wetsvoorstel geeft het belastingvoordeel verbonden aan deze obligaties alleen aan banken en niet aan andere bedrijven. Daarmee neemt Nederland het risico dat dit door de Europese Commissie wordt aangemerkt als verkapte staatssteun.

Bankenlobby

In het uitvoerige artikel in NRC schetst economieredacteur Camiel Driessen de gang van zaken bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel en de rol die de bankenlobby daarbij vervuld heeft. NRC maakte daarbij gebruik van de Wet Openbaarheid Bestuur om documenten boven tafel te krijgen. Uit de vrijgegeven correspondentie blijkt dat behalve de voorzitter van staatsbank ABN AMRO, Gerrit Zalm, met name ING zich inhoudelijk nadrukkelijk heeft bemoeid met de uiteindelijke formulering van de wettekst. Het belastingvoordeel geldt voor een ingewikkeld en risicovol financieel product: de coco-obligatie. Kenmerkend voor coco's is dat deze hoogrentende obligatieleningen gekoppeld zijn aan de solvabiliteit van een bedrijf. Het verschil met een normale bedrijfsobligatie is dat, mocht het bedrijf in de problemen komen, de coco-obligatie wordt omgezet in eigen vermogen van dat bedrijf. Daarmee is de investeerder zijn inleg kwijt. In ruil daarvoor krijgt hij niet-rentedragende aandelen. Om het default-risico te compenseren, ontvangt de investeerder een extra hoge rente. Banken hebben bij Financiën en de belastingdienst gelobbyd om de coco te behandelen als lening, waardoor de rente die investeerders krijgen aftrekbaar is van de belasting. Maar volgens NRC was de Belastingdienst het daar niet mee eens: de coco is bedoeld als eigen vermogen en is dus geen lening. De rente moet daarom wel belast worden. ING en andere banken haalden doemscenario's uit de kast: die belasting zou ten koste gaan van de kredietverstrekking aan bedrijven. Om die reden zou minister Dijsselbloem gezwicht zijn voor het voorstel van de banken om de rente op coco's onbelast te laten. Kosten voor de schatkist: 350 miljoen euro.

Bevoordeling bankensector

In andere Europese landen, bijvoorbeeld in Frankrijk en Duitsland, is de coco heel gewoon, maar daar mag het belastingvoordeel op dit instrument worden toegepast door alle bedrijven en niet uitsluitend door banken. In tegenstelling tot het buitenland wil Nederland onder invloed van een bankenlobby het gebruik van dit instrument uitsluitend toestaan voor banken. Daarmee negeert minister Dijsselbloem het advies van zijn ambtenaren, die hem waarschuwden dat dit door Brussel kan worden uitgelegd als ongeoorloofde staatssteun voor een bepaalde sector. De minister vond het, blijkens het NRC-artikel, ook niet nodig om te rade te gaan bij de Raad van State, omdat 'niet meer wordt beoogd dan de coco-aftrek gelijk te trekken met die in andere lidstaten'. Ambtenaren waarschuwden dat het de staatskas mogelijk honderden miljoenen euro's kan gaan kosten, als niet-banken een rechtszaak winnen om zelf ook het belastingvoordeel te claimen. De achtergrond van de coco is dat ook de Nederlandse banken in het kader van Basel III-wetgeving hun kapitaalbuffers moeten versterken. Dat betekent dat hun solvabiliteitsratio omhoog moet. In gewoon Nederlands: banken moeten meer eigen vermogen aanhouden, uitgedrukt als percentage van het balanstotaal. Idealiter versterkt een bedrijf zijn solvabiliteitsratio door winstinhouding. Maar dat gaat ten koste van het dividend van aandeelhouders. Ook kan de bank extra aandelen uitgeven, maar daarmee verwatert het belang van bestaande aandeelhouders.
De coco-obligatie biedt banken het beste van twee werelden
De coco-obligatie biedt banken daarom uitkomst en combineert het beste van twee werelden: de hoge rente op de obligatie mag worden afgetrokken van de winstbelasting en als de solvabiliteitsratio te laag wordt - bijvoorbeeld nadat een bank in de problemen is gekomen - dan mag de coco worden geconverteerd naar het Eigen Vermogen. Vandaar de naam: contingent convertible, 'onder voorwaarden omzetbaar'. In Europa gaat het om een markt van 30 miljard, wereldwijd een van ruim 100 miljard euro. Een woordvoerder van het ministerie van Financiën meldde echter aan RTL-Z  dat er na tekstuele aanpassingen door ING geen sprake meer is van verkapte staatssteun.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jean Wanningen

Gevolgd door 232 leden

Jean Wanningen (Weert, 1957) is een veelkleurige persoonlijkheid. Ging na ‘verkeerde’ studies bij een gerenommeerde investmen...

Volg Jean Wanningen
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren