Geef bankiers niet meer eigen vermogen

    Banken moeten krimpen vindt Hans de Geus. In tegenstelling tot de meeste adviezen krijg je dat voor elkaar door aan de leningenkant te snijden, niet door er meer eigen vermogen in te steken.

    Onderzoek dat sinds de crisis is gedaan naar de gevolgen van te ver opgeblazen bankbalansen wijst allemaal één kant op: het is in alle opzichten slecht voor de welvaart. Een te ver doorgeschoten ‘financialisatie’, zoals dat heet, remt niet alleen de groei; het zorgt ook voor hogere werkloosheid en werkt ongelijkheid in de hand. Zie bijvoorbeeld hier, hier en hier. Financialisatie is volgens een club als de ILO in de maatschappij zichtbaar als ‘rising debt of households, volatile asset prices and shareholder value orientation of non-financial businesses’. Dat is precies waar we nu allemaal last van hebben.

     
    Krimpen betekent: echt krimpen…
    Bankbalansen moeten kleiner worden. Ik heb eerder gezegd: banken moeten qua personeel en qua balansen halveren om weer een omvang te krijgen die past bij een dienstbaar zijn aan de economie. (SOMO heeft dat hier keurig in zoveel woorden onderbouwd). Krimpen betekent dat banken aan de actiefkant, links op de balans, alle onzin eruit snijden. Onzin is krediet dat niet aan de onderliggende productieve groei van de economie ten goede komt. Helaas is 80% van alle activa wel onzin, namelijk krediet om prijzen van activa op te blazen. Denk aan overmatig veel hypotheekverstrekking, leningen voor kantoren, financiële speculatie door de bank zelf of door klanten van de bank. Iemand die dit veel beter dan ik kan uitleggen is Dirk Bezemer van de Rijksuniversiteit Groningen. Deze filmpjes zijn een absolute aanrader.
     
    Om banken veiliger te maken wordt echter in plaats van krimpen van de linkerkant van de balans (activa), meestal gepleit voor het aansterken van de rechterkant van de balans (passiva), ergo meer risicodragend kapitaal. Banken moeten winst inhouden, aandelen uitgeven, diep-achtergestelde leningen plaatsen, vindt men. Dan kunnen ze weer tegen een stootje, zo gaat de redenering. Het klinkt aannemelijk, maar ik vrees dat het gevolg van meer eigen vermogen zal zijn dat banken lekker voortmodderen op de manier zoals het gaat, dat wil zeggen de slechte speculatieve uitzettingen laten staan en mede door kromme prikkels in bijvoorbeeld Basel 3 verleid worden níeuw krediet in de verkeerde sectoren te steken.
     
    Bail-in is game changer
    Een beperkt eigen vermogen betekent dat het management beter op zijn zaak moet passen. Over zogenaamde ‘agency costs’, de moeite die het kost om overmatig enthousiaste bestuurders in te tomen, is in het verleden al veel gezegd, onder meer door Michael Jensen in deze klassieker. Op deze theorie is inmiddels veel terechte kritiek geleverd, maar met nieuwe mogelijkheden voor een ‘bail-in’ van andere vermogensverschaffers is het aardig dit toch weer eens af te stoffen. De plannen van Dijsselbloem om straks verstrekkers van vreemd vermogen (obligatiehouders van de bank) aan te kunnen spreken als het mis gaat, vergroot enorm de mogelijkheid om de managers in de tang te houden. Als ze te veel risico lopen gaat immers de rente die ze moeten betalen scherp omhoog, wat wilde uitbreidingsplannen onmogelijk maakt.
     
    Maar wat dan met de oude, slechte schulden? Ik heb eerder betoogd dat banken verlies moeten nemen op hypotheken die ver onder water staan. Wel, indien het bail-in mechanisme goed werkt kan dat ook hiertoe uitkomst bieden. Vreemd vermogen moet gemakkelijk kunnen worden omgezet in eigen vermogen. In plaats van eigen vermogen aan te sterken wordt de facto een veel groter deel van de beleggers in een bank (potentieel) risicodragend.
     
    Minder eigen vermogen kan banken dwingen excessieve groeiplannen opzij te zetten. Om te zorgen dat het verminderde krediet dat nog wel beschikbaar is aan te wenden voor dingen die maatschappelijk wenselijk zijn, is natuurlijk meer nodig. Instrumenten daarvoor zijn gewoon voorradig: denk aan strengere kapitaalseisen voor -, een belasting op – of zelfs kwantitatieve restricties voor speculatief krediet. Laten toezichthouders daarmee aan de gang gaan, in plaats van zich druk te maken over het eigen vermogen van de banken.
     
    Wat vindt u?
    Is Hans de Geus gek geworden? Mínder eigen vermogen voor banken? Ongetwijfeld en ik ben benieuwd naar uw reactie, maar ik sta niet helemaal alleen. De uitstekende blogger Mevrouw Coppola dringt ook aan om meer naar de activa dan maar de passiva van banken te kijken. 
     
    "[W]hen a company is failing, it does not matter whether you call your investment equity or debt - what matters is the seniority of your claim. Losses are the same whether it has 15% equity or 3% equity. Increasing the proportion of equity does not make it less likely to fail."

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Hans de Geus

    Gevolgd door 170 leden

    Commentator & journalist financiƫle markten en economie.

    Volg Hans de Geus
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren