De troebele koffiedeal van Jan Bennink

    Douwe Egberts moest de nieuwe sterspeler worden op de Amsterdamse beurs. Toen het bedrijf een jaar later werd overgenomen door een Duitse private equity partij, bleek de door Jan Bennink voorgespiegelde visie van zelfstandige groei een vernuftig in elkaar gedraaid sprookje te zijn.

    ‘Dit is niet de Jan Bennink show,’ galmt het door de zaal vol met aandeelhouders. Het is 31 juli 2013 en Jan Bennink, de CEO van koffiegigant DE Master Blenders 1753 (DEMB), houdt een pleidooi voor instemming met de overname van het koffiebedrijf door het Duitse investeringsfonds Joh. A. Benckiser (JAB). Het zal de grootste overname ooit in de koffie industrie zijn. Slechts anderhalf jaar eerder bespeelde Bennink dezelfde aandeelhouders met grote vergezichten van een onafhankelijke Nederlandse ‘pure play’ wereldspeler op de koffiemarkt, die binnen een jaar spectaculaire resultaten zou laten zien op het gebied van innovatie, marketing en winstgevendheid. Douwe Egberts zou binnen enkele jaren het twee keer zo grote Kraft - waar Bennink zelf als commissaris werd weggestuurd -   gaan inhalen. Hoewel hij die beloftes totaal niet waar heeft kunnen maken – vrijwel alle doelen zijn bij lange na niet gehaald en het bedrijf werd geteisterd door schandalen en grote onrust in het bedrijf - verdedigt Bennink schaamteloos en met grote overgave het overnamebod van de Duitsers. ‘De overname is goed voor iedereen’, betoogt Bennink die vrijwel de gehele vergadering aan het woord zal zijn. ‘Dit is geen Jan Bennink beslissing, maar een beslissing van de gehele board,’ benadrukt hij. Het bod van de Duitsers kwam als ‘een ongelooflijke verrassing’, vult commissaris Herman Sorensen voor de zekerheid nog maar eens aan. De boodschap die uitgedragen wordt is duidelijk: de overname van DE Master Blenders is onverwacht, er was ook niet op geanticipeerd en deze oplossing had ook duidelijk niet de voorkeur van het bestuur van DEMB. De werkelijkheid ligt anders. De aandeelhouders worden in de vergadering getrakteerd op een verzameling van halve waarheden, sluwe verdraaiingen van de werkelijkheid en zelfs een paar regelrechte leugentjes om bestwil.
    De aandeelhouders worden getrakteerd op een verzameling van halve waarheden, sluwe verdraaiingen van de werkelijkheid en zelfs een paar regelrechte leugentjes om bestwil
    Jan Bennink koerste als CEO en chairman achter de schermen al vanaf het begin af aan op een heel ander scenario dan hij op talloze analistenmeetings en in de media uitdroeg, zo is ook de overtuiging van een grote meerderheid van de DEMB- werknemers. Ze zijn ervan overtuigd dat de overname vooropgezet was en hebben het gevoel ‘erin geluisd te zijn’, te zijn ‘voorgelogen’ en ‘bedrogen’, om maar enkele van de termen te noemen die door betrokkenen worden gebezigd. De Duitse belager JAB, dat uiteindelijk ruim 7 miljard betaalde voor het koffiebedrijf, heeft ook niet zoals uit de officiële documenten blijkt, pas begin 2013 de eerste voorbereidingen voor een overname getroffen, maar al veel eerder. En ook Bennink was daar al eerder van op de hoogte, in ieder geval in november 2012, twee maanden eerder dan de officiële documenten vermelden.

    Dé Master Blender

    ‘Op de dag dat bekend werd dat Jan Bennink de nieuwe voorzitter van DE Master Blenders werd heb ik meteen aandelen gekocht,’ vertelt oud-Numico collega en bestuurder Rudy Mareel. ‘Bennink zorgt dat hij krijgt wat hij wilt hebben, one way or another, het is alleen de vraag hoe hij die resultaten behaald.’ Mareels woorden raken de kern van wat er gebeurd is bij DE Master Blenders, vanaf het moment dat Bennink er in 2011 aan de slag ging. Op dat moment is Douwe Egberts nog onderdeel van het grote Amerikaanse voedingsbedrijf Sara Lee. Bennink krijgt van de Amerikanen de taak om het koffiebedrijf klaar te maken voor een zelfstandige toekomst. Het is de bedoeling dat Douwe Egberts naar de beurs gaat en Bennink moet het bedrijf klaarstomen voor de nieuwe toekomst. Is aanvankelijk iedereen enthousiast over de energie en voortvarendheid waarmee de oud CEO van Numico aan de slag gaat, al snel rijzen intern de twijfels over de bedoelingen van Bennink. De nieuwe aanvoerder laat er geen gras over groeien en bemoeit zich met alles wat er in het bedrijf gebeurd, ook al is hij als niet uitvoerend voorzitter niet dagelijks aanwezig op kantoor. Constant draait hij beslissingen terug die al genomen zijn en breekt hij beloftes aan mede bestuursleden.

    Jan Bennink Screenshot2 Jan Bennink

    Zo is er in het najaar van 2011 discussie over de Noord-Amerikaanse ‘out of home’ koffietak, die met name de zakelijke markt bedient en niet lekker loopt. Bennink's medebestuursleden Nick Snow en Frank van Oers bedenken een nieuwe strategie waar weken aan wordt gewerkt en die in de herfst van 2011 zal worden gepresenteerd aan de hele board. Van Oers checkt nog op de avond voor de beslissende vergadering persoonlijk bij Bennink of hij het eens is met de nieuwe strategie. Bennnink verzekert hem dat hij het geheel eens met de bepaalde koers. Vol vertrouwen loopt Snow de volgende dag de vergadering in, zet zijn presentatie klaar en begint zijn verhaal. Hij is nog niet eens begonnen aan zijn tweede zin, als Bennink hem interrumpeert. ‘Dit gaan we niet doen. We gaan de divisie verkopen,’ meldt hij plompverloren. In de afgelopen nacht blijkt Bennink zich bedacht te hebben en snel wat telefoontjes gepleegd te hebben. Snow weet niet wat hem overkomt en druipt verslagen af.
    'In de afgelopen nacht blijkt Bennink zich bedacht te hebben en snel wat telefoontjes gepleegd te hebben'
    Het is slechts een van de vele voorbeelden waaruit blijkt hoe Bennink te werk gaat. Langzaamaan neemt hij alle touwtjes bij het bedrijf stevig in handen, waarbij hij al snel steun krijgt van oude vertrouwelingen. Vanaf zijn binnentreden wordt de ene na de andere manager op voorspraak van Bennink ontslagen. Het valt de mensen bij het bedrijf op dat de nieuwe mensen opvallend vaak uit het netwerk van Jan komen. Rudy Mareel, voormalig bestuurder bij Numico, zag plots tal van zijn oud-collega’s weer opduiken bij DEMB. ‘Jan heeft met name de mensen binnengehaald die hem gunstig gezind zijn. Daar zaten toppers bij, maar ook wat mindere goden, zullen we maar zeggen. Waarvan je denkt, waarom heeft hij die nou meegenomen?’

    Eindspel

    Op het moment dat DE Master Blenders op 12 juni 2012 met een doffe knal geïntroduceerd wordt op de Amsterdamse beurs, staan de verhoudingen intern al op ploffen. De nieuwe CEO Michiel Herkemij en Jan Bennink kunnen het totaal niet met elkaar vinden en zijn het oneens over de te volgen koers. Tegelijkertijd heeft de Duitse investeringsmaatschappij JAB zich gemeld als grootaandeelhouder. Het zijn bekenden van Bennink, met twee van de drie bestuurders werkte Bennink nauw samen in de jaren negentig. Peter Harf was destijds zijn baas bij het Duitse Benckiser, Bart Becht zijn naaste collega. Niet veel later koopt Bennink zelf voor enkele miljoenen aandelen en spoort zijn medebestuurders aan dat ook te doen. Het is net voordat de relatie Herkemij en Bennink ploft. In  december 2012 wordt bekend dat Herkemij het bedrijf zal verlaten en als CEO vervangen wordt door Bennink zelf.  De nieuwe CEO sluit een opmerkelijk beloningspakket af. Hij krijgt geen salaris, maar wordt volledig betaald in aandelen. Bij een overname zal hij het volledige bedrag krijgen.
    'Bij een overname zal hij het volledige bedrag krijgen'
    Op dat moment is er nog geen sprake van een overname, althans niet officiëel. De eerste officiële toenaderingspoging van JAB komt in januari. Maar Bennink blijkt al sinds november op de hoogte van de overnameplanne van het Duitse JAB. Op een meeting op het Londense Heathrow laten de ex collega's van Bennink al weten dat ze een bod gaan voorbereiden. Later zal Bennink dit keihard ontkennen op de aandeelhoudersvergadering waarin de overname wordt goedgekeurd. De aanwezige beleggers hebben het gevoel dat er iets niet klopt, maar kiezen uiteindelijk toch voor het geld. Het bod van JAB ligt zo'n 30% boven de koers van het jaar ervoor en het ziet er niet naar uit dat op eigen kracht eenzelfde koersstijging wordt behaald. Bennink glimlacht er minzaam bij, kondigt direct zijn aftreden aan en verdwijnt erna uit de publiciteit, met medeneming van 25 miljoen euro die hij in twee en een half jaar tijd heeft binnengeharkt. *** Dit is een voorproefje op het verhaal dat vanaf vandaag in Vrij Nederland staat. In de reconstructie van de hand van Follow the Money is te lezen hoe Jan Bennink DE Master Blenders klaar stoomde voor een beursgang en een snelle doorverkoop. Het nummer ligt nu in de winkel of u kunt het in zijn geheel lezen op Blendle. Het onderzoek voor het artikel werd mede mogelijk gemaakt door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (FondsBJP).

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Robert Kosters

    Volg Robert Kosters
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren