Benoeming Jan Hommen maakt einde aan wilde vastgoedavonturen KPMG-partners

    De hand van voormalig ING-topman Jan Hommen is volgens columnist Ruud de Wit al zichtbaar geworden bij zijn nieuwe werkgever KPMG. En dan vooral zijn afkeer van vastgoed.

    Jan Hommen (71) is dus de nieuwe topman van KPMG. In ieder geval is zijn benoeming voor vier jaar het bewijs dat bij KPMG niet meer wordt vastgehouden aan de verwachting dat partners ruimschoots voor het bereiken van de AOW-leeftijd het veld ruimen. Bij verreweg de meeste beursgenoteerde en institutionele bedrijven in Nederland moeten topbestuurders voor het bereiken van die AOW-leeftijd verdwenen zijn, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Voor iedereen die van mening is, dat ‘ouderen’ ook na hun 65ste leeftijd heel goed in staat zijn op een hoog niveau werkzaamheden uit te voeren – in plaats van achter de geraniums te zitten, de hele dag op de golfbaan rond te rijden in een buggy of te kiezen voor de eenzaamheid van een solo zeiltrip over de oceanen van deze wereld – is de benoeming van Hommen een uitstekende zaak. Voor KPMG is de komst van ‘buitenstaander’ Hommen ook bittere noodzaak. Het accountants- en consultancybureau breekt met hem de traditie dat het bedrijf wordt geleid door een senior onder de eigen partners. Maar een deel van die partners heeft er ook een regelrechte puinhoop van gemaakt. KPMG wordt al een jaar getroffen door allerlei schandalen waarbij zelfs voormalige bestuursvoorzitters als Jaap van Everdingen en Jurgen van Breukelen niet langer meer veilig zijn voor strafvervolging vanwege mogelijke belastingfraude en integriteitsschendingen. Bij zowel Van Everdingen als Van Breukelen gaat het daarbij om vastgoedzaken, niet bepaald de core-activiteit van een integere KPMG-partner. Het is dan ook zeker dat KPMG-ers zich onder leiding van Hommen voortaan ver zullen moeten houden van vastgoed-aangelegenheden, die niet direct te maken hebben met de accountancy- en consultancypraktijk van de onderneming.

    Hommens afkeer van vastgoed

    Het is bekend dat Hommen weinig moet hebben van vastgoed. In de jaren dat hij CFO bij Philips was, speelde zich onder zijn neus de vastgoedfraude bij het Philips Pensioenfonds af. Als er een smet te vinden is op het arbeidsblazoen van Hommen, is dat wel het gegeven dat Will Frencken en Rob Lagaunne – de directieleden van de vastgoedtak van het Philips Pensioenfonds – erin slaagden voor enorme bedragen te frauderen. Zónder dat Hommen daar oog voor had.
    'De "anti-vastgoed hand" van Hommen is inmiddels zichtbaar geworden bij KPMG'
    Ik ken Jan Hommen niet en heb het hem dus nooit kunnen vragen, maar ik ben ervan overtuigd dat zijn mede op de Klimop-affaire gebaseerde afkeer van het fraudegevoelige en hoog-risicovolle vastgoed hem ertoe hebben aangezet om na zijn komst als CEO van ING een einde te maken aan ING Real Estate. Deze dochteronderneming van de bank was op dat moment één van ‘s werelds grootste vastgoedbedrijven. Hij deed de vastgoedvermogenstak ING Real Estate Investment Management – op dat moment toch goed voor een beheerde vastgoedportefeuille van 60 miljard euro – van de hand en schrapte ING Real Estate Development – met voor 5 miljard euro aan ontwikkelingsproducten – van de lijst van activiteiten. Alleen ING Real Estate Finance – met een portefeuille van 20 miljard euro aan vastgoedfinancieringen – bleef behouden voor de bank. Maar dan nu niet meer als aparte, min of meer verzelfstandigde activiteit. Het spreekt echter voor zich dat het aangaan van nieuwe vastgoedfinancieringen door ING vanaf de komst van Hommen op een zeer laag pitje werd gezet.

    Het afscheid van makelaarskantoor Van Gool Elburg?

    De anti-vastgoed hand van Hommen is inmiddels zichtbaar geworden bij KPMG, ook al loopt hij nog maar enige weken door ‘het Gebouw van Schaamte en Schande’, zoals ik het hoofdkantoor aan de Laan van Langerhuize in Amstelveen al jaren noem. Hoewel KPMG het achteraf weer ontkende, heeft een van de woordvoerders tegenover De Telegraaf toegegeven, dat KPMG bereid is uit dat hoofdkantoor te vertrekken als zich voor de 52.0000 m2 een nieuwe huurder meldt. Die nieuwe huurder moet dan wel het nog zeker 11 jaar lopende huurcontract overnemen. Wel heeft KPMG officieel bevestigd dat er aan twee vastgoedadviseurs opdracht is gegeven een huurder te vinden voor de 7000 m2 die inmiddels leeg staat in het immense gebouw. Een van die adviseurs is Jones Lang LaSalle en het lijkt erop dat daarmee van de vertrouwde makelaar van de oudere partners van KPMG, Van Gool Elburg (het voormalige Van Gool en Partners Vastgoedspecialisten), afscheid is genomen.
    de vastgoedavonturen van de KPMG-partners zijn alleen maar mogelijk geweest door de goedbetaalde bemoeienis van dit gerenommeerde makelaarskantoor op de Zuidas
    Dat laatste is begrijpelijk, want de talrijke vastgoedavonturen van de KPMG-partners in het verleden zijn alleen maar mogelijk geweest door de intensieve en goedbetaalde bemoeienis van dit gerenommeerde makelaarskantoor op de Zuidas. Ik heb de afgelopen weken talrijke mails ontvangen in reactie op mijn eerdere stukken over KPMG en het ‘Gebouw van Schaamte en Schande’. Daarin wordt vele malen de ‘architect’ van de omstreden vastgoedconstructie in relatie tot het KPMG-kantoor genoemd, namelijk Phil van der Stam van Van Gool Elburg. Hij heeft de aantrekkelijke vastgoeddeal - vooral voor de KPMG-partners privé - aantrekkelijke deal met dat hoofdkantoor gestructureerd. Van der Stam had het vak dan ook geleerd van de naamgever van het kantoor, Jan van Gool zelf, die hetzelfde kunstje al eens had uitgehaald met het in 2010 verlaten, eerdere KPMG-hoofdkantoor in Amstelveen, aan de Burgemeester Rijnderslaan (Bovenlanden).

    Partners delen in de winst

    Ik stond deze week nog voor dat prachtige antroposofische gebouw van Alberts & Van Huut (45.000 m2), dat in opdracht van de toenmalige KPMG-partners in 1991 werd ontwikkeld en in 1997 (met een nog 13-jarig huurcontract) werd verkocht aan de door Arnold de Haan geleide Duitse belegger CGI/hauseinvest voor 300 miljoen gulden (een kleine 140 miljoen euro). En wie was de makelaar/adviseur bij deze constructie, zowel aan de kopende als verkopende partij? Van Gool en Partners. Net zoals Van Gool en Partners ook daarna nagenoeg alle transacties van CGI/hauseinvest (en dus in opdracht van de eerder genoemde De Haan) deden met Multi Development, ook als het om winkelcentra in het verre Portugal en Spanje ging. Dat De Haan vervolgens weer enige tijd bestuursvoorzitter van Multi mocht zijn, nadat hij bij CGI in Wiesbaden om nooit officieel bekende gemaakte redenen aan de kant was geschoven, was ook al zo iets opmerkelijk.
    'Zolang Hommen bij KPMG het voor het zeggen heeft, zal niemand het daar in het hoofd halen zich nog met vastgoed bezig te houden'
    De ironie van deze zaak is, dat Van Gool en Partners dus zowel de nieuwbouw van het KPMG-kantoor in Amstelveen structureerde als ook de belangen van de eigenaar van het oude kantoor vertegenwoordigde. En niemand die daar publiekelijk vragen over stelde, blijkbaar, of dat vreemd vond. In feite kun je stellen, dat Van Gool en Partners dus medeverantwoordelijk zijn voor de leegstand van het oude Bovenlanden-kantoor van KPMG, dat inmiddels vier jaar leegstaat, terwijl al vanaf 2006 bekend was dat het snel zou leegkomen. Overigens was Van Gool en Partners ook als adviseur van KPMG betrokken bij een soortgelijke constructie – waarbij dus de partners in de winst deelden – in het geval van de ontwikkeling van de KPMG-nieuwbouw in Rotterdam op Brainpark III, een ontwikkeling van 22.044 m2 die in 2005 door de partners van KPMG werd verkocht aan het toenmalige kantorenfonds van ABP, KFN. Maar ‘those were the days’ zullen we maar zeggen! Met ander woorden: wat in de jaren negentig en in het eerste decennium van deze eeuw blijkbaar ‘normaal’ was bij vele vastgoedmannen en -bedrijven, lijkt verleden tijd. Ik weet het niet, maar aan Jan Hommen zal het niet liggen. Zolang Hommen bij KPMG het voor het zeggen heeft, zal niemand het daar in het hoofd halen zich nog met vastgoed bezig te houden, tenminste als dat niet direct te maken heeft met de accountants- en consultancy-activiteiten. En dat is een goede zaak voor iedereen die integriteit in het vastgoed een warm hart toedraagt.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Ruud de Wit

    Volg Ruud de Wit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren