'Beter af met 57 gemeenten', wat is dit voor lariekoek?

2 Connecties

Onderwerpen

Gemeenten

Organisaties

Overheid

Onderzoeksbureau Atlas voor Gemeenten beweert in een rapport dat Nederland het best af is met 57 gemeenten. Nu telt het CBS er nog 393, dus dat scheelt nogal wat. Hoezo? vraagt gastauteur Karel Hubert zich dan ook af. Veel voetnoten, nul bewijzen. 'Een zwak rapport met nergens op gebaseerde conclusies.'

Atlas voor Gemeenten is een onderzoeksbureau. Het bestaat 10 jaar en is trots op het inderdaad markante feit dat het in die periode 50.000 grafieken heeft gemaakt: ruim 19 stuks per werkdag. Onlangs produceerde het bureau een veelvuldig in de media aangehaald rapportje van zeven bladzijden onder de titel De Nieuwe Gemeentekaart. Citaat: 'De Nieuwe Gemeentekaart laat zien dat Nederland het beste uit 57 gemeenten zou kunnen bestaan.'

Oh ja? Leg dat eens uit?

Oh ja? Lezing van het verhaal maakt duidelijk waar deze bewijsvoering op gestoeld is. Het zit volgens Atlas voor Gemeenten zo. De stad is aan een nieuwe bloeitijd bezig, die meestal tot groei leidt. Maar niet in Nederland. Amsterdam heeft nu minder inwoners dan vijftig jaar geleden. Maar: de regio Amsterdam en omstreken groeit wel en flink ook. Volgens de opstellers van het rapport zouden steden en dorpen niet met elkaar moeten concurreren omdat ze elkaar hard nodig hebben: ‘Dorpen zijn alleen levensvatbaar met een aantrekkelijke centrumstad in de buurt. En steden zijn alleen aantrekkelijk als ze in een groene omgeving met landschappelijke kwaliteiten liggen.’
afgezien van het beroerde taalgebruik: wat is dit voor lariekoek?
In het verhaal wordt dan gesteld dat die onderlinge afhankelijkheid van steden en dorpen zowel qua woningmarkt als qua arbeidsmarkt en voorzieningengebruik de ‘grenzen van de huidige gemeenten overstijgen.’ Even afgezien van het beroerde taalgebruik: wat is dit voor lariekoek? Als een gezin van Amsterdam naar Laren verhuist, ‘overstijgt dat de gemeentegrenzen’? En wat dan nog? Dan wordt het feit dat gemeenten steeds meer verantwoordelijkheden krijgen erbij gehaald. Die zijn ‘op de schaal van de huidige gemeenten vaak moeilijk te behappen’. De auteurs roepen hier maar wat, want er is geen enkel bewijs voor de stelling dat grote gemeenten beter met extra verantwoordelijkheden omgaan dan kleine. Zo zit het rapport vol met beweringen waarvoor ondanks de vele voetnoten het bewijs ontbreekt. Nog een voorbeeld: ‘Een optimale allocatie van publieke middelen vraagt om een andere schaal voor lokaal bestuur’. Nee, heren auteurs, dat vraagt om GOED lokaal bestuur en goede samenwerking tussen gemeenten en niets meer dan dat.

'Optimale schaal' - waar staat dat?

Verfrissend is de opmerking dat ‘grote gemeenten niet altijd efficiënter zijn dan kleinere en dat gemeentelijke herindelingen in het verleden niet aantoonbaar tot een efficiëntere bedrijfsvoering hebben geleid’. Even denk je dan dat de onderzoekers het licht hebben gezien, maar helaas: te vroeg gejuicht! ‘Er is geen optimale gemeentegrootte. Maar er is wel een optimaal gebied voor lokaal bestuur, waarbinnen kosten en baten van publieke investeringen in één hand komen te liggen.’ Daar gaan we weer: waarop is die conclusie in vredesnaam gebaseerd? Hoe groter een gemeente, hoe meer geld er per inwoner wordt uitgegeven, dus hoe groot is optimaal, onderzoekers? Nou, die vraag wordt beantwoord. Er is namelijk een methode ontwikkeld ‘waarmee de optimale bestuurlijke indeling op objectieve wijze kan worden bepaald’. De voetnoot maakt duidelijk dat die methode in 2012 is ontwikkeld door de opstellers van het rapport.
Slechts 57 Nederlandse gemeenten zijn geheel zelfvoorzienend. Nou, fijn, zou je denken
De methode wil duidelijk maken op welke gemeente iedere woonlocatie in Nederland vooral is aangewezen voor werk, winkels, cultuur, onderwijs en nog een hele reeks voorzieningen. En wat blijkt? Slechts 57 Nederlandse gemeenten zijn geheel zelfvoorzienend. Nou, fijn, zou je denken. Geef ze een beker of een oorkonde. Maar Atlas voor Gemeenten ziet in deze constatering de reden om het aantal gemeenten in ons land dan ook terug te brengen tot die 57 prijswinnaars. Die krijgen geen bokaal, maar de omliggende dorpen als trofee. Of zoals het in het rapport staat: ‘Woonkernen worden aan die centrumstad toegekend waarmee de functionele relaties het sterkst zijn.’ WAAROM? Omdat ‘de nieuwe gemeenten de optimale schaal hebben voor lokaal bestuur.’ En dát, beste onderzoekers, blijkt nou echt helemaal nergens uit. Het enige dat uit jullie verhaal blijkt, is dat je een kaart kunt maken waarop te zien is welke 57 gemeenten zelfvoorzienend zijn. Maar daar de conclusie aan verbinden dat die gemeenten ook na een versmelting met de kleinere buurgemeenten ‘een optimale schaal hebben voor lokaal bestuur’ is onwetenschappelijk en onzinnig.  
Gastauteur
Gastauteur
FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.
Gevolgd door 353 leden