© Wikimedia Commons

Big pharma jaagt prijzen kankermedicijnen de hoogte in

    De prijzen van bepaalde kankermedicijnen in België zijn de laatste jaren abnormaal gestegen. Dat zegt gezondheidseconoom Lieven Annemans in gesprek met Dominique Soenens, in een artikel dat eerder verscheen op Apache, het Belgische platform voor onderzoeksjournalistiek waar Follow the Money mee samenwerkt. Soenens beschrijft een Belgisch probleem met internationale vertakkingen.

    Gezondheidseconoom Lieven Annemans (UZ Gent) gaat in zijn nieuwe boek Je geld of je leven in de gezondheidszorg in op de scheeftrekkingen en soms bizarre paradoxen in de ziekteverzekering. Zoals: waarom moet iemand met overgewicht enkele kilo’s aandikken om in aanmerking te komen voor een maagverkleining? Of waarom krijgen rokers een bepaald middel niet terugbetaald en niet-rokers wel? Complexe materie, waarbij Annemans ook een zorgelijke evolutie ziet: farmaceutische bedrijven die de prijzen van geneesmiddelen de hoogte in jagen.

    Kankergeneesmiddelen zijn op tien jaar tijd met factor tien in prijs gestegen. Dat klopt niet meer

    Vaak terecht, omdat een middel zijn waarde heeft en de kostprijs in sommige gevallen groot is. Maar vaak ook onterecht. ‘De jongste jaren heb ik dikwijls gezien dat de prijs van een geneesmiddel echt te hoog is in vergelijking met de waarde ervan. De argumentatie van de farmaceutische bedrijven is dat de kosten van het onderzoek alsmaar blijven stijgen, maar die stijgen niet in dezelfde mate.

    ‘Een typisch voorbeeld zijn kankergeneesmiddelen. Die zijn op tien jaar tijd met factor tien in prijs gestegen. Dat klopt niet meer. Het zou wel kloppen mochten ze tien keer beter zijn, maar dat is niet zo. De laatste vijf jaar zie je veelal dat geneesmiddelen hun geld niet waard zijn. Ik wil dat niet veralgemenen: ik zie ook dossiers waarin wel billijke prijzen gevraagd worden. Maar toch is het geen goede evolutie.’

    Onderhandelingsspel

    De soms exuberante prijzen maken voor de farmaceutische bedrijven deel uit van een onderhandelingsspel, zegt Annemans. Een spel dat allesbehalve doorzichtig of in het voordeel van de overheid is. ‘Farmaceutische bedrijven werken met verborgen contracten. De werkelijke cijfers kennen we niet, want dat zijn vertrouwelijke afspraken. Maar vaak zie je stevige kortingen, soms tot 60 procent van de initiële prijs. Dan moet je je toch afvragen waar we mee bezig zijn. We weten dat we zoveel korting gaan moeten geven, dus stellen we onze beginprijs zo hoog in. Ik vind dat geen gezonde situatie.’


    Lieven Annemans

    "Sommige farmaceutische bedrijven zoeken de grenzen op. Vaak vanuit de redenering ‘het is een belangrijk middel, ze gaan er wel voor betalen’."

    'Sommige farmaceutische bedrijven zoeken de grenzen op. Vaak vanuit de redenering “het is een belangrijk middel, ze gaan er wel voor betalen’. Het zou veel beter zijn mochten bedrijven komen met een eerlijke prijs die transparant is. Op den duur spelen overheid en farmaceutische bedrijven een spel waarbij ze mekaar voor de gek houden. Idealiter zou op het prijsvoorstel van een firma een korting van zo’n 10 procent mogelijk moeten zijn. Dan is het gedaan met de discussie en het gebrek aan transparantie. Maar helaas is dat nog niet voor direct.’

    De opmerkingen van Annemans komen overeen met de conclusies van een studie van een aantal Amerikaanse gezondheidseconomen, die samenwerkten met Peter Bach, een bekende oncoloog van het Memorial Sloan Ketteringkankerinstituut in New York. In Pricing in the Market for Anticancer Drugs onderzochten ze wat er met de Amerikaanse marktintroductieprijzen van 58 kankermedicijnen gebeurt, als je corrigeert voor inflatie én effectiviteit. Hun conclusie: de prijzen gingen in de periode 1995-2013 jaarlijks met 10 procent omhoog, ofwel 8500 dollar per jaar. Die forse stijging is niet in verhouding met de gezondheidswinst. Conclusie: niet alleen hier, ook in de VS is er een (schijnbaar) scheefgegroeide situatie, in de hand gewerkt door de farmaceutische bedrijven.

    Beterschap mag iets kosten

    De hamvraag is: hoe bepaal je wat een eerlijke prijs is voor een nieuw geneesmiddel? Volgens Annemans zijn er twee manieren om die te berekenen. ‘De eerste is: neem de kostprijs van een bepaald geneesmiddel en voeg daar een winstmarge aan toe. Het probleem daarmee is dat alleen een bedrijf kan zeggen hoeveel het gekost heeft. En moeten alle mislukkingen van het bedrijf daar ook bijgeteld worden? Met andere woorden: het is niet transparant.

    De vraag is hoe je bepaalt wat een eerlijke prijs is voor een nieuw geneesmiddel

    ‘De tweede gaat uit van de waarde van het geneesmiddel. Er is een zekere betalingsbereidheid bij de overheid, maar die kan grenzen aangeven. Zo kan je de waarde vastleggen van hoeveel een extra jaar kwaliteitsvol leven de samenleving mag kosten. Dat lijkt me een veel betere manier van werken. Je legt duidelijk vast waar de grenzen liggen, zonder dat er nog geheime onderhandelingen of afspraken moeten gebeuren, zoals nu het geval is. En als ze een middel hebben dat echt beterschap brengt voor mensen, dan is het te rechtvaardigen dat het iets mag kosten.’

    Medicatie op maat

    Het is een voorstel waar de farmaceutische industrie niet meteen om staat te springen. Stefaan Fiers, woordvoerder bij Pharma.be, legt uit dat de stijgende prijzen met verschillende factoren te maken hebben. ‘Bedrijven doen een heleboel klinische studies die vaak op niets uitdraaien, maar waarvan de kosten wel moeten gedragen worden. De mislukte geneesmiddelen zitten dus mee in de prijs verrekend. De overheid legt ook steeds meer voorwaarden op aan klinische studies, wat financiële repercussies geeft. En we gaan tenslotte ook meer en meer naar een gepersonaliseerde geneeskunde. Medicatie op maat, zeg maar. Dat heeft een grote impact op farmaceutische bedrijven.

    ‘Vroeger had je blockbusters, die veel return on investment gaven, omdat ze aan veel mensen konden toegediend worden. Nu zijn de doelgroepen kleiner, maar blijven de ontwikkelingskosten dezelfde. Daardoor stijgen de prijzen per geneesmiddel gemiddeld meer. Maar dan nog wordt er een kosten-batenanalyse gemaakt door de overheid. Als die niet goed is, betaalt het RIZIV niet terug.’

    'We gaan meer en meer naar een gepersonaliseerde geneeskunde met medicatie op maat. Daardoor stijgen de prijzen'

    Een probleem met geheime prijsonderhandelingen ziet hij niet. ‘We zitten in een Europese context. De prijs in één land heeft een invloed op de prijs in een ander land. Voor bedrijven zou het anders onmogelijk zijn om een geneesmiddel voor een lage prijs op de markt te brengen, omdat het veel andere dominosteentjes in beweging zet. Het is een manier die volgens ons goed werkt. Er kan nagedacht worden over nieuwe terugbetalingsmiddelen, maar op dit moment is dit hetgeen het best werkt.’

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Apache

    Gevolgd door 319 leden

    Apache schrijft wat politici niet willen lezen. FTM en Apache werken samen en wisselen geregeld artikelen uit.

    Volg Apache
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren