Blaast tegenwind de EU uit elkaar?

5 Connecties

Onderwerpen

Europa muntunie Verdrag van Maastricht

Personen

Klaas Knot

Werkvelden

Economie
70 Bijdragen

Na 15 jaar muntunie wordt op de economische snelweg van de EU nog altijd met enorm uiteenlopende snelheden gereden. Een verstandig man als Klaas Knot ziet dat ook, is de overtuiging van columnist Rochus van der Weg. Waarom verdedigt Knot dan het 'economisch naar elkaar toegroeien' van EU landen?

Na het lezen van het interview met DNB directeur Klaas Knot in het Financieele Dagblad van 13 maart bekruipt mij een sterke twijfel. Waarom ondersteunt  deze verstandige man een fictie in de wetenschap dat het een fictie is? Knot betoogt dat de EU lidstaten alleen bereid kunnen zijn om economisch lief en leed met elkaar te delen als zij ‘economisch meer naar elkaar toegroeien’ en als er sprake is van een ‘zekere homogeniteit’. Voor het inschatten van de waarschijnlijkheid dat binnen een overzienbare toekomst aan deze voorwaarden voldaan kan worden, is het goed om even terug te gaan naar het ontstaan van de euro, naar het verdrag van Maastricht.

Februari 1992

De ondertekening van dit verdrag in februari 1992 door de, toen nog, twaalf landen van de Europese Economische Gemeenschap was in de eerste plaats een politiek – en niet een economisch – gedreven beslissing. De Duitse hereniging in 1990 had de vrees in West Europa aangewakkerd voor een dominant en autonoom Centraal Europees Duitsland. De Franse president François Mitterrand dacht dit gevaar te beteugelen door een verdere integratie van het herenigde Duitsland in een Europese Unie. Bondskanselier Helmuth Kohl wilde vanuit een sterk historisch bewustzijn de unieke Duits-Franse samenwerking niet in gevaar brengen en was bereid tegemoet te komen aan deze Franse zorg.
De invoering van de euro was niet bedoeld om economisch naar elkaar toe te groeien noch om homogeniteit te verkrijgen
Het resultaat was het verdrag van Maastricht, waar tot de invoering van een gemeenschappelijke munt werd besloten - de euro. De invoering van de euro was niet bedoeld om economisch naar elkaar toe te groeien noch om homogeniteit te verkrijgen. Nee, ze was bedoeld om Duitsland ‘in toom te houden’. Mitterrand is in zijn opzet gedeeltelijk geslaagd; hij heeft de autonomie van Duitsland voorlopig kunnen tegenhouden, de Duitse dominantie heeft hij echter niet kunnen verhinderen. Iedere econoom heeft zich gerealiseerd dat een muntunie van landen met sterk verschillende economische snelheden hét recept vormen voor structurele instabiliteit. Die uiteenlopende snelheden  achtten de ondertekenaars van het verdrag van Maastricht ondergeschikt aan het politieke voordeel van zo’n unie De toetredingscriteria voor de eurozone zijn in de jaren daarna dan ook zeer soepel gehanteerd. De vraag of dit al dan niet terecht was, heeft haar belang al vele jaren geleden verloren. Toegroeien naar een economische homogeniteit was geen doelstelling. Na meer dan twintig jaar EU en 15 jaar euro is de economische diversiteit in de EU nog steeds even groot. Zo zien we dat in de afgelopen twee decennia het bruto binnenlands product per capita van Duitsland nog altijd twee maal dat van Portugal is. Van naar elkaar toegroeien en van toegenomen homogeniteit is nauwelijks sprake.
Als het delen van risico’s binnen een groep landen homogeniteit vereist, is de toekomst van Europese muntunie buitengewoon somber
Als het delen van risico’s binnen een groep landen homogeniteit vereist, is de toekomst van Europese muntunie buitengewoon somber. En, zoals Klaas Knot betoogt in de laatste zin van het interview: ‘Als we nu al zouden weten dat economische integratie onmogelijk is, kan de muntunie nooit een succes worden’. Een blik op de recente geschiedenis, en hij zou dat moeten kunnen weten. Met deze woorden velt hij impliciet het vonnis over de muntunie,

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Rochus van der Weg

Rochus van der Weg heeft systeemtheorie gestudeerd in Groningen en in Toulouse en is vervolgens 20 jaar werkzaam geweest bij...