© ANP

Blunderende Wiebes maakte vertrekregelingen niet leuker, wel veel duurder

    Eric Wiebes is de controle kwijt over de reorganisatie van de belastingdienst. De afvloeiingsregeling is veel te ruimhartig en hij heeft ook nog eens de toezichtcommissie voor deze operatie genegeerd. Wiebes blijkt ineens de zoveelste in een lange rij blunderende VVD-bewindslieden.

    Eric Wiebes hing donderdag in de Tweede Kamer volledig in de touwen. De Kamer toonde zich geschokt over de manier waarop de staatssecretaris van Financiën, die verantwoordelijk is voor de Belastingdienst, de reorganisatie van deze dienst heeft aangepakt. Zelfs coalitiegenoot PvdA schaarde zich onder de criticasters.

    Hét moment van de dag was toen CDA-kamerlid Pieter Omtzigt aan Wiebes vroeg of hij de toezichtcommissie wel had betrokken bij het beoordelen van de reorganisatie. Met een klein stemmetje gaf Wiebes toe dat de commissie niet betrokken was geweest bij 500 miljoen euro van de in totaal circa 700 miljoen aan afvloeiingsregelingen. Waarop Omtzigt reageerde met: ‘Ik sta perplex.’ Omtzigt vroeg of de Staatssecretaris andere afvloeiingsregelingen binnen de overheid kon noemen die soortgelijke problemen hadden gegeven. Hij meende zelf dat het hier om een uniek geval ging. Hij eiste dat het plan dat ten grondslag ligt aan de vertrekregeling wordt geopenbaard.

    Vroegpensioen

    Op 20 september, ruim voordat de affaire in het nieuws kwam, publiceerde FTM al een stuk over de ontspoorde reorganisatie. De strekking was dat Wiebes via zogeheten stimuleringspremies werknemers wilde aanzetten om de dienst te verlaten. Afhankelijk van het aantal dienstjaren kunnen medewerkers vier tot 24 keer een maandsalaris meekrijgen als premie. Het maximum ligt bij 75.000 euro, of voor mensen die jaarlijks meer dan dat verdienen, een jaarsalaris. Het recht op WW vervalt wel.

    Sommige 'ja'-zeggers zullen al met pensioen zijn als de stimuleringspremie op hun rekening wordt gestort

    Een aantal zaken ging fout: een veel groter dan verwachte (en gewenste) groep bleek geïnteresseerd in de regeling. Die groep bestond deels uit mensen die de Belastingdienst eigenlijk liever binnenboord wilde houden. Tot slot besloot een opvallend deel van de oudere werknemers de regeling als een soort vroegpensioen te gebruiken. Dat betekent dat mensen die normaal gesproken binnen een paar jaar gratis zouden afvloeien, opeens met een soort vroegpensioen naar huis mogen. Er zijn zelfs mensen die ‘ja’ hebben gezegd tegen de regeling, maar al met pensioen zullen zijn als de stimuleringspremie op hun rekening wordt gestort. ‘We mogen volgens de wet niet aan leeftijdsdiscriminatie doen,’ gaf Wiebes donderdag als argument. Hij stond er  geen moment bij stil dat dit van te voren had moeten worden overwogen en dat hij misschien beter voor een sanering met gerichte ontslagen had kunnen kiezen.    


    "Wiebes is de zoveelste VVD-bewindspersoon die deze kabinetsperiode door het ijs zakt. Het lijkt een structureel verschijnsel"

    Risicofactor

    Bij zo’n verkapt vroegpensioen hoort volgens de afdeling van de Belastingdienst die daar over gaat, een eindheffing van 52 procent over het uitgekeerde bedrag. De staatsecretaris zei in een eerder debat al tegen de Kamer dat hij achteraf bezien meer rekening had moeten houden met deze risicofactor. Wat zo veel wil zeggen als dat hij deze extra kostenpost volledig over het hoofd heeft gezien.

    Daar kwam nog bij dat volgens de tabellen in de Miljoenennota de totale kosten van de reorganisatie opeens niet 1,1 miljard euro uitgespreid over 6 jaar leken te zijn, maar 2,4 miljard uitgespreid over negen jaar. De woordvoerder van de minister kwam over deze zaak al eerder met een mea culpa richting FTM en beloofde voor volgend jaar meer helderheid in de communicatie, maar de tabellen van 2015 en 2016 mochten echt niet één op één met elkaar worden vergeleken.

    Bloed ruiken

    De weinig zelfverzekerde houding van de staatssecretaris had iets pijnlijks. Wiebes is een aardige, slimme vent, maar hij komt nogal slap over als het erop aan komt. De Kamer maakte daar meedogenloos gebruik van. Als de leden bloed ruiken, wordt er doorgebeten.

    Dan komen we bij een tweede punt. Wiebes is de zoveelste VVD-bewindspersoon die deze kabinetsperiode door het ijs zakt. Het lijkt een structureel verschijnsel. Bewindslieden beginnen met een air van: ik ga die klus eens klaren, maar falen vervolgens opzichtig. Een partij die zich graag laat voorstaan op zijn daadkrachtige bestuursstijl, blijkt juist een hele reeks van zwakke bewindslieden en schijnmannetjesputters te hebben aangesteld in dit Kabinet.

    Excuses

    Vóór Wiebes was het minister van Justitie Ard van der Steur, die tot driemaal toe zijn excuses moest aanbieden: over de Volkert van der Graaf-foto, het bonnetje van Teeven en de onheuse bejegening van patholoog-anatoom George Maat.

    Daarvoor was zijn voorganger Ivo Opstelten al gesneuveld over de betaling van 4,7 miljoen gulden aan drugscrimineel Cees H.. Staatssecretaris Fred Teeven werd meegesleurd in de val van de minister. Niet eens zo raar, want hij was de man die in 2000, als Officier van Justitie verantwoordelijk was geweest voor de deal met Cees H.. Kortom als gevolg van het beleid van drie gevierde VVD-crimefighters heeft het ministerie van Justitie enorm aan prestige ingeboet.


    "Bloks verhoging van de sociale huren substantieel in een diepe recessie is draconisch, onrechtvaardig en niet effectief"

    Amusementsprogramma’s

    Dan hebben we nog Sander Dekker, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Misschien was zijn meest ideologisch getinte project wel het kleiner maken van het publieke omroepbestel. Zijn partij staat op het standpunt dat de markt bijna altijd is te verkiezen boven overheids- of semi-overheidsdiensten. Het omroepbestel moest volgens hem ophouden met amusement en zich richten op informatie, cultuur, Nederlands drama en gedegen nieuwsduiding.

    Amusementsprogramma’s konden in de visie van Dekker prima naar de commerciëlen. De plannen van de minister stuitten op veel verzet en het plan van een publieke omroep zonder amusement haalde het niet. De Kamer stemde het plan kansloos weg; een flinke blamage voor de altijd goedgemutste bedrijfskundige.

    Onwrikbaar

    Dan hebben we minister Blok van Wonen en Rijksdienst. Hij is vooral de man die onwrikbaar doorgaat met de verhuurderheffing voor woningcorporaties. Deze heffing kost de sociale verhuurders 1,7 miljard euro in 2017. De corporaties zijn gaan reorganiseren en hebben bezit verkocht, maar ze konden er niet omheen om ook de huren een aantal jaren op rij fors te verhogen.

    De verhuurderheffing van minister Blok kost de sociale verhuurders 1,7 miljard euro in 2017

    Dat is midden in een diepe recessie, waarin sociale huurders gemiddeld 10 procent in inkomen achteruitgingen, een nogal onverstandige maatregel. Het aantal sociale huurders met huurachterstanden en problematische schulden is sinds 2008 meer dan verdubbeld. Sociale huren substantieel verhogen is al pijnlijk in tijden van hoogconjunctuur, maar in een diepe recessie als draconisch, onrechtvaardig en bovenal niet-effectief te omschrijven.

    Aanvaardbare grenzen

    Dan komen we bij minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze VVD-coryfee vertelde de Kamer onlangs dat de kosten van de zorg onder controle zijn en dat er nu een houdbaar systeem staat. De premies zouden volgens de bewindsvrouw nauwelijks stijgen en het eigen risico bleef binnen aanvaardbare grenzen.

    Enkele dagen later kwam de klap. Zorgverzekeraar DSW maakte bekend dat de premie met 9,4 procent omhoog gaat. De overige verzekeraars lieten doorschemeren dat DSW geen uitschieter zou blijken.

    Opeens lag het zorgvuldig geconstrueerde betoog van minister Schippers geheel in duigen

    Opeens lag het zorgvuldig geconstrueerde betoog van Schippers geheel in duigen. In een analyse op FTM werd ook nog vastgesteld dat er verschil is tussen kosten terugdringen en ze overhevelen naar de zorgconsument in de vorm van een eigen risico.

    Averij

    De door de VVD geclaimde departementen hebben stuk voor stuk averij opgelopen. Hoe kan het dat een partij die zich erop laat voorstaan zulke geweldig doortastende bestuurders in huis te hebben, juist zulke brokkenpiloten in het kabinet heeft? Zelfs Henk Kamp opereert niet overtuigend met de afhandeling van de schade in het Groningse aardbevingsgebied en wordt regelmatig op het matje geroepen. 

    En hoe gaat het met de VVD in de peilingen? Heel goed, ze gaan weer richting de toppositie. Het lijkt erop dat de VVD-ministers best bokken mogen schieten, of bezig zijn met beleid dat slagvaardig oogt, maar in de praktijk de burger onnodig veel pijn doet. Ook Wiebes' gestuntel zal waarschijnlijk de peilingen niet beïnvloeden. Het kan allemaal, zolang de premier maar energiek rondloopt en voortdurend blijft glimlachen. Dan mag hij zelfs ‘pleurt op’ zeggen in het tv-programma Zomergasten.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 953 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren