Twee boeken over de val van SNS Reaal

    Journalisten van NRC Handelsblad en het Het Financieele Dagblad beconcurreren elkaar met een boek over de ondergang van SNS. De FD'ers scoren tot nu toe beter.

    De ondergang van SNS Reaal blijkt vruchtbare bodem voor onderzoeksjournalistiek. Afgelopen maandag presenteerden vijf journalisten van Het Financieele Dagblad - Martine Wolzak, Vasco van der Boon, Pieter Couwenbergh, Pieter Lalkens en Cor de Horde - het boek 'De val van SNS Reaal'. Eind januari 2014 zullen NRC Handelsblad-redacteuren Tom Kreling en Esther Rosenberg hun boek 'Giftig Krediet. De ondergang van SNS Reaal' presenteren. Het gebeurt zelden dat Nederlandse onderzoeksjournalisten boeken schrijven over banken. Marcel Metze deed het begin jaren negentig met De Geur van Geld (1993). Jeroen Smit kwam twee maanden na de val van Lehman Brothers met zijn inmiddels beroemde reconstructie van het opbreken van ABN Amro: De Prooi (2008).

    Telegraaf vs De Volkskrant (DSB)

    Rampspoed en ellende is een uitstekende grondstof voor diepgaande reconstructies. Wellicht geïnspireerd door het eclatante succes van Smits superbesteseller verschenen precies een jaar later (november 2009) twee boeken met in de titel de woorden 'opkomst en ondergang van DSB'. De boeken lagen één maand nadat de bank van woekeraar Scheringa failliet ging al in het schap. Telegraafjournalisten Natasja de Groot en Ronald van Gessel hadden met hun boek merkbaar de meeste haast gehad. Dat had gevolgen voor de kwaliteit van het boek die door de meeste recensenten als erbarmelijk werd omschreven en vooral een herhaling van zetten was uit eerder gepubliceerde krantenartikelen. De critici waren veel positiever over het vrijwel gelijknamige boek (zonder 'De') waar de complete economische redactie van de Volkskrant aan had meegewerkt. Het boek werd een dag later gepresenteerd, maar - niet geheel onbelangrijk - lag eerder in de boekhandel. De Volkskrant versloeg de Telegraaf niet alleen op snelheid, ook op inhoud waren ze de betere. Een memorabel boek leverde dat echter niet op. Op enkele onthullende inzichten over de op geld beluste Scheringa-paladijn Gerrit Zalm na, bevatte het boek weinig nieuws.

    Het Financieele Dagblad vs NRC Handelsblad (SNS Reaal)

    Nu zijn er dus (bijna) twee boeken over het ongeluk over tragische ongeluk met de ooit zo brave spaarbank/vakbondsverzekeraar SNS Reaal. Concurrentie is goed, ook in de journalistiek. En waar geknokt wordt, zijn er winnaars en verliezers, dienen er punten te worden vergeven. De eerste slag is duidelijk voor het FD dat het boek over SNS op maandag 16 december presenteerde. Al op vrijdag 13 december besteedde Nieuwsuur uitgebreid aandacht aan het boek. Het feit dat FD vijf journalisten liet uitrukken om het boek te maken en NRC twee, zal daar iets mee hebben te maken. Daarmee is nog niet gezegd welk boek inhoudelijk van hoger niveau is en/of het bij het publiek beter zal gaan doen (de recensies houdt ook van ons tegoed). Het succes van een boek kan uiteindelijk eenvoudig worden afgemeten aan het aantal verkochte exemplaren. De kans is groot dat FD hier gaat winnen, ze zijn het snelst en schuimen dan ook als eerste de markt af. Dat gaat goed getuige de in een tweet verpakte voorspelling van FD-journalist Pieter Couwenbergh dat het boek nog 'voor de kerst' een derde druk zal krijgen. Maar een deugdelijke uitspraak kunnen we pas over een jaar doen, wanneer beide boeken zich hebben kunnen bewijzen. Lang wachten doet een wedstrijd geen goed, daarom maken we alvast een tussenstand op aan de hand van de voorpublicaties die de kranten afgelopen week publiceerden.

    'De laatste uren van...'

    Zowel Het Financieele Dagblad als NRC Handelsblad maakten een reconstructie van de laatste uren van 31 januari 2013, de dag voordat SNS Reaal werd genationaliseerd. Een voor de hand liggende keuze. De spanningsboog ligt in een 'de laatste uren van-verhaal' altijd voor het oprapen. FD deed dat op maandag 16 december, NRC op zaterdag 21 december. Opvallend en ook typisch voor de mentaliteit van veel journalisten: op Twitter zwegen zowel de NRC-redacteuren als de FD-redacteuren (voorzover actief) over elkaars artikelen. Geen woord, niets.   Drama Het feit dat de twee kranten kozen voor dezelfde insteek - 'de laatste uren van' - vraagt om een oordeel over de kwaliteit van het verhaal. Ik citeer om te beginnen de twee eerste zinnen van de twee verhalen 'Het is de dag van de waarheid voor Ronald Latenstein en Ference Lamp, de bestuursvoorzitter en de financiële bestuurder van SNS Reaal,' schreef het FD. Een eenvoudige tevens goed gekozen eerste zin waar spanning en drama in zit. Dan NRC: 'President-commissaris Rob Zwartendijk (74) van SNS Reaal rijdt op donderdagochtend 31 januari naar het ministerie van Financiën in Den Haag'. Deze eerste zin trekt mij als lezer niet ogenblikkelijk het verhaal in. Daar is een autorijdende bejaarde president-commissaris van een bankverzekeraar niet sexy genoeg voor. De eerste zinnen blijken weer eens een goede indicator voor de rest van de inhoud te zijn. FD schreef een kort artikel (over twee pagina's) dat vaart, drama en spanning bevatte. FD belichtte de laatste uren voornamelijk vanaf de kant van de bankiers die aan het einde van het verhaal in huilen uitbarsten. Dat zijn details die mij meer aanspreken dan de portretten van voormalige bestuurders waarmee onderhandelingskamers zijn behangen of het merk van het meubilair dat in diezelfde kamers staat opgesteld. Dergelijke details waren terug te lezen in de reconstructie van NRC die vier pagina's lang was en meer vanuit de kant van het ministerie van Financiën werd beschreven. FD wint hier: meer spanning en vaart. Timing In de aanloop van november wonnen de twee NRC-journalisten de onderzoeksjournalistieke prijs De Loep voor hun artikelenreeks over de val van de vroegere spaarbank. Een mooie prijs voor een sterke reeks artikelen is een prachtige opsteker als er een boek in de maak is. Toch wisten de FD-journalisten als eerste het boek te publiceren en waren ze ook met het publiceren van de reconstructie van de laatste uren voor de nationalisatie van SNS sneller. Timing is alles. Heel dik punt voor FD. Nieuws Het FD vulde drie voorpagina's met het nieuws uit het boek van de vijf journalisten. Op zaterdag 14 december: 'Onderwereldbankier Endstra betaalde ex-topman Bouwfonds'. Op maandag 16 december (de dag van reconstructie): 'Top SNS moet loon terugstorten'. En dag later: 'SNS negeerde advies Bouwfonds'. Stuk voor stuk spraakmakende onthullingen. Op zaterdag de 21e kwam NRC met het nieuws over de mogelijke rechtszaak die SNS tegen de onteigening van de bank wilde aanspannen. Het is duidelijk: FD scoorde ook met nieuws beter. Punt voor FD. Daar plaats ik ook gelijk een kanttekening bij. We weten dat de NRC-journalisten pas eind januari met hun boek komen, dus zij zullen het grootste nieuws hebben bewaard. Het is niet voor niets een tussenstand. Maar wel een die duidelijk in het voordeel van het vijftal van FD is uitgevallen.   Tussenstand: 3-0 in het voordeel van Het Financieele Dagblad   Tot slot. De echte winnaars zijn natuurlijk de slimme uitgevers van de boeken: Balans (NRC) en Nieuw Amsterdam (FD). De journalisten werken zich in het zweet maar de uitgevers toucheren veruit te meeste royalties. Ik vraag me ook af waarom naar cash flow hongerende krantenconcerns als NRC Media en FD Media Groep niet zelf die potentiële bestsellers uitgeven.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eric Smit

    Gevolgd door 2250 leden

    Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

    Volg Eric Smit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren