Graffiti in Londen: 'Time May tell'

Graffiti in Londen: 'Time May tell'
© Creative Commons / by John Lubbock

Britse verkiezingen schudden kaarten Brexit opnieuw

4 Connecties

Onderwerpen

Groot-Brittannië Verkiezingen

Personen

Theresa May

Organisaties

EU
9 Reacties

Vandaag gaan de Britten naar de stembus. Theresa May dacht met deze ingelaste verkiezing een krachtig mandaat voor haar Brexit-onderhandelingen binnen te kunnen halen. Maar kiezersgedrag is onvoorspelbaar, zo bleek vorige week weer eens tijdens een bijeenkomst van EU-experts. Wat betekent dat voor de Brexit-onderhandelingen?

Het was een donderslag bij heldere hemel, de aankondiging van nieuwe verkiezingen door de Britse premier Theresa May. May hoopte daarmee een stevige meerderheid voor haar partij in het Britse parlement te bewerkstelligen, wat haar een sterke onderhandelingspositie zou bezorgen voor een harde Brexit. Vandaag, twee maanden later, is het zover. Maar of zij deze verkiezing overtuigend gaat winnen, is intussen uiterst onzeker geworden.

Belangrijke verkiezingen zijn voer voor speculatie. Dat bleek afgelopen week wel bij een bijeenkomst over de Britse verkiezingen. In het Haagse debatcentrum Humanity House kwam Rem Korteweg, de baas van de EU-afdeling van denktank Clingendael, aan het woord over de relatie tussen deze verkiezingen en de Brexit. Wat het meest opvalt is het zich herhalende karakter van EU-dossiers. Men wist twee maanden geleden niet wat de Brexit op de langere termijn zou gaan betekenen – en dat bljft zo. Afgelopen najaar speculeerden experts in Brussel er al uitgebreid over, maar ruim een half jaar later zijn ze daar nog geen stap verder, terwijl de Britse regering inmiddels aan Brussel heeft laten weten uit de EU te stappen.

Maar als May níet overtuigend wint, wordt wellicht alles anders.

Zachte of harde Brexit?

Voorspellingen komen niet altijd uit, omdat er meestal teveel factoren aanwezig zijn die een rol kunnen spelen. Zoals nu ook bij de Brexit. Dat is dan ook direct de kern van het probleem. Zo leek Theresa May eerst nog op een enorme overwinning af te stevenen, maar haar kansen zijn inmiddels in de peilingen achteruitgegaan. Er is dus nauwelijks een peil te trekken op het verloop van de onderhandelingen. We weten niet wat het eindbeeld is. Of de EU verder desintegreert, of er nog veiligheidssamenwerking zal zijn, of de buitenlandse positie van de EU verzwakt en of de economie er door verslechtert.

Een klinkende overwinning van May kan zorgen voor een geordende Brexit

Wat de Britse positie tijdens de Brexit-onderhandelingen zal zijn, hangt dan ook grotendeels af van de verkiezingsuitslag van vandaag. Als May geen grote overwinning behaalt, ontstaat een heel nieuw politiek speelveld. May wilde met deze verkiezingen de absolute meerderheid halen, maar lijkt daarin niet te zullen slagen. Ondanks dat de UK Independence Party (UKIP) van Nigel Farage geen rol meer speelt nu die partij, na het ‘ja’ van de Britten tegen een Brexit, haar bestaansrecht heeft verloren. Nu profiteren de Conservatieven van May van het wegvallen van de UKIP, maar de sociaaldemocraten ook.

May wil een zogeheten ‘harde Brexit’ waarbij het Verenigd Koninkrijk uit de interne markt stapt en geen douane-unie met de EU aangaat. Bij een zachte Brexit wordt het land immers niet volledig onafhankelijk van de EU en moeten de Britten veel EU-beslissingen alsnog uitvoeren. Er blijft dan bijvoorbeeld ook vrij verkeer van personen, waar een groot deel van de Brexit-discussie ooit om was begonnen. De analyse van Korteweg is, dat als May overtuigend wint, zij de leiding in het proces zal houden en kan zorgen voor een ordelijke Brexit.

Ongeordende Brexit

Zo’n ordelijke Brexit bestaat uit twee delen. Ten eerste moet er overeenstemming komen over de wederzijdse financiële verplichtingen tot aan en tijdens de scheiding. Daarnaast moet er onderhandeld worden over de nieuwe relatie – na de Brexit dus. In Brussel bestaat een voorkeur om deze fasen van elkaar te scheiden: eerst onderhandelen over de financiële afhandeling en pas daarna over de nieuwe handelsrelatie.

"Verdeeldheid onder de Britten kan ertoe leiden dat er helemaal geen deal met de EU komt"

Als May niet overtuigend wint, gebeurt er volgens Korteweg iets anders: de verdeeldheid onder de Britten kan ertoe leiden dat er helemaal geen deal met de EU komt. Dit betekent een abrupte, ongeordende Brexit. Praktisch betekent dit dat Groot-Brittannië na twee jaar van de ene op de andere dag geen EU-lid meer is zonder dat er afspraken zijn over de nieuwe relatie. Dan kunnen bijvoorbeeld de handelsregels tussen de EU en Groot-Brittannië veranderen zonder dat men zich daarop heeft kunnen voorbereiden. Dat leidt dan weer tot een enorme onzekerheid.

Deze mogelijkheid van een abrupte, ongeordende Brexit is op dit moment de belangrijkste voorspelling. Deze kan ook simpelweg optreden door een tekort aan tijd. De onderhandelingen mogen maar twee jaar duren maar er wordt veel tijd verloren: in de zomermaanden gebeurt er in Brussel niks, tot de Britse verkiezingen gebeurde er niks en eigenlijk moeten we ook wachten op de Duitse positie ten aanzien van Brexit na de verkiezingen aldaar in september. Tenslotte moet het Europees Parlement instemmen met de einddeal. Ook dat proces kan nog eens vier maanden in beslag nemen. Veertien maanden, meer tijd is er niet om tot overeenstemming te komen.

Een abrupte, ongeordende Brexit is op dit moment de belangrijkste voorspelling

Korteweg denkt daarom dat er een interimdeal moet komen voor een langere overgangsperiode. Ook de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken in haar advies aan de Nederlandse regering, waar Korteweg zelf in zit, bepleit dat. Maar Londen lijkt daar tegen, hetgeen de kans op een ongeordende, abrupte Brexit vergroot. Omdat nooit eerder een land uit de EU stapte, weet niemand precies wat zo’n harde Brexit voor problemen gaat opleveren. Het enige dat zeker is, is dat de onzekerheid er in ieder geval door toeneemt.

Wat dat betreft zal de Britse verkiezingsuitslag aan alle onzekere toekomstvoorspellingen over Brexit geen einde maken.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Chris Aalberts

Gevolgd door 122 leden

Gefascineerd door politiek die zich onttrekt aan het oog van veel burgers en media. Schrijft bij Follow the Money over de EU.

Volg Chris Aalberts
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren