Broodnodige blik achter het lobbygordijn

3 Connecties

Locaties

Brussel

Werkvelden

Journalistiek Lobby

Journalisten dienen de macht te controleren, maar hebben die plicht decennialang verzaakt door lobbyisten vrij spel te bieden. Daar gaat snel verandering in komen.

Als journalist voel je de nodige opwinding wanneer je een terrein mag onderzoeken waar nog veel valt te ontdekken. Het is spannend, want je gaat misschien belangrijke zaken blootleggen die nog niet eerder in de openbaarheid zijn gekomen. Ik heb die tintelingen in mijn loopbaan de nodige keren mogen ervaren wanneer het gebeurde dat ik op een onderwerp stuitte waarvan ik zeker wist dat ik er onthullende artikelen over kon maken. Tegenwoordig ben ik als hoofdredacteur van dit platform niet meer actief bezig als onderzoeker en leef ik meer op afstand mee met de mensen die deel uitmaken van ons team. Enkele daarvan – de aanstormende journalisten Anne ter Rele en Pieter van der Lugt - zijn bezig om een bijzonder interessant terrein in kaart te brengen: de wereld van de lobbyisten.

Wie maken de wetten?

We denken met z’n allen dat de ambtenaren van de ministeries en onze politici onze wetten schrijven, maar in de praktijk hebben daar veel meer mensen en organisaties invloed op. Ook bij dit thema voel ik de opwinding opborrelen. En…oprechte verbazing. Overal in Den Haag en vooral ook ver daar buiten, wordt gelobbyd. Dat gebeurt al zo lang ons bestuurlijke en politieke systeem bestaat. Je zou dan ook verwachten dat de journalistiek precies in de gaten heeft welke lobbyisten van welke organisaties er in onze machtscentra actief zien. We controleren tenslotte met z’n allen de macht.
grote bedrijven zijn in staat om grote invloed uit te oefenen op wetgeving en toezicht
Dat blijkt echter niet het geval te zijn; er bestaat een hele wereld van invloed die achter een dik gordijn z'n zaakjes regelt. Het schandaal rond autoconcern Volkswagen drukte ons met de neus op de feiten: grote bedrijven zijn in staat om grote invloed uit te oefenen op wetgeving en toezicht. Invloed die niet het algemeen nut dient, maar vooral de monetaire belangen van aandeelhouders van het concern op het oog heeft. De eerste reflex bij zo’n schandaal is om met de beschuldigende vinger naar Brussel te wijzen. Daar zitten de meeste lobbyisten en we hebben ook amper weet van waar al die onbekende Europarlementariërs zich door laten beïnvloeden en waar ze vervolgens mee instemmen. Deels klopt dat. Voor een groter deel zijn we blind voor de situatie in ons eigen land.

Achter het gordijn

De Brusselse lobbycratie is veel transparanter dan die in Den Haag, zo wees dit artikel van de eerder genoemde tweetal uit. Je zou zeggen dat zoiets een punt van zorg is voor sommige waakzame Kamerleden, maar ook dat is niet het geval. De wakkere NRC-journalist Tom-Jan Meeus schreef enkele weken geleden in zijn zaterdagse column ‘Haagse Invloeden’ over het lethargische PvdA-Kamerlid Lea Bouwmeester, die al zes jaar bezig is om voorstel te schrijven voor meer regelgeving voor lobbyisten en er maar niet in slaagt om dat werk af te ronden. Ze bleek verrast over het harde oordeel van Meeus, zo liet ze ons FTM-tweetal weten. Ach ja, Bouwmeester mag dan niet de snelste zijn, ze doet tenminste nog wat. En ze doet meer dan de meeste journalisten die Den Haag en omstreken in de gaten zouden moeten houden. De parlementaire journalistiek is de laatste decennia vooral druk bezig geweest met het poppenspel dat zich voor het gordijn afspeelt en heeft amper moeite gedaan om de achterliggende mechanismen in beeld te brengen. Onbegrijpelijk. Daar moet echt wat aan worden gedaan en dat doen we bij Follow the Money dan ook. Behalve Anne en Pieter zijn ook onze journalisten Eelke van Ark en Jeffrey Stevens bezig met onderzoek naar lobbyisten in de zorg. Middelen daarvoor werden mede met behulp van crowdfunding verzameld. Een duidelijk teken dat het publiek het broodnodig acht dat de macht van de lobbyisten eindelijk eens wordt gecontroleerd.