© National Archives and Records Administration

    Een nieuw burgerinitiatief vraagt de Europese Commissie om onkruidverdelger Roundup te verbieden. ‘Goed idee,’ zegt GroenLinks. ‘Beetje laat,’ vindt het CDA. FTM voelde beide partijen aan de tand.

    Bas Eickhout, Europarlementariër namens GroenLinks, is enthousiast over het op 25 januari ingediende burgerinitiatief om onkruidverdelger Roundup te verbieden (zie kader). ‘Alle extra aandacht vergroot de kans dat dit vermoedelijk kankerverwekkende middel verboden wordt.’ Zijn CDA-collega Annie Schreijer-Pierik stelt zich gereserveerder op. ‘Heel goed dat mensen zo betrokken zijn,’ zegt ze diplomatiek. Verder verwacht ze dat glyfosaat — de werkzame stof in Roundup — gewoon op de markt blijft. Want wat haar betreft is het onwaarschijnlijk dat glyfosaat via voedsel tot kanker leidt. Wat is hun motivatie?

    Roundup? Hoe zat dat ook al weer?

    Het is een spannende tijd voor de fabrikanten van onkruidverdelgers als Roundup. Het middel bestaat al sinds de jaren ’70, maar de laatste jaren is er twijfel gerezen over effecten op de gezondheid en het milieu. Hoewel er ook onderzoek is dat aantoont dat het middel veilig is, ontstond er onder EU-lidstaten een heftige discussie of het middel al of niet verboden moest worden. Als compromis werd de toelating van het middel, die op 30 juni 2016 afliep, met niet meer dan 18 maanden verlengd. Eind dit jaar loopt die toelating af.

    De bal ligt nu bij de Europese Commissie, die onderzoekt of het inderdaad verstandig is om de toelating inderdaad weer te verlengen. Actievoerders grijpen het moment aan om voor een verbod te pleiten. Vandaar dus ook dit burgerinitiatief van organisaties als Greenpeace.

    Hobbelvrij is het indienen van zo’n initiatief niet. Eerst moeten de initiatiefnemers in totaal minstens één miljoen handtekeningen uit minstens zeven landen verzamelen. Als dat lukt, gaat de Europese Commissie vervolgens kijken of het inderdaad een goed idee is om Roundup en andere onkruidbestrijdingsmiddelen met de stof glyfosaat als basis, te verbieden.

    Het staat de Commissie dus vrij het plan van de initiatiefnemers naast zich neer te leggen, al moet ze haar besluit wel motiveren. Veel werk voor de initiatiefnemers dus, aangezien de Europese Commissie sowieso al onderzoekt of het middel, dat mogelijk de gezondheid kan schaden, opnieuw toegelaten moet worden.

    Lees verder Inklappen

    GroenLinks wil een verbod, neem ik aan?
    Eickhout: ‘Er is een te groot risico dat het middel slecht is voor de gezondheid en het milieu. Als dit een nieuw middel was geweest, was het nooit toegelaten. Maar ja, het is een bestaand middel en producent Monsanto heeft er veel belang bij dat het middel op de markt blijft. Er zijn te veel onzekerheden. Een commissie van de Wereldgezondheidsorganisatie oordeelde dat het middel waarschijnlijk kankerverwekkend is.’

    Waarschijnlijk kankerverwekkend; hoe kan het CDA dan pleiten voor een nieuwe toelating?
    Schreijer-Pierik: ‘De WHO bevestigt juist dat het onwaarschijnlijk is dat glyfosaat via het reguliere voedseldieet enig kankerverwekkend risico vormt. Mensen zouden bijvoorbeeld elke dag duizend liter bier moeten drinken om boven de risicodrempel uit te komen. Dat is natuurlijk absurd. Groene zeep en schoonmaakazijn zijn ook dodelijk bij te hoge doseringen en innames.

    ‘We moeten tevens veel gewicht toekennen aan onze eigen EU-agentschappen, die dit soort risico's onafhankelijk onderzoeken op basis van feiten. We hebben die agentschappen niet voor niets ingesteld. De wetenschappers van het agentschap EFSA concludeerden dat het onwaarschijnlijk is dat glyfosaat een kankerverwekkend risico vormt voor mensen. Ik heb geen doorslaggevende reden om te twijfelen aan dit oordeel in geval van deskundig gebruik van dit middel, dus daar baseer ik me op.’


    Annie Schreijer-Pierik, CDA

    "Groene zeep en schoonmaakazijn zijn ook dodelijk bij te hoge doseringen en innames"

    Die oordelen zijn er inderdaad ook. Zelfs binnen de Wereldgezondheidsorganisatie oordeelden drie van de vier commissies dat het middel helemaal niet zo gevaarlijk is. Doet GroenLinks niet aan bangmakerij?
    Eickhout: ‘Veel onderzoek is betaald door de industrie. Vaak ontbreekt de achterliggende data. Onafhankelijk onderzoek laat zien dat er risico’s zijn. Die moeten we niet willen nemen. Landen als Frankrijk hebben hun verantwoordelijkheid al genomen.’

    Rood vlees en hete thee zijn ook ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. Ik heb trouwens begrepen dat middelen als azijnzuur en koper veel giftiger zijn dan Roundup.
    Eickhout: ‘Dat is onzin. Er is geen enkele studie die oordeelt dat koper kankerverwekkend is, terwijl bij glyfosaat die link wel gelegd is.’

    Tja, we dachten heel lang dat glyfosaat volledig risicovrij was. Ook nu suggereren de meeste studies dat het veilig is, maar andere studies leggen wel bloot dat er wel degelijk een risico is. Moeten we dat risico wel willen nemen?
    Schreijer-Pierik: ‘Om de risico's verder te verkleinen heb ik zelf een amendement ingediend om onbevoegd en ongetraind gebruik van het middel te beperken. Het Europarlement heeft dat gelukkig aangenomen. In België was Roundup bijvoorbeeld te koop in de supermarkt. Sommige consumenten gebruikten de onkruidverdelger in enorme hoeveelheden in eigen tuin en straat. Dat is inderdaad niet verstandig. Wij willen dat het middel voortaan alleen door professionals gebruikt mag worden.’

    En dan blijven we het middel dus gebruiken bij het verbouwen van voedsel. Kunnen we het niet helemaal afschaffen?
    Schreijer-Pierik: ‘Een verbod zou de tuin- en akkerbouw minder grondstoffenefficiënt maken en tot meer uitval in oogsten leiden, zeker zolang er geen alternatief beschikbaar is — en dat is er niet. Dat kan leiden tot stijging van de voedselprijzen of echte voedselschaarste.’


    Bas Eickhout, GroenLinks

    "We hebben verslaving ontwikkeld aan middelen die eenvoudig zijn in het gebruik, zonder dat we echt kritisch kijken naar wat zo’n middel eigenlijk kan doen"

    Leuk zo’n verbod. Zonder glyfosaat komt onze voedselvoorziening in gevaar.
    Eickhout: ‘Wordt dat nu ook al gezegd? Ik ben benieuwd uit welke onderzoeken dat dan zou blijken. We kunnen gemakkelijk zonder glyfosaat. Alternatieven, als machinaal wieden of het gebruik van minder schadelijke middelen, zijn er wel degelijk. In de biologische landbouw wordt het middel überhaupt helemaal niet gebruikt. Alternatieven zijn alleen wat minder eenvoudig en dat maakt ze lastiger. We hebben verslaving ontwikkeld aan middelen die eenvoudig zijn in het gebruik, zonder dat we echt kritisch kijken naar wat zo’n middel eigenlijk kan doen. Daar moeten we vanaf.’

    Gaat het lukken om glyfosaat te verbieden?
    Eickhout: ‘Dat gaat spannend worden. Links wil een verbod, rechts wil het middel behouden. De publieke opinie gaat erg belangrijk worden. Een burgerinitiatief als dit zou net het verschil kunnen maken.’

    Schreijer-Pierik: ‘Er zijn geen werkbare alternatieven en het is onwaarschijnlijk dat het middel kankerverwekkend is, ik verwacht dat dat doorslaggevend is voor de Europese Commissie, samen met uitkomsten van de onderzoeken.’

    Overtuigd dat glyfosaat verboden moet worden? Tekenen kan binnenkort hier. Voor zover bij ons bekend is er geen tegenprotest.

    [Update: Greenpeace heeft nu ook een speciale pagina om te tekenen geopend.]

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Stijn van Gils

    Gevolgd door 154 leden

    Voedsel wordt verbouwd in een veranderende wereld vol belangen. Ik wil weten wat dit betekent voor ons eten van nu en straks.

    Volg Stijn van Gils
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Toekomst van de landbouw

    Gevolgd door 209 leden

    Hoe moet het verder met de landbouw? Doorgaan zoals we al deden is waarschijnlijk geen optie. Pesticiden zijn schadelijk en w...

    Volg dossier