De macht van de zorgverzekeraars

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Lees meer

Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, willen meer macht om te bepalen waar het aan uitgegeven mag worden en meer invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

Artikel 13 van de Zorverzekeringswet (ZVW) bepaalt dat verzekeraars ook een vergoeding (van in de praktijk zo'n 80 procent van de prijs) moet betalen wanneer een patiënt kiest voor een zorgverlener zonder contract. Daar wilden de verzekeraars graag van af. Minister Edith Schippers loodste vorig jaar een wetsvoorstel door de Kamer dat artikel 13 zo wijzigt dat verzekeraars niet langer verplicht zijn om die vergoeding te betalen. Daarmee kon de verzekeraar in feite bepalen welke zorgverleners economisch bestaansrecht houden en welke niet - en zou het een stuk makkelijker worden om in contracten vast te leggen hoe zorg precies verleend moet worden. Zorgverleners uit allerlei branches maakten zich zorgen over deze toename van macht van de verzekeraar en verzetten zich het afgelopen jaar heftig tegen de wetswijziging en zorgde in de Kamer bijna voor een kabinetscrisis en sneuvelde uiteindelijk in de senaat. Follow the Money publiceerde talrijke artikelen over dit proces. We laten het  daar niet bij zitten.

Follow the Money volgt de ontwikkelingen rond zorgverzekeraars op de voet en investeert in diepgaand onderzoek. Hieronder de resultaten van onze inspanningen.

43 Artikelen

Hoe Buurtzorg miljoenen misloopt door willekeur zorgverzekeraars

5 Connecties

Onderwerpen

Buurtzorg zorgverzekeraars AWBZ

Organisaties

Achmea

Werkvelden

Zorg
32 Reacties

Het succes van thuiszorgorganisatie Buurtzorg vertaalde zich jaar op jaar in winst en indrukwekkende groei. Tot 2013. Zorgverzekeraars weigeren namelijk voor alle geleverde zorg te betalen.

Stel je voor, je begint voor jezelf in de zorg. Met een visie: verplegenden kunnen heel goed zelf de verantwoordelijkheid voor hun werk dragen, moeten zelfstandig beslissingen kunnen nemen en zorg moet een totaalconcept zijn. Je gaat van start, en het werkt! Van een handvol werknemers groei je in een paar jaar uit tot de grootste werkgever voor wijkverplegenden in het land. Cliënten en medewerkers belonen je steevast met hoge tevredenheidscijfers en een ieder jaar doorzettende instroom. Je runt je bedrijf zo sober mogelijk, voorkomt dat er een waterhoofd op de organisatie ontstaat en houdt zo de overheadkosten laag. Ieder jaar maak je winst en zelfs in de VS zijn ze geïnteresseerd in je zorgmodel. Maar dan bots je tegen de grenzen van het systeem aan. Het gebeurt Buurtzorg eind 2013. De zorgkantoren, eigendom van verschillende zorgverzekeraars en distributeurs van het landelijke AWBZ-budget, betaalden in totaal 9,5 miljoen euro aan geleverde zorg niet uit, waardoor Buurtzorg een verlies van zes ton maakte. Was er wel gewoon uitbetaald, dan had Buurtzorg een winst van 8,9 miljoen kunnen bijschrijven. Goede prestaties in de zorg worden dus niet beloond, maar afgestraft. Hoe is dat mogelijk?  

Overproductie

Het probleem blijkt hem te zitten in de groei van Buurtzorg. Daar is het systeem niet op berekend - althans niet zonder de welwillendheid van zorgverzekeraars die de AWBZ via hun zorgkantoren uitvoeren. Die zorgkantoren beheren verspreid door heel Nederland in 32 verschillende regio's de AWBZ-gelden. Per regio is de grootste plaatselijke verzekeraar de baas, of licentiehouder van het zorgkantoor. Het landelijke AWBZ-budget wordt naar rato over de 32 kantoren verdeeld. Ieder zorgkantoor maakt productieafspraken met alle plaatselijke zorgverleners, gebaseerd op het aantal cliënten in het voorgaande jaar. Een soort budget dus. Als een organisatie daar bovenuit groeit is er sprake van overproductie. Na de eerste helft van het jaar worden de productieafspraken opnieuw gemaakt. Wie meer cliënten heeft gekregen en zodoende boven zijn budget is gegaan krijgt een nieuwe afspraak, gebaseerd op de groei van de eerste helft van het jaar. Andersom werkt het ook zo: organisaties die minder zorg leveren stellen hun afspraak naar beneden bij. Maar wie ook in de tweede helft van het jaar doorgroeit neemt daarmee een risico. 'De groei in het 2de half jaar wordt dan een onderhandeling,' licht Buurtzorg-oprichter Jos de Blok toe. 'In 2012 pakte dat prima uit en waren de meeste zorgkantoren, behalve VGZ, genegen alle geleverde zorg te betalen. In 2013 trekken alle zorgkantoren met elkaar op en heeft VGZ in de discussies over betalingen een dominante rol gehad. De andere zorgkantoren hebben dat beleid gevolgd, hetgeen pas eind vorig jaar duidelijk werd.'
Achmea en VGZ besloten om zes miljoen 'teveel' geleverde zorg niet uit te betalen
Sommige zorgkantoren betalen wel gewoon uit, zoals in het geval van buurtzorg de verzekeraars Menzis en De Friesland. Achmea en VGZ besloten echter om voor respectievelijk 4 miljoen en 2 miljoen aan 'teveel' geleverde zorg van Buurtzorg niet te betalen.

Probleem

Dat levert een probleem op voor de organisatie. Omdat Buurtzorg voor de geleverde zorg vooral veel loonkosten maakt, wordt er snel verlies geleden. Waarom besloten zorgverzekeraars Achmea en VGZ om de groei van Buurtzorg niet te vergoeden? Beide zorgverzekeraars wijzen op de eindigheid van het budget. Een woordvoerder van VGZ: 'Het grootste deel van de groei van Buurtzorg hebben wij  wel vergoed. Het AWBZ-budget waaruit de Zorgkantoren de thuiszorgaanbieders betalen volgens de gemaakte zorgafspraken, is gelimiteerd. Gezien de reserves van Buurtzorg hebben wij in 2013 geen aanleiding gezien om af te wijken van ons beleid of van de gemaakte afspraken met Buurtzorg.' Achmea wijst op de verantwoordelijkheid van Buurtzorg zelf: 'Het is de verantwoordelijkheid van Buurtzorg om binnen de gemaakte productieafspraken te blijven. Waar andere instellingen de productie neerwaarts bijstellen, is daar bij Buurtzorg geen sprake van. Ook andere partijen hebben afwegingen te maken hoe om te gaan met een instroom van cliënten die kan leiden tot overproductie. ' Volgens De Blok was er nog 160 miljoen euro over in 2013. Uit resultaten van de zorgkantoren blijkt ook dat het budget niet voor 100 procent is opgemaakt. VWS liet in antwoord op kamervragen daarover weten dat het restant, dat teruggestort wordt in het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten, ingezet is voor de hogere kapitaallasten bij AWBZ-instellingen.

Doorverwijzen

Met andere woorden: als je heel succesvol bent en de kosten weet te verlagen met behoud van kwaliteit wordt je door het systeem gedwongen om cliënten door te verwijzen naar de concurrent. Een bizarre situatie, die De Blok al eerder in een artikel in vakblad Zorgvisie beschreef.  Volgens de directeur van Buurtzorg zal het nodig zijn om te saneren wanneer in 2014 weer op deze manier verlies geleden wordt. Maar hij heeft goede hoop voor dit jaar. 'Voor 2014 heeft VWS bepaald dat in het kader van het regelarm experiment alle door Buurtzorg geleverde zorg uitbetaald moet worden, zolang er budget beschikbaar is.' Daar denkt Achmea overigens anders over: 'In onze maandelijkse cijfers van dit jaar zien we dat Buurtzorg een aanzienlijke groei in de productie laat zien. Omdat de cijfers sterk afwijken van de gemaakte afspraken in het begin van het jaar, wijzen we de instelling daar op. Vorig jaar hebben we de groei bij Buurtzorg met 10 miljoen kunnen vergoeden, maar dat is voor dit jaar helemaal niet zeker.'
Als je heel succesvol bent wordt je door het systeem gedwongen cliënten door te verwijzen naar de concurrent
De Blok zegt tegen Follow the Money dat hij niet bang is voor de toekomst. Wanneer de verpleging en verzorging uit de AWBZ per 2015 overgaan naar de verzekeraars verandert de situatie namelijk. 'dan moet Buurtzorg met alle zorgverzekeraars contracten afsluiten. Gezien de goede kwaliteit en lage kosten hebben we goede hoop. Wat betreft dat laatste wordt vaak naar de uurprijs gekeken; de echte kosten zitten echter in het totaal aantal geleverde uren en de periode dat mensen zorg nodig hebben: die is bij Buurtzorg aanzienlijk korter.'

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Eelke van Ark

Gevolgd door 1445 leden

Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Ze heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.

Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

De macht van de zorgverzekeraars

Gevolgd door 1041 leden

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe...

Volg dossier