In een interview in de Volkskrant van gisteren meldde Aedes-voorzitter Marc Calon dat de aanval van minister Stef Blok op het corporatiestelsel is afgeslagen. Zijn pontificaat als voorzitter van de corporatiekoepel Aedes in dus feitelijk geslaagd. 'Links heeft gewonnen'. Klopt dat wel? De VVD zal in een volgend kabinet het beleid van Blok met kracht willen voorzetten.

    Marc Calon verlaat de corporatiesector na acht jaar niet via de achterdeur. De aftredende voorzitter van corporatiekoepel Aedes haalde in een interview met de Volkskrant van 13 december keihard uit. Jacques Monasch, tot voor kort de PvdA-fractiespecialist voor Volkshuisvesting en dus voormalig partijgenoot en medestander van Calon, wordt omschreven als een incompetente Judas en Minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst) lijkt volgens Calon soms een autist, die weinig snapt van volkshuisvesting.

    Dat Monasch, die net uit de PvdA is gestapt, onder uit de zak krijgt, is begrijpelijk, maar Blok zo schofferen lijkt niet handig. Belangenbehartiging is geen landelijke politiek. Daarin kun je je tegenstanders tijdens de campagne gerust hard aanpakken, om vervolgens toch breed glimlachend samen met de Koning met ze op het bordes te staan.

    Belangenbehartiging is een voortdurende lobby, waarbij de relatie koste wat het kost goed moeten blijven en je je tegenpartij altijd hoffelijk bejegent. Het is de vraag of Marnix Norder, die Calon op 1 januari opvolgt, erg blij is met de ongepolijste uitspraken van zijn voorganger. Overigens trok Blok tijdens zijn praatje op het afscheid van Calon op de dag van publicatie van het Volkskrant-artikel meteen de angel eruit: 'Autisten zijn goed in feiten en cijfers, zijn graag correct, en hebben humor.' Zo pak je dat aan. 

    Dagobert Duck

    Ter verdediging van Calon is aan te voeren, dat de minister hem eerder deze maand tot op het bot heeft getergd met zijn Dagobert Duck-uitspraak. De corporaties zouden hun stuivers poetsen en als Dagobert Ducks op hun kapitaal zitten. Calon vond deze kritiek van de minister onterecht, ongepast en vooral bedoeld voor de bühne. Hij wijst erop dat de door Blok aangehaalde winststijging van de corporaties met 4,3 miljard euro in 2015, vooral het gevolg is van een waardestijging van de woningen. Het gaat volgens hem nadrukkelijk niet om beschikbaar geld dat kan worden geïnvesteerd in nieuwbouw.

    Calon heeft een punt als hij beweert dat Blok niet echt verstand heeft van volkshuisvesting

    Het lastige van ideologische confrontaties zoals die tussen Blok en Calon, is dat beide partijen vanuit hun eigen uitgangspunten geredeneerd gelijk hebben. Strikt genomen heeft Calon een punt als hij beweert dat Blok niet echt verstand heeft van volkshuisvesting. Hij heeft er zeker geen liefde voor. Voor Blok is de corporatiesector een beetje een noodzakelijk kwaad. Hij is het soort man dat de werken van de Russisch/Amerikaanse liberale ideologe Ayn Rand op zijn nachtkastje heeft liggen. Hij gelooft in een liberale orde met een duidelijk juridisch raamwerk, bedoeld om het particuliere initiatief zo veel mogelijk de ruimte te geven, maar ook om het te beschermen tegen ongewenste verstoringen.

    Liberaal denkraam

    Binnen dat liberale denkraam passen sociale woningen eigenlijk niet. Het idee dat de huurders niet de markthuur betalen, vloekt met de beginselen van het marktdenken. Liberalen weten ook wel dat het noodzakelijk is om aan sociale huisvesting te doen. Anders zouden grote groepen mensen over straat zwerven of in krotten en woonwagens wonen. Daar kleven weer andere grote economische en maatschappelijke nadelen aan. Bovendien verhoogt sociale huur het besteedbare inkomen van de lagere klassen en daar profiteren veel ondernemers van en die vormen mede de achterban van de VVD.

    Blok wil vooral voorkomen dat de woningen van de corporaties de ‘echte’ woningmarkt onnodig verstoren. Dat die verstoring nu plaatsheeft, lijdt geen twijfel. Het corporatiestelsel is enorm succesvol gebleken. Het is gelukt om voor grote groepen Nederlanders kwalitatief uitstekende woningen te bouwen en die sociaal te verhuren. Zo’n 800.000 sociale woningen zijn kwalitatief zelfs zo goed, dat ze eigenlijk niet in de sociale sector thuishoren. Woningen met meer dan 146 WWS-punten behoren, technisch gesproken, tot het middensegment.

    Ontwrichting

    Daar zit meteen de ontwrichting. Mensen die boven modaal verdienen horen eigenlijk niet meer thuis in een sociale woning. Maar als ze een mooie sociale woning hebben, krijg je ze er heel moeilijk uit. Ze genieten huurbescherming en op eigen initiatief doorstromen naar een vrije sectorwoning is meestal zeer onaantrekkelijk voor deze groep. Particulieren vragen markthuur en dan betaal je veel meer dan voor een kwalitatief vergelijkbare corporatiewoning. Kopen, de andere optie, is vaak een brug te ver voor huishoudens die tussen de 38.000 en 50.000 euro per jaar verdienen. Het gevolg is dat de sector kampt met een te hoog percentage scheefhuurders.

    Mensen die boven modaal verdienen horen eigenlijk niet meer thuis in een sociale woning

    De liberale visie is dat door de hoge kwaliteit van de betere sociale woningen er nooit een volwaardig middensegment is ontstaan. Het besef van wat voor huur bij een bepaalde kwaliteit hoort, is verstoord geraakt door die mooie corporatiewoningen. Daarom wil Blok dat de sociale woningen met een kwaliteit die bij het middensegment hoort, worden geliberaliseerd.

    Als die woningen worden verkocht aan particuliere investeerders, kan de corporatie met dat geld sobere sociale woningen terugbouwen. Het is misschien geen feest om daarin te wonen, maar het voordeel is wel dat iedereen die boven modaal gaat verdienen, vertrekt naar een betaalbare vrije sectorwoning. Scheefhuren zou dan een zeldzaamheid zijn.

    Autistische indruk

    Iemand die zo zakelijk en technisch over volkshuisvesting denkt, zonder aan de kwaliteit van het leven van de sociale huurder te denken, kan een autistische indruk maken op iemand als Calon. Voor sociaal democraat Calon is het soort sociale huisvesting dat we in Nederland hebben een ongekend groot goed. Het idee dat huurders met een laag inkomen in de visie van Blok alleen maar in kleine flatjes mogen wonen, stuit hem tegen de borst. Dat hoort in zijn ogen niet in een welvarend land.

    Calon staat op het standpunt dat het aan het corporatiestelsel is te danken, dat we in Nederland geen banlieues hebben. Dat is volgens hem zowel de samenhang binnen het land, als de kwaliteit van leven van sociale huurders enorm ten goede gekomen. Voor Calon is goede sociale huisvesting onderdeel van een groter verheffingsideaal. Kinderen die in deprimerende, eenvormige achterstandswijken wonen, maken een veel grotere kans om maatschappelijk de boot te missen, dan kinderen die in mooie, goed onderhouden, gemengde wijken opgroeien.    


    Marc Calon

    "'Gaat u eerst eens kijken hoe een Parijse banlieue eruit ziet'"

    TGV-kaartjes

    Van Calon is bekend dat hij tijdens een overleg met Kamerleden van verschillende signatuur met twee TGV-kaartjes naar Parijs zwaaide met de mededeling: ‘Hier heeft u twee kaartjes eerste klas naar Parijs. Gaat u eerst eens kijken hoe een Parijse banlieue eruit ziet.’ Daar komt dan meteen een tweede argument voor het in stand houden van kwalitatief hoogstaande sociale huisvesting. Verschijnselen als radicalisering en georganiseerde misdaad, chronische ziekelijkheid en psychische sores gedijen minder goed in Nederlandse corporatiewijken dan in buitenlandse achterstandswijken. Dat is in ieder geval de vaste overtuiging van de voorstanders.

    Dit zijn in het kort de twee posities die met Blok en Calon recht tegenover elkaar stonden. Ze komen allebei met aardige argumenten. Zo zegt Blok dat een corporatiesector waarin 80 procent van de huurders bestaat uit één- of tweepersoonshuishoudens, geen woningbestand nodig heeft dat voor 40 procent uit eengezinswoningen bestaat.

    ZZP’ers

    Calon zegt weer dat sinds de crisis het aantal mensen dat onder de huurtoeslaggrens verdient, enorm is gestegen. Daarbij zijn er nog grote aantallen huishoudens die al jaren op de wachtlijst staan. Ook wijst Calon erop dat de toename van het aantal ZZP’ers een groep heeft gecreëerd die kwetsbaar is. Op goede periodes volgen vaak slechte en de woonlasten moeten zijn afgestemd op de slechte periodes. Om al die redenen denken de corporaties er niet over om de te liberaliseren woningen te verkopen.

    Het lijkt erop dat de liberale visie op het moment het momentum heeft

    Uiteindelijk heeft het weinig zin om naar elkaar met modder te gooien. Het zijn twee totaal verschillende levensbeschouwingen en in een coalitieland zal er altijd een compromis uit de bus rollen. Maar het lijkt erop dat de liberale visie op het moment het momentum heeft.

    Arbeiderspaleisjes

    Calon zegt in de Volkskrant dat links heeft gewonnen, want: ‘Het is Blok niet gelukt om de sector kleiner te maken’. Dat klopt niet want van 2009 tot 2015 is het aantal woningen met een huur onder de 710 euro met 260.000 gedaald. Hij constateert verder dat de meeste partijen nu duidelijk het belang inzien van een gezond corporatiesysteem.

    Dat laatste klinkt mooi, maar als er weer een kabinet komt met de VVD als grootste, is een voortzetting van Bloks beleid heel voor de hand liggend. Er zal de VVD veel aan gelegen zijn om dat vermaledijde corporatiesysteem definitief te ontdoen van zijn woningmarkt ontwrichtende arbeiderspaleisjes. Volkshuisvesting is een subjectieve jurysport, maar de uitslag Blok versus Calon heeft veel weg van 1-0. Het is zeer de vraag of deze stand met Norder in de spits alsnog kan worden omgebogen in winst.

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 210 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Lees meer

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    Woningmarkt

    Gevolgd door 438 leden

    In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geva...

    Lees meer

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid