De korte termijnvisie van het Nederlandse bedrijfsleven

    Nederlandse bedrijven vertikken het om te investeren. De focus richt zich steeds meer op korte termijn aandeelhouderswaarde.

    In een column in de Financial Times schrijft Maria Mazucatto vandaag dat de toekomst er bleek uitziet voor de reële economie. Bedrijven laten na langetermijninvesteringen te doen in bijvoorbeeld ‘research and development’. Waren bedrijven al weinig geneigd om twintig jaar vooruit te kijken, tegenwoordig hebben bedrijven volgens Mazucatto al helemaal de tijdshorizon van een goudvis gekregen. In het afgelopen decennium hebben de vijfhonderd grootste Amerikaanse bedrijven ruim 3 biljoen dollar aan aandelen teruggekocht. Geld dat ook gebruikt kon worden voor investeringen, maar in plaats daarvan werd opgeofferd aan het altaar van de 'aandeelhouderswaarde'. Mazucatto beschrijft niet een uitsluitend Amerikaans fenomeen. Ook in Nederland is er sinds het begin van vorig decennium een afnemende investeringstrend te zien. Investeerden bedrijven in 1999 nog bijna 20 procent van het bbp in 2012 was dit nog maar 13,6 procent. Het laagste niveau sinds 1946!     Ondertussen sparen Nederlandse bedrijven, zoals ook in bovenstaande grafiek is te zien, meer dan ooit. Bedrijfswinsten worden niet aan aandeelhouders uitgekeerd in de vorm van dividend, maar blijven in de bedrijfskas of worden door aandelen terugkoop uitgekeerd. De afgelopen vijftien jaar, stellen DNB economen Raoul Leering en Guido Schotten, lagen de dividenduitkeringen ruim twee keer zo laag als in het buitenland. Nederlandse bedrijven kochten echter wel veel vaker hun eigen aandelen in dan hun buitenlandse collegae.  Een goed voorbeeld van deze trend is Philips, altijd hoog op de lijstjes van meest innovatieve Nederlandse bedrijven. In de afgelopen twintig jaar ging er steeds meer geld naar aandeelhouders en werd steeds minder geïnvesteerd. Het bedrijf kocht tussen 1996 en 2004 slechts 1,3 miljard euro aan aandelen in, tussen 2005 en 2013 steeg dat bedrag naar 11,4 miljard euro. Ondertussen daalden de netto investeringen (aankoop van bedrijven, patenten, fabrieken etc. minus verkoop van bedrijven, patenten, fabrieken etc.) van 15,2 miljard euro naar 3,5 miljard euro. Onlangs kondigde het bedrijf een nieuw aandeleninkoopprogramma aan ter waarde van 1,5 miljard euro .     'Het feit dat de [Nederlandse] investeringen in R&D en ICT afnemen vind ik zorgwekkend,' zei innovatieprofessor Henk Volberda onlangs tegen Follow the Money. 'De private investeringen in R&D zijn nu 0,7 procent van het BBP. Dat is wel erg laag en de trend is al enkele jaren neerwaarts. In Zwitserland en Finland is dat rond de 1,5 procent. Ik vind dat we ons met die landen moet meten.’ Dat er door een gebrek aan investeringsmogelijkheden te weinig wordt geïnvesteerd is dan ook onaannemelijk, aangezien buitenlandse bedrijven nog wel voldoende investeringsmogelijkheden zien. Duidelijk is in ieder geval dat de toekomst er niet beter uit komt te zien door de omvang van de bedrijfskassen. Rijkdom bestaat uit machines, gebouwen, technologie,  kortom, uit de producten van echte investeringen. Het is een zorgelijke ontwikkeling dat bedrijven zich steeds minder geroepen voelen om deze echte investeringen uit te voeren.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jesse Frederik

    In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...

    Volg Jesse Frederik
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren